Ғарышкерлер жайлы мәлімет
Сабақтың мақсаты мен күтілетін нәтижелері
Білімділік
- «Ғарышты игеру» ұғымымен танысу.
- Қазақстан ғарышкерлері және Байқоңыр ғарыш айлағы туралы мағлұмат алу.
- Оқушылардың зерттеушілік жұмысқа қызығушылығын ояту.
Дамытушылық
- Танымдық ойлауын, шығармашылық қабілетін және қызығушылығын дамыту.
- Бақылау, талдау және қорытынды жасау дағдыларын қалыптастыру.
Тәрбиелік
- Денсаулығы мықты, ақылды, білімге құштар ұрпақ тәрбиелеу.
Кіріспе: сергіту және ынталандыру
Сабақ басында оқушылар орнынан тұрып, бір-біріне және сабаққа сәттілік тілейді. Одан кейін ғарыш тақырыбына бағыттайтын шағын өлең жолдары оқылады.
Өлең шумағы
Ғалымдардың ғалымы,
Ғарыш әлемі жайында.
Айналады ел бір сенен,
Есіміңді білсе әлем.
Ғарышқа ұшқан қазақтың,
Ұландарына бір сәлем!
Жұмбақтар арқылы топқа бөлу
Оқушылар жұмбақтардың шешімін табады, содан кейін сол атаулар бойынша топтарға бөлінеді.
1) Жұмбақ
Жылт-жылт етіп төбемде,
Түсе алмай тұр төменге.
Жауабы: Жұлдыз
2) Жұмбақ
Үлкен алтын табақтан
Әлемге нұр таратқан.
Жауабы: Күн
3) Жұмбақ
Орақ болып туады,
Табақ болып тынады.
Жауабы: Ай
4) Жұмбақ
Алып кілем — гүлге толы,
Үсті кілең.
Жауабы: Жер
Үй тапсырмасын тексеру
Оқушылар ғаламшарлардың суреттерін таңдап, сұрақтарға жауап береді. Дұрыс жауаптар арқылы тақтада Күн жүйесінің толық суреті құрастырылады.
Сұрақтар мен жауаптар
- 1. Күн жүйесінің ғаламшарларын кімдер зерттейді? Астрономдар
- 2. Күнді неше ғаламшар айналып жүреді? 8
- 3. Күн жүйесіндегі ең үлкен ғаламшар Юпитер
- 4. Жерді қоршаған бүкіл дүниені не деп атаймыз? Әлем / ғарыш
- 5. Жұлдыз деген не? Аспан денелері
- 6. Жұлдыздар неге жарқырайды? Жұлдыздар — өздігінен жарық шығаратын аспан денелері
- 7. Жерге ең жақын жұлдыз Күн
- 8. Күн жүйесіндегі ғаламшарларды ата Меркурий, Шолпан, Жер, Марс, Юпитер, Сатурн, Уран, Нептун
Жаңа тақырып: ғарышқа жол ашу
Танысу және түсіну
- Тақырып бойынша бейнематериал көрсетіледі.
- Оқулықпен жұмыс жүргізіледі.
- «Сиқырлы таяқша» әдісі бойынша мәтін кезекпен оқылады.
Топтық тапсырмалар
- 1 «Ғарыш» тақырыбында постер дайындап, қорғау.
- 2 5 жолды өлең құрастыру.
- 3 «Ғарыш туралы» шағын эссе жазу.
- 4 Ғарышкерлер туралы мәлімет жинақтап, таныстыру.
Қозғалыс ойыны: «Молекула»
Сергіту сәтінде оқушылар қимыл-қозғалыс арқылы зейінін жинақтап, сабаққа белсенді қатысуға ынталандырылады.
Білімді бекіту: «Еркін микрофон»
Оқушылар өз ойын еркін айтып, жауаптарын дәлелдеуге үйренеді. Төмендегі сұрақтар арқылы негізгі ұғымдар қайталанады.
Сұрақтар
- 1. Ғарышқа ең алғаш кімді ұшырды? Лайка; кейін Белка мен Стрелка
- 2. Тұңғыш қазақ ғарышкері кім және қай жылы ғарышқа ұшты? Т. Әубәкіров, 1991 ж. 2 қазан
- 3. Ғарыш құрал-жабдықтарының көмегімен нені зерттей бастады? Айды зерттеу, топырақ үлгісін алу, бетін түсіру
- 4. Алғаш рет жасанды Жер серігі қашан ұшырылды? 1957 ж. 4 қазан (КСРО)
- 5. Юрий Гагарин қай жылы ғарышқа ұшты? 1961 ж. 12 сәуір
Талқылауға арналған сұрақтар
- 6. Қазақстаннан ғарышқа ұшқан тағы қандай азаматтарды білесіңдер? Талғат Мұсабаев (1994, 1998, 2001)
- 7. Жасанды Жер серігі халыққа қандай пайда әкеледі?
- 8. Қазақстан ғарышкерлеріне қандай атақ берілді? Халық қаһарманы
- 9. Байқоңыр ғарыш айлағы туралы қандай деректер білесіңдер? Қазақстан мен Ресей бірлесіп пайдаланады
Тест тапсырмалары
Қысқа тест арқылы негізгі білім тексеріледі. Оқушылар дұрыс жауап нұсқасын таңдайды.
1) Жерге ең жақын орналасқан жұлдыз
- A) Ай
- Ә) Күн
- Б) Жетіқарақшы
2) Күнді неше ғаламшар айналып жүреді?
- A) 9
- Ә) 10
- Б) 8
3) Т. Әубәкіров алғаш рет қай жылы ғарышқа ұшты?
- A) 1992 ж.
- Ә) 1991 ж.
- Б) 1994 ж.
4) Күнге ең жақын орналасқан ғаламшар қалай аталады?
- A) Марс
- Ә) Меркурий
- Б) Шолпан
5) Қазақстанның алғашқы ғарышкері
- A) Ю. Гагарин
- Ә) Т. Мұсабаев
- Б) Т. Әубәкіров
Қорытынды, бағалау және үй тапсырмасы
Ой толғаныс
Оқушылар өз ойларын ашық айтып, жауаптарын дәлелдеп, сыныпта талқылайды.
Бағалау
Спикерлерге сөз беріледі. Оқушылар өзара және өзін-өзі бағалау арқылы нәтижені қорытындылайды.
Үй тапсырмасы
95–97-беттерді оқу. Оқушылар күнделіктеріне үй тапсырмасын жазып алады.