Септік түрлерімен таныстыру
Сабақтың мақсаттары
Білімдік
Септік түрлерімен таныстыру, оларды ажырата білуге жаттықтыру.
Дамытушылық
Ой-өрісті дамыту, өзіндік іс-әрекет пен шығармашылық қабілетті жетілдіру, ойын еркін айтуға үйрету.
Тәрбиелік
Отанды сүюге, үлкенді сыйлауға, адамгершілікке, ұйымшылдыққа және жолдастық қарым-қатынасқа тәрбиелеу.
Сабақтың барысы
Бұл сабақ күнделікті сабақтан өзгеше ұйымдастырылады: сыныпта қонақ ұстаздар қатысады, ал оқушылар өз білімін көрсетіп, қонақжайлық пен мәдениетті қарым-қатынасты дәлелдейді.
Уақыт межесі
Кезеңдер бойынша көрсетілген
1) Ұйымдастыру кезеңі
Психологиялық дайындық
Оқушылардың сәлемдесуі (2 минут)
Кіріспе сөз
Мұғалімнің кіріспесі (1 минут)
Топқа бөлу
Қағаз қималары арқылы (2 минут)
Мұғалім: «Сәлеметсіңдер ме, балалар? Бүгінгі сабағымыз ерекше. Сыныбымызға қонақ ұстаздар келіп отыр. Қазақ халқы қонақжайлығымен танылған. Ендеше, білімімізді көрсетіп, қонақтарға құрметімізді білдірейік. Іске сәт!»
Топ атаулары
- 1-топ: Сөз таптары
- 2-топ: Зат есімнің түрлері
- 3-топ: Зат есімнің септелуі
2) Үй тапсырмасы: «Әдемі кір жаю»
Әр топ өзіне берілген тапсырма бойынша жауаптарын жазады. Жазып болған соң тақтаға іледі (3–4 минут).
Мұғалім: «Біз сөз таптарын, оның ішінде зат есімнің түрлерін және септелуін қарастырдық. Бүгін осы білімді жалғастырып, шығыс септігін бекітеміз және 73–79 жаттығулармен жұмыс жасаймыз.»
3) Білу кезеңі
73-жаттығу (4 минут)
Көп нүктенің орнына тиісті септік жалғауларын қойып, сөйлемдерді көшіріп жазыңдар.
- Шекпеннен су да, жел де өтпейді.
- 1-топ: Әйелдердің сәукеледен кейінгі бас киімдерін қарқара, қасаба, тақия деп атайды.
- 2-топ: Келіні жуан әрі қатты тұтас ағаштан үңгіп жасайды.
Сөздік жұмысы (2 минут)
- Шекпен
- Ерлердің сырт киімі.
- Қарқара, қасаба
- Әйелдердің тойға, салтанатқа киетін төбесі үшкір, биік бас киімі.
- Келі
- Ағаштан үңгіп жасалған, бидай мен тарыны түйетін тұрмыстық құрал.
74-жаттығу (3–4 минут)
Төмендегі сөздердің тиістісін қойып, өлеңді қалпына келтіріңдер.
Өз Отаным — маған ____________________.
Мен ____________________ ұқпаймын.
Әкем менен ____________________
Айтқанынан шықпаймын!
(Т. Молдағалиев)
Әр топ берілген ұғымдардың мағынасын ашады, сұрақ қояды және әр сөздің қай септікте тұрғанын анықтайды.
Мұғалім: «Ата-ана, бала, туған-туыс — бәрі бірігіп отбасы құрайды. Ал Отан түсінігі сол отбасынан басталады. Отбасы, шаңырақ, ата-ана, Отан ұғымдары өзара тығыз байланысты екенін ұмытпаңдар.»
4) Түсіну кезеңі
75-жаттығу
Тыйым сөздерді жатқа жазыңдар. Тыйым сөздер деген не? Оларды не үшін айтады? Қандай тыйым сөздерді білесіңдер?
- Көргенді жас, пәк бала, дастарқаннан аттама.
- Мәнді сөзді тыңда, малды бастан ұрма.
- Ақты төкпе, асты теппе.
Оқушыларға 2 минут уақыт беріледі: осы аралықта тыйым сөздер ішінен шығыс септігіндегі сөздерді тауып белгілеуі керек.
Автор туралы қысқаша мәлімет: М. Әлімбай (1 минут).
Сергіту сәті: «Аукцион» (2 минут)
Тақтаға бір оқушы шығады. Оған сурет беріледі, бірақ оқушы оны көрмейді. Ол затты сипаттап, «сатып алушыларға» ұсынуы керек.
5) Қолдану кезеңі
76-жаттығу (4 минут)
Тақтамен жұмыс: берілген сөздердің шығыс септікте тұрғанын дәлелдеңдер.
Сұрақ
«Өріс» сөзін басқаша қалай айтамыз?
Мүмкін жауаптар: жайлау, жайылым, шалғындық.
Сұрақ
Қазақстанда қандай теңіздер бар?
Мысал: Каспий теңізі, Арал теңізі.
Сұрақ
Кітаптан қандай шығармалар мен өлеңдер оқимыз?
Жауап: өлеңдер, әңгімелер, ертегілер, поэмалар және т.б.
Поэзия минуты (2 минут)
Абай өлеңдерінен бірнеше шумақ оқылады.
6) Талдау кезеңі
78-жаттығу: постермен жұмыс (4 минут)
Топтар постер дайындап, 3–4 минутта қорғайды. Сонымен қатар мәтіннен шығыс септіктегі сөздерді тауып, сұрақ қояды.
1-топ
Бидайдан дайындалатын тағам түрлері
2-топ
Тарыдан дайындалатын тағам түрлері
3-топ
Қазақтың дастарханы
7) Жинақтау кезеңі
79-жаттығу (3 минут)
Жаттығу орындалып, негізгі түсініктер бір жүйеге келтіріледі.
8) Қорытынды, бағалау және рефлексия
Қорытынды және бағалау (2 минут)
Бағалау парақшалары бойынша топтардың жұмысы қорытындыланады, нәтижелер жарияланады.
Рефлексия (2 минут)
- Бүгінгі сабақтан алған әсерім
- Қандай жұмыс ұнады?
- Қандай тұстары сәтсіз болды?
- Пікірім мен ұсынысым