Кескіндеме өнерінің әсерлі әрі бейнелеуші құралдары
Сабақтың мақсаты
Білімділік
Бейнелеу өнерінің маңызды түрлерінің бірі — кескіндеме туралы түсінік беру. Түс, шағылысу (рефлекс) және фон ұғымдарын таныстыру.
Дамытушылық
Оқушының талдау жасау дағдыларын, ой-қиялын және салыстыра білу қабілетін дамыту. Сурет салу шеберлігін арттыру.
Тәрбиелілік
Өнерге баулу, эстетикалық талғамды қалыптастыру және өнердегі сұлулықты түсіне білуге тәрбиелеу.
Кескіндеме туралы қысқаша түсінік
Кескіндеменің негізгі құралы — бояу түстері. Бұл өнер түрі көбіне қылқалам мен бояулар арқылы орындалады. Кескіндеме өнеріндегі басты әсерлі әрі бейнелеуші құралдар: түс, шағылысу (рефлекс) және фон.
Түс
Түс бейнеге ашықтық пен әсерлілік береді. Күн сәулесінде түстердің толық құрамы болады. Ақ жарық призма арқылы өткенде құрамдас бөліктерге жіктеліп, спектр түзіледі.
Шағылысу (рефлекс)
Бұл — жарықтың бір зат бетінен екінші заттың көлеңкелі бөлігіне шағылысып түсуі. Жақын тұрған заттар бір-біріне әсер етеді, сондықтан затты әрдайым қоршаған ортамен байланыста қарастыру қажет.
Фон
Фон — сурет салынатын негізгі түс, астар. Суретші фонды кейіпкерлер айқын көрінетіндей етіп таңдайды және ол туындының жалпы көңіл күйімен үйлесуі тиіс.
Түстер жүйесі: негізгі ұғымдар
Спектр және түстердің орналасуы
Спектр — түстерді жіктеудің негізгі құралы. Спектр түстері белгілі бір жүйемен орналасады.
Хроматикалық түстер
Түрлі түсті (қанық) реңктер: қызыл, сары, көк және олардың аралықтары.
Ахроматикалық түстер
Түссіз реңктер: ақ, қара және сұрдың әртүрлі деңгейлері.
Қосымша түстер және араластыру
Кейбір түстер оптикалық араласқанда ақ түске жақындайды — бұлар қосымша түстер деп аталады. Қосымша түстерді палитрада араластыру арқылы сұр түсті алуға болады.
Суретте түс реңктерін барынша дәл беру маңызды, әсіресе олардың өзара үйлесіміне назар аудару керек. Бұл бейнеге үндестік пен айқындық береді.
Практикалық бөлім: фон жасауды үйренейік
Мақсат — бояудың біртіндеп өзгеруін (градациясын) жұмсақ әрі таза жеткізу. Төмендегі тәсіл ақ түстен сарыға өтуді жеңілдетеді.
Қадамдар
- 1 Қағаз бетін аздап ылғалдаңыз.
- 2 Қылқаламмен ортасына сары дақ түсіріп, оны айналдыра жүргізіп, дақтың шеті білінбей жұмсарғанша жұмыс істеңіз.
- 3 Бояуды қағаз шетіне қарай жайлап таратыңыз, қажет болған сайын сумен сұйылтыңыз.
- 4 Ең сыртқы қабатты ақ күйінде қалдырыңыз.
Нәтижесінде фон түсі шеттен ортадағы сары нүктеге қарай біртіндеп қоюлана түскендей әсер береді.
Бекіту сұрақтары
- Қосымша түстер дегеніміз не?
- Шағылысу (рефлекс) дегеніміз не?
- Фон деп нені айтамыз?
Қорытынды және үй тапсырмасы
Қорытынды
Оқушылардың жұмыстарын талдау, орындалу сапасын бағалау, түстердің үйлесімі мен фонның әсерін атап өту.
Үй тапсырмасы
«Менің бөлмем» тақырыбына сурет салып келу.