Құрамына тек сандар енетін теңдік
Сабақтың барысы
Бұл сабақта теңдеу ұғымы нақты мысалдар арқылы түсіндіріліп, теңдеулерді шешудің негізгі тәсілдері бекітіледі. Жұмыс түрлері кезең-кезеңімен ұйымдастырылып, оқушылардың белсенділігі мен өздігінен ойлау дағдысы қолдау табады.
Ұйымдастыру кезеңі
- Оқушыларды түгендеу.
- Сабақтың мақсаты мен жоспарын қысқаша таныстыру.
- Оқушылардың назарын сабаққа шоғырландыру.
Психологиялық дайындық
Қане, біздер ойлайық,
Ойымызды жинайық.
Қандай есеп болса да,
Шешпей оны қоймайық.
Үй жұмысы тексеріледі. Одан кейін қайталау тапсырмалары топтық форматта орындалады.
Қайталау кезеңі: ойын элементтерімен
Қайталау жұмысы төмендегі бөлімдер бойынша ұйымдастырылады:
- «Бәйге»
- «Жұмыла көтерген жүк жеңіл»
- «Бойы сергектің, ойы да сергек»
- «Кім шапшаң?»
- «Тапқыр болсаң, тауып көр»
- «Қайталау — білім анасы»
I кезең — «Бәйге»
Жылдам сұрақтар
-
Қарама-қарсы қабырғалары өзара тең геометриялық фигура қалай аталады?
Тік төртбұрыш.
-
Барлық қабырғалары тең төртбұрыш қалай аталады?
Шаршы.
-
Периметрді қалай табамыз?
Барлық қабырғаларының ұзындықтарының қосындысын табамыз.
№1. Ауызша есептеу
- 15 + 9 + 3=
- (35 + 23) + 14=
- 70 − (5 + 6)=
- (30 − 15) + 4=
- 48 + (45 − 30)=
- 80 − (13 + 9)=
Тапсырма: нәтижелерін ауызша шығарып, жұппен тексеріңіз.
II кезең — «Жұмыла көтерген жүк жеңіл»: жаңа сабақ
Негізгі ұғымдар
№2. Сурет бойынша есеп құрастыр (үлгі)
15 + 9 + x = 30
24 + x = 30
x = 30 − 24
x = 6
15 + 9 + 6 = 30
30 = 30
Талқылау сұрақтары
-
Тура теңдік шықты ма?
Иә, 30 = 30 — тура теңдік.
-
Тура теңдіктің екі бөлігін де нөлден өзгеше сандарға бөлсек, теңдік сақтала ма?
Иә, екі жаққа бірдей (нөлден өзге) санға бөлу — теңдікті сақтайды.
Анықтама және салыстыру
Егер берілген теңдікті тура санды теңдікке айналдыратын әріптің мәнін табу керек болса, ондай теңдік теңдеу деп аталады.
Теңдік
Құрамына тек сандар енетін, тең белгісімен байланысқан өрнек.
Теңдеу
Құрамына әріп енетін және сол әріптің мәнін табуды талап ететін теңдік.
Маңызды ескерту
- Теңдеудің шешімін тек «сынап көру» тәсілімен ғана тексеру жеткіліксіз.
- Теңдеудің екі жағын да бірдей санға бөлу тәсілін қолданған кезде, шешім міндетті түрде жазбаша тексеріледі.
III кезең — «Бойы сергектің, ойы да сергек»
№3. Теңдеулерді шешіңіз:
35 + 23 + x = 100
x − (23 + 17) = 60
70 − a = 8 + 9 + 2
x + 12 = 50 − (15 + 5)
(30 − 15) + y = 80
A + (45 − 30) = 75
Сергіту сәті
Мынау менің жүрегім, бәрі осыдан басталған.
Мынау басым — ақылды, бәрін осы басқарған.
Мынау менің оң қолым.
Мынау менің сол қолым — барлық істі басқарған.
IV кезең — «Кім шапшаң?»
№4. Баған түрінде есептеп, дұрыстығын тексеріңіз:
46 + 44 =
98 − 35 =
50 − 17 =
90 − 65 =
100 − 89 =
57 + 29 =
57 + 18 =
70 − 63 =
50 − 38 =
V кезең — «Тапқыр болсаң, тауып көр»
№5. Мәтіндік есептерді теңдеу құру арқылы шығарыңыз:
а) Сымтемір туралы есеп
Ұзындығы 56 м оралған сымтемірден бірнеше метр қиып алынды. Орамда 14 м қалды. Орамнан қанша метр сым қиып алынды?
56 − x = 14
x = 56 − 14
x = 42
Тексеру: 56 − 42 = 14
Жауабы: 42 м сым қиып алынды.
ә) Бірдей мөлшер
Орамнан алдымен 19 м сымтемір қиып алынды. Орамда дәл сонша метр сымтемір қалды. Орамда бастапқыда неше метр сымтемір болған?
x − 19 = 19
x = 19 + 19
x = 38
Тексеру: 38 − 19 = 19
Жауабы: 38 м сым болған.
Қорытынды
Сұрақ 1
Теңдеу дегеніміз не?
Сұрақ 2
Теңдеу нешеге бөлінеді?
Үй тапсырмасы
№6, №7 — 143-бет.
Бағалау және мотивация
Шығамын десең биік шыңның басына — зула, топ жар!
Бәйгеге түс, бекем бол.
Адал досың — біліміңді ал қасыңа.
Тула, толқы, тебірен — бірақ тасыма!
Назарларыңызға рақмет! Сабақ аяқталды.