Қазақша рефераттар

Атом ядросының физикалық негіздері

Сабақ туралы мәлімет

Сыныбы
9-сынып
Сабақтың тақырыбы
Атом ядросының физикалық негіздері
Сабақтың түрі
Жаңа білімді қалыптастыру, жалпылау

Әдіс-тәсілдер және көрнекіліктер

Әдіс-тәсілдер
  • Әңгіме
  • Лекция
  • Дискуссия
  • Кітаппен жұмыс
Көрнекіліктер
  • Плакаттар
  • Суреттер

Сабақтың мақсаттары

Білімділік

Оқушылардың білімін, іскерлігін және дағды деңгейін бақылау мен бағалау. Атом ядросының физикалық негіздері, сындық (кризистік) масса және ядролық реактор туралы негізгі ұғымдарды меңгерту, түсінік қалыптастыру.

Атом ядросы Сындық масса Ядролық реактор

Дамытушылық

Оқушылардың білім деңгейін, білім мазмұнының тұрақтылығын және оны игерудегі іскерлік пен дағдының қалыптасуын бақылау, ойлау қабілетін дамыту.

Тәрбиелік

Адамгершілікке, ұқыптылыққа, алғырлыққа, отансүйгіштікке, табиғатты аялауға, сыйластық пен әдептілікке тәрбиелеу.

Сабақтың барысы

  1. I. Ұйымдастыру кезеңі

    • Сәлемдесу.
    • Оқушылардың назарын сабаққа аудару.

  2. II. Үй тапсырмасын тексеру және қайталау

    Өткен тақырып бойынша қысқаша сұрақтар мен талқылау арқылы білімді бекіту.

  3. III. Жаңа материалға әзірлік және мақсат қою

    Бүгінгі негізгі мақсатымыз — оқулық бойынша атом ядросының физикалық негіздері, сындық (кризистік) масса және ядролық реактор туралы ұғымдарды меңгеру.

  4. IV. Білімді жан-жақты тексеру

    1. 1 Ядролардың ыдырауы дегеніміз не? Оның себептері қандай?
    2. 2 Ядролардың бөлінуі дегеніміз не?
    3. 3 Жартылай ыдырау периоды дегеніміз қандай уақыт?
    4. 4 Радиоактивті ыдырау заңы қалай өрнектеледі?
    5. 5 Тежегіштер дегеніміз не? Олар қандай мақсатта және не себептен қолданылады?

Жаңа материал: сындық (кризистік) масса

Негізгі ұғым

Реактордың өлшемдері мен оған сәйкес уран массасы белгілі бір сындық мәннен асқанда ғана көбею коэффициенті (k) бірге тең бола алады. Сындық (кризистік) масса — бөлінетін заттың тізбекті ядролық реакция жүре алатындай ең кіші массасы.

Өлшемнің әсері

Өлшемдері шағын болғанда реактордың активті аймағының беті арқылы (уран стерженьдері орналасатын көлемнің сыртқы беті) нейтрондардың шығыны өте көп болады. Жүйенің өлшемдерін арттырғанда бөлінуге қатысатын ядролардың саны көлемге пропорционал, ал сыртқа шығатын нейтрондардың саны бет ауданына пропорционал өседі.

Сындық шарт

Егер қармалатын және сыртқа шығып кететін нейтрондар саны бөліну процесінде пайда болатын нейтрондар санына тең болса, онда жүйенің өлшемдері сындық өлшем болады. Сындық өлшемдер мен оған сәйкес сындық масса ядролық отынның түріне, баяулатқышқа және реактордың конструкциялық ерекшеліктеріне байланысты анықталады.

Мысалдар мен бағалау мәндері

  • Шар тәрізді таза уран үшін (баяулатқышсыз) сындық масса шамамен 50 кг.
  • Бұл жағдайда шардың радиусы жуықтап алғанда 9 см болады (уран — өте ауыр зат).
  • Нейтрондарды баяулатқыштарды және бериллийден жасалған нейтрон шағылдырғыш қабықшаларды қолдану арқылы сындық массаны 250 г-ға дейін азайту мүмкін болған.