Қазақша рефераттар

Нанның жасалу жолын ретімен орналастыру ойыны

Нанға құрмет: бар байлықтың бастауы

Бұл материал бастауыш сынып оқушыларына арналған тәрбиелік сабақ мазмұнын жинақтап, тілді тазалап, ойды жүйелеп ұсынады. Негізгі өзек — нанның қадірін ұғындыру, еңбек адамын сыйлау және дастархан мәдениетін қалыптастыру.

Сабақтың мақсаты

  • Нанды қастерлеуге баулу: «ас атасы — нан», оның адам өміріндегі ең маңызды тағам екенін түсіндіру.
  • Нанның оңай келмейтінін, дастарханға жеткенше қаншама еңбек сіңетінін ұғындыру.
  • Өмірлік білім мен түсінікті кеңейту, еңбек адамдарын сыйлауға тәрбиелеу.

Көрнекіліктер

Интерактивті тақта Физикалық карта Дастархан Пісірілген нан түрлері

Көрнекілік сабақтың «еңбек → өнім → ризық» байланысын көзбен көріп, түсініп қабылдауына көмектеседі.

Нан туралы өлең жолдары

Оқушылардың жатқа айтуына ыңғайлы, мағынасы терең өлеңдер нанның қасиетін сезіндіріп, сөз мәдениетін дамытады.

Райымбек
Нан — ардақты адал ас,
Кәрі де, жас та одан аттамас.
Нандай жоқ қой асыл дән,
Жеп үйренген жасыңнан.
Дастарханнан нан кетсе,
Береке кетер асыңнан.
Інжу
Ей, балалар, балалар,
Болмаңдар, сірә, нанға тар.
Өмірдің алтын арқауы —
Бар қасиет нанда бар.
Бағдат
Даланың арынан,
Даланың таңынан,
Даланың жанынан өседі,
Нан — кешегі жеңіс.
Медина
Нанда өмірдің иісі мен мәні бар,
Нанда адамның еңбегі мен ары бар.
Нан — өмірдің ана сүті, арқауы,
Нансыз жерде қай өмірдің сәні бар?
Арслан
Еліміздің құдіретін асырып тұрған,
Менің де, сенің де, оның да мерейін үстем қып тұрған —
Ол — Нан!

Тыйым сөздер: нанға қатысты әдеп

Тыйым сөздер — ұрпақ тәрбиесінің өзегі. Олар нанды қадірлеуді ғана емес, тазалықты, мәдениеттілікті, ұқыптылықты да үйретеді.

Нанды құрметтеудің негізгі ережелері

Оқушылардың айтқан ойлары әдеби тіл нормасына сай өңделіп берілді.

  • Аман

    Таңертең нан ауыз тимей үйден шығуға болмайды. «Асығыспын, нан ауыз тиіп алайын» деген сөз тегін айтылмаған.

  • Ернұр

    Нанды төңкеріп қоюға болмайды. Нан — қасиетті дәм, онымен ойнауға болмайды. Нанды бір қолмен сындыруға болмайды.

  • Ақсындар

    Нанды бір қолмен үзуге болмайды.

  • Мансур

    Нанды төңкеріп қоюға болмайды.

  • Рамазан

    Нанды аяқ астына тастама.

  • Нұрай

    Дүкенде нанның сапасын қолмен басып тексермеңіз: бұл тазалыққа да, мәдениетке де жат.

  • Алинұр

    Нанды сатып алғанда таза қалтаға немесе бөлек дорбаға салыңыз.

  • Гүлжанат

    Нанды шашуға, жерге тастауға, басуға, ысырап етуге болмайды. Нан — дәмнің басы, онсыз өмір жоқ.

  • Әділет

    Жерде жатқан нанды көрсеңіз, алып, адам баспайтын таза жерге қойыңыз.

Нан дастарханға қалай келеді?

Бір үзім нанның артында тұтас тізбек еңбек жатыр: егінші, комбайншы, жүргізуші, диірменші, наубайшы, сатушы. Оқушылардың әңгімелері осы жолды кезең-кезеңімен түсіндіреді.

1) Егін егу және өсіру

Райымбек: Қазақстанның көптеген өңірлерінде бидай егіледі әрі жиналады. Атап айтқанда, Ақмола, Ақтөбе, Қостанай, Павлодар, Батыс Қазақстан өңірлерінде астық өндіру кең тараған. Бұл — ел байлығының бір көрінісі.

2) Ору, жинау, тасымалдау

Шыңғыс: Егін піскенде адамдар комбайнмен орып, күндіз-түні алқапта еңбек етеді. Жиналған астық көлікке тиеліп, диірменге жеткізіледі.

3) Ұн тарту және жөнелту

Нұрлыбек: Диірменде бидайдан ұн тартылады. Ұнның бірнеше сұрпы болады. Ұн қапқа салынып, вагондармен қалалар мен ауылдарға жөнелтіледі, кейін наубайханаларға жеткізіледі.

4) Нан пісіру және сату

Қасым: Наубайханада ұннан қамыр иленіп, нан пішінделіп, пеште пісіріледі. Дайын нан дүкендерге жіберіледі. Адамдар сатып алып, дастарханға қояды.

Дала, астық және береке

Толғанай
Көктемде егін егетін,
Күзде жинап беретін.
Біздің дала — бай дала,
Алтын астық айнала.
Аделия
Ел егінді жинайды,
Қырманға дән сыймайды.
Біздің дала — бай дала,
Алтын астық айнала.
Зарина
Астық — дала сәулеті,
Астық — Отан дәулеті.
Біздің дала — бай дала,
Алтын астық айнала.

Мақал-мәтелдер: қысқа ой, терең мағына

Ақсындар

Нан қадірін аштықта білесің.

Рамазан

Нан болса, ән де болады.

Алинұр

Арпа, бидай — ас екен, алтын, күміс — тас екен.

Оқу әрекеттері

Танысу және талдау

  • Электронды оқулық арқылы егіс даласындағы диқан еңбегін бақылау.
  • Нанның жасалу жолын кезең-кезеңімен талқылау.

Ойын және бекіту

  • Сөзжұмбақ шешу.
  • «Нанның жасалу жолы» қадамдарын ретімен орналастыру ойыны.
  • Берілген суреттер бойынша әңгіме құрастыру.

Қорытынды

Сабақ соңында оқушылар ұннан жасалған тағамдар қойылған дастарханға шақырылады. Бұл — еңбектің қадірін сезіну, ризыққа шүкір айту және ортақ мәдениетті бекітуге арналған тәрбиелік сәт.

Ой түю

Нанды құрметтеу — өмірді құрметтеу.

Тәрбие

Еңбек адамын сыйлау — қоғамның берекесі.

Мәдениет

Тазалық пен ұқыптылық дастарханнан басталады.