Қазақша рефераттар

Сыпайылық белгісі, Үлкендерге сіз дегені

Тәрбиелік мақсат

Бұл жұмыс оқушыларды қарапайымдылыққа, адамгершілікке, әдептілік пен кішіпейілділікке баулуды көздейді. Өз халқының салт-дәстүрін танып-білу арқылы жаман әдеттерден аулақ болуға үйретеді. Сонымен қатар, адам бойындағы ұнамды және ұнамсыз қылықтарды ажыратып, «әдеп әліппесін» саналы түрде бойға сіңіруге ықпал етеді. Тіл байлығын молайтып, танымдық белсенділікті арттыру — негізгі міндеттердің бірі.

Өлең жолдары

Әсемпаз болма әрнеге,

Өнерпаз болсаң арқалан!

Сен де бір кірпіш дүниеге,

Тетігін тап та, бар қалан!

Іс-шараның барысы

Төмендегі бөлімдер оқушының ой-өрісін кеңейтіп, әдеп туралы ұғымды тәжірибе арқылы бекітуге бағытталған.

  1. I

    Кіріспе сөз — бағыт-бағдар беру, тақырыпқа ой салу.

  2. II

    Тақпақтар, нақыл сөздер — әдептің мәнін көркем сөз арқылы ашу.

  3. III

    Мақал-мәтелдер — әдептілік туралы халық даналығын талдау.

  4. IV

    «Жалғастыр» ойыны — ой ұшқырлығы мен тіл мәдениетін дамыту.

  5. V

    Көріністер — өмірлік жағдайлар арқылы мінез-құлықты саралау.

  6. VI

    Ситуациялық жағдаяттар — дұрыс шешім қабылдауға үйрету, әдеп нормаларын қолдану.

  7. VII

    Қорытынды — негізгі ойларды жинақтау, кері байланыс.

Тақпақтар мен ұлағатты сөздер

«Әдеп»

Жігіттер, жаның жас­та әдеп үйрен,

Қаш жырақ әдебі жоқ істен шіркін.

Сүйкімді әдеп тұтпай бола алмайсың,

Әдепсіз — мінезі жоқ, тәңірі сүймес.

Бұл жолдар әдептің адам бойындағы ең қажетті қасиет екенін, ал әдепсіздіктің қоғамда да, жеке өмірде де жараспайтынын еске салады.

Сыйластық пен сыпайылық

Сыйластықты іздеген —

Әдеп сақтар ізгі өрен.

Сыпайылық белгісі —

Үлкендерге «сіз» дегені.

Қарапайым ғана «сіз» деп сөйлеу — үлкенді құрметтеудің, мәдениеттің және тәрбиенің айқын белгісі.

Әдеп — жан айнасы

Әдеп, ізет, иба —

Жаныңның шарайнасы.

Әдептіні сыйла да,

Тәңіріңдей қадірле.

Әдеп — алтын сабырдың,

Мұратқа бастар жетегі.

Әдеп — талаптың ақ желкені,

Жығылмасын, берік болсын.

Негізгі түйін

Әдептілік — ар-ұяттың белгісі, адамдық қасиеттердің және мінез-құлық мәдениетінің көрінісі. Ол адамның ішкі дүниесін айқындап, қоғаммен үйлесімді қарым-қатынас құруына жол ашады.

Қорытынды ой

Әдептілік — жай ғана ереже емес, тұлғаның болмысын қалыптастыратын өмірлік бағдар. Сондықтан адам бойындағы кісілік қасиеттер мен мінез мәдениеті туралы ұлы тұлғалардың нақылын тыңдап, оны күнделікті әрекетте қолдану — тәрбиенің ең нәтижелі жолы.