Мәтіннің басты кейіпкерлері кімдер
Сабақтың тақырыбы
«Шал мен бала» (Бердібек Соқпақбаев). 4-сынып.
Негізгі мақсат
Мәтіннің мазмұнын ашып, негізгі ойды түсінуге жағдай жасау. Автор туралы мағлұмат бере отырып, үлкенге құрмет, кішіге ізет көрсетудің әдептілік екенін ұғындыру.
Дамытушылық
Тақырып пен мәтін бойынша талдау жасау, сөздік жұмысын өз бетімен, жұпта және топта жүргізу дағдыларын дамыту.
Тәрбиелік
Үлкендерді сыйлауға, бір-бірін тыңдауға, өзара құрмет көрсетуге тәрбиелеу.
Көрнекілік
- Б. Соқпақбаевтың портреті
- Мәтін желісі бойынша салынған сурет
Сабақтың барысы
Сабақ құрылымы оқушыны ойландыратын сұрақтар арқылы мәтін мазмұнын терең түсінуге, мінез-құлық пен адамгершілік құндылықтарды саралауға бағытталады.
Ұйымдастыру кезеңі
- Сыныптың дайындығын тексеру
- Үй тапсырмасын қорытындылау
Қызығушылықты ояту
«Кім кінәлі?» мәтінін тыңдау арқылы оқушылар оқиғаны бағалап, адам бойындағы маңызды қасиеттерді анықтайды.
Мәтін: «Кім кінәлі?»
Алмас пен Думан тату достар еді. Екеуі сыныптас, бір партада қатар отыратын.
Үзілісте мектеп ауласында доп қуып жүрген Алмас байқамай ағаштың бұтағын сындырып алды. Сол маңда жүрген күзетші ата сынған бұтақты көріп, Алмастың жанына келді де:
— Бұтақты сен сындырдың ба? — деді.
— Мен емес... — деді Алмас бірден.
Неге екені белгісіз, қасында тұрған Думан өз-өзінен қызарып кетті. Күзетші енді одан:
— Әлде сындырған сенсің бе? — деп сұрады.
Думан үндемеді. Күзетші оның жүзіне тіке қарап:
— Онда кінәлі сен болдың ғой. Мойныңа алуға батылың жетпей тұр-ау? — деді.
Думан кінәлі досына бір қарады да, бұрылып жүре берді. Досын ренжітіп алған Алмас қатты қапаланды. Оның артынан: «Тоқтай тұршы!..» — деп дауыстады. Күзетші кімнің кінәлі екенін іштей сезді, бірақ үндемеді.
Талқылау сұрағы
Оқиғаға баға беріп көр: сол сәтте Алмастың бойынан қандай қасиет жетіспеді? Қолыңдағы қағазға өзің ең жоғары қоятын бір ғана қасиетті жаз (мысалы: адалдық, батырлық, батылдық, ар-ождан, шыншылдық).
Топтық жұмыс және бағыттау
Топқа бөліну қадамдары
- 1 Таңдалған қасиеттер бойынша топтарға бөліну
- 2 Топ басшысын сайлау
- 3 Топ атауына қысқаша түсініктеме беру және таңдау себебін айту
- 4 Осы қасиеттер кездесетін өлеңдерді еске түсіру: қай өлең, кімнің өлеңі, не үшін таңдадыңдар және негізгі идея тақырыпты аша ма?
Өтпелі сұрақ
«Ендеше, бүгінгі сабағымыздың тақырыбы не туралы болады?» деген сұрақ арқылы оқушыларды адам бойындағы қасиеттер тақырыбына әкелу.
Келесі қадам: мәтінмен және автормен танысу.
Мағынаны ашу
Автор туралы
Бердібек Соқпақбаев 1924 жылы Алматы облысы Нарынқол ауданында дүниеге келген.
Абай атындағы Қазақ мемлекеттік педагогикалық институтын бітірген. «Жұлдыз», «Балдырған» журналдарында қызмет еткен.
«Менің атым Қожа» повесі оқырман сүйіспеншілігіне ие болып, осы шығарма негізіндегі фильм 1967 жылы Канн фестивалінде жүлде алған.
Жазушының «Балалық шаққа саяхат», «Өлгендер қайтып келмейді», «Жекпе-жек» повестері және көптеген әңгіме-өлеңдері балаларға арналған.
Сұрақ: Адам бойындағы қандай жақсы қылықтарды атай аласың? Осы қасиеттер біздің басты кейіпкерімізден табыла ма?
«Сырсандық» әдісі және болжау арқылы оқу
Мақсат
Топпен жұмыс арқылы кейіпкерлердің жақсы қасиеттерін «Сырсандыққа» жинақтау және кімнің жақсы қылығы көбірек екенін салыстыру.
Оқу құрылымы
Мәтін алдын ала бөлімдерге бөлініп, әр бөлімнен кейін оқиғаға болжам жасалады.
Бөлімдер
1-бөлімнен кейінгі сұрақтар
- Мәтіннің басты кейіпкерлері кімдер?
- Бала неліктен шалға көмектесті?
- Оқиға әрі қарай қалай өрбуі мүмкін?
2-бөлімнен кейінгі сұрақтар
- «Көргенділік қылығы шалды сүйсіндірді» деген сөздің астарында не бар?
- Бала шиені ұрлаушылар туралы естігенде неліктен мүдіріп қалды?
- Оқиға немен жалғасуы мүмкін?
3-бөлімнен кейінгі сұрақтар
- Оқиғаға тағы кім қосылды?
- Осындай жағдай саған таныс па? Өзің қалай шешер едің?
- Осы тұста сен үшін ең қызығы не?
- Әңгіме немен аяқталуы мүмкін? Неге олай ойлайсың?
4-бөлімнен кейінгі сұрақтар
- Ақсақал қандай ой түйді? Мәуленнің ұрлығын кешірді ме? Неліктен?
- «Жақсылыққа жақсылық — әр кісінің ісі» дегенді қалай түсінесің? Дәптеріңе жаз.
- Негізгі ойды білдіретін сөйлемді дауыс ырғағымен ерекшелеп оқы.
- Басты кейіпкерлерге сипаттама бер.
Сергіту сәті: «Мүсінші мен саз»
Оқушылар жұптасады: біреуі — мүсінші, екіншісі — саз. Мүсінші «тәртіпті баланың» бейнесін жасап шығарады. Кейін рөлдер ауысады.
Бағалау
Қай мүсіннің сәтті шыққанын атап өту.
Іріктеу
Жақсы шыққан үш мүсінді таңдау.
Байланыстыру
Таңдалған мүсіндерді басты кейіпкерлермен байланыстырып, «Сырсандықтағы» қасиеттерді кейіпкерлерге телу.
Қорытынды ой: бүгін жасаған мүсіндердің авторы — өздерің. Сондықтан әрқайсың кейіпкерлер сияқты жақсы қасиеттерді бойға сіңіруге ұмтылсаңдар болады.
Қорытындылау және рефлексия
Нақыл сөз, мақал-мәтел
Бүгінгі сабаққа сай келетін нақыл сөзді немесе мақал-мәтелді таңдап, дәптеріңе жаз.
«Танысу картасы»
Сыныптастарыңды қаншалықты білесің? Саша мен Мәулен сияқты достарың бар ма? Осыны анықтау үшін «Танысу картасын» толтыр.
Сабақты аяқтау сұрағы
Осы мәтіндегі қай кейіпкердің орнында болғың келер еді? Неліктен?
Үй тапсырмасы
Оқу тапсырмасы
Мәтінді оқып кел. Сабақта айтылмай қалған немесе назардан тыс қалған жайттарды белгіле.
Жазылым тапсырмасы
Сыныптастарыңның ішінен көңілің толмай жүрген көршіңе арнап қысқа арнау жаз.