Алпыс күн аспанға қарағанша, Алты көште айдынға құла
Аспан мен жер туралы нақылдар
Қазақтың қысқа да нұсқа сөздері күнделікті тіршіліктегі мінезді, ниетті, тәуекелді және жауапкершілікті аспан мен жердің бейнесі арқылы айқын көрсетеді. Төмендегі нақылдар ойды жинақтап, адамды өз орны мен шама-шарқын тануға үндейді.
Ескерту мен сабыр
Алпыс күн аспанға қарағанша, алты көште айдынға құла. Ұзақ күткеннен гөрі, нақты қадам жасау тиімді екенін меңзейді.
Аспаннан шұға жауса да, сорлыға ұлтарақ тимес. Қайыр мен ырыс әркімге бірдей бұйыра бермейтінін, өмірдің әділетсіз сәттері болатынын еске салады.
Өзіңе қайтатын іс
Аспанға қарай оқ атпа — өзіңнің басыңа түсуі мүмкін. Асығыс әрекет пен орынсыз қасарысу түбі өзіңе зиян әкелетінін аңғартады.
Аспанға тас атпа, тақияң темір емес. Сөз бен ісіңнің салдарын ойлауға, қайтар соққыдан сақ болуға шақырады.
Болмыс пен бейне
Аспанға ұшқанмен, бәрібір ешкі ғой. Сыртқы даңқ не биікке ұмтылу адамның табиғатын бір сәтте өзгертіп жібермейтінін меңзейді.
Арқасы аспанға тисе де, ақылы аяғының астында жатады. Лауазым мен мақтан ақылдың орнын баса алмайтынын ескертеді.
Әлемнің қарапайым теңеулері
-
Жер — төсек, аспан — көрпе. Адам баласының табиғатпен етене тіршілігін, дүниенің тұтас үйлесімін аңғартады.
-
Бірі «аспан» десе, екіншісі «арқан» дейді. Бір мәселені әркім әрқалай түсінетінін, ұғым мен көзқарастың алуан болатынын көрсетеді.
Үміт пен мүмкіндіктің ұшқыны
Жерде жатқан жұмыртқа аспанға ұшар құс болар. Кішкентай бастаудың өзінен үлкен нәтиже тууы мүмкін екенін, уақыт пен күтімнің қуатын еске салады.
Бұл ой — ең қарапайым нәрседен де өсім шығатынын, ал шын мүмкіндік сабыр мен еңбекті қажет ететінін меңзейді.