Ерлік - елеусіз қалмас

Бауыржан Момышұлының нақыл сөздері

Бұл нақылдар намыс, ерлік, жауапкершілік, сабыр және елге қызмет ету туралы ойды айқындайды. Оқуға жеңіл болуы үшін сөздер мағынасына қарай топтастырылды.

Намыс пен өмірлік таңдау

  • Ердің туы — намыс.

  • Сен жаудан қашсаң, өмір сенен қашады.

  • Қарабет болып қашқанша, қайрат көрсетіп өлген артық!

  • Қорқақ — қаққа шөгіп өледі.

Ерлік, жүректілік және абырой

  • Ерлік — ердің қасиеті, жүректілік — жігіттің қасиеті.

  • Ерлік елеусіз қалмайды.

  • Арпалысып жүріп алған абырой — өмірдің ең шынайы рахаты.

  • Именіп жүріп көрген игіліктен, қарсыласып жүріп көрген бейнет артық.

  • Қырағының өзі де, көзі де батыр.

Жауға қарсы тұру: жігер, тәртіп, төзім

Жігер

  • Жаныңнан күдер үзе соғыспасаң, жауды күйрете алмайсың.

  • Жан аямай тиіскенде жау жалт беріп жөнеледі.

  • Айбындана шапқанда ажалдың өзі де сескенеді.

Айла мен ақыл

  • Айқаймен ала алмайсың; ақылмен, айламен ал.

  • Қайратыңа әдісіңді жолдас ет, әдісіңе ақылыңды жолдас ет.

  • Әдіссіздік — әлсіздік. Ептілік те — ерлік.

Сабыр мен жүйе

  • Сабырлылық алдында дұшпан сасады, сабырсыздықтан береке қашады.

  • Командир — аға, солдат — іні.

Серт, соққы және шешім

  • Екі сөзді адам — ер емес; серт — ердің серігі.

  • Белдескеннің белін сындыр, тірескеннің тізесін бүктір.

  • Ту сыртыңнан түскен дұшпанды торға түсір, өршеленген жаудың үнін өшір.

  • Жауды өлтірсең — өлімнен құтылдың; өлтірмесең — өлімге тұтылдың.

Ел мен ердің байланысы

  • Ерді ел үшін, жігітті жұрт үшін мақта.

  • Ер бақыты — ел қолында, ел бақыты — ерлер қолында.

  • Ежелден ел тілегі — ер тірегі; адал ұл ер болып туса — ел тілегі.

  • Өз қадірін білмеген — ер қадірін білмейді; ер қадірін білмеген — ел қадірін білмейді.

  • Атақ — ерге сауға, олжа — елге сауға. Олжа елдікі, оған тиме.

  • Қой бастаған арыстан тобынан, арыстан бастаған қой тобы артық.

Ескерту мен тәмсіл

  • Екі жақ сырттан қанға батып таласса, ақыры қарақұсқа жем болады.

  • Ердің Еділ тобығынан келмейді.

  • Таяқтан тайсалмасаң, семсерден сескенбесең, «жеңдім» дей бер.