Қазақша рефераттар

Қарға қарлығашқа бұрылып қарамастан

Тренингтің авторы

Көркем негізгі мектеп психологы — Мұқанова Ризвангүл Жұмабайқызы.

Тақырып

«Достаса аласың ба?»

Негізгі ой

Оқушылар арасында жағымды қарым-қатынас орнату, бір-бірін сыйлауға, адал дос болуға және қоршаған ортамен үйлесімде өмір сүруге үйрету арқылы коммуникативтік дағдыларды дамыту.

Мақсаты мен міндеттері

Мақсаты

Оқушылардың арасында жағымды қарым-қатынас орнатып, бір-бірін сыйлауға, адал дос болуға және қоршаған ортамен достықта болуға баулу; коммуникативтік өрісті дамыту.

Міндеттері

  1. Достық ұғымы туралы түсінік беру.
  2. Оқушылар арасында достық сезімдерінің дамуына ықпал ету.
  3. Сыйластыққа, әдептілікке, шынайылыққа және адалдыққа тәрбиелеу.

Тренингтің барысы

I. «Шаттық шеңбері»

Балалар шеңберге жиналып, бір-біріне бүгінгі күннің сәтті өтуіне арналған жылы тілектерін айтады. Бұл бөлімде «Досыммен бірге» ойыны арқылы сыныпта жағымды көңіл-күй қалыптастырылады.

Тренинг ережелері

  • Кешікпеу.
  • Уақытында бастау.
  • Бір-бірін сыйлау.
  • Ұзақ сөйлеп, уақытты алмау.
  • Көңілді, ашық болу.

Танысу тренингі

Әр оқушы өз есіміне бір сын есім қосып танысады (мысалы: «Шынайы Айдана», «Көңілді Нұрсұлтан»). Мақсат — өзара ашықтық пен сенімді күшейту.

II. Әңгімелесу

Талқылау сұрақтары арқылы оқушылар достықтың мәнін өз тәжірибесіне сүйеніп түсіндіреді. Жауаптар схема түрінде жинақталуы мүмкін.

Сұрақтар

  • «Достық» дегенді қалай түсінесің?
  • Дос қандай болуы керек?
  • Нағыз дос қандай болады?
  • «Жалған достық» деген не?
  • Дос көбейту үшін адамда қандай қасиеттер болуы қажет?

Түйінді ой

Достық — адамдардың өзара сенімі, жауапкершілігі, сыйластығы және қамқорлығы. Дос — қуанышта да, қиындықта да жанынан табылатын тірек. Достық — мейірбандық пен сыйластықтың мөлдір бастауы.

III. Мәтінмен жұмыс: «Қарлығаш пен дәуіт»

Оқушылар ертегіні тыңдап, кейіпкерлердің әрекеттерін бағалау арқылы адамгершілік құндылықтарды ұғынады.

Ертегі мазмұны (қысқаша, өңделген нұсқа)

Қарлығаш жардың қуысына ұя салып, балапан шығарады. Бір күні анасы азық іздеп кеткенде, ұяға жылан өрмелеп келе жатады. Қарлығаш шырылдап, көмек сұрап алдымен көкекке ұшады.

«Көмектес!» деген өтінішке көкек: «Бүркіт қонаққа шақырып еді, уақытым жоқ», — деп бас тартады. Қарлығаш қарғаға да барады, бірақ қарға: «Үйленгелі жатырмын, мазамды алма», — дейді.

Амалы таусылған қарлығашқа дәуіт кездеседі. Ол жағдайды ести сала: «Мені тез жеткіз», — дейді. Қарлығаш дәуітті ұясына жеткізеді, дәуіт жыланға тап беріп, оны жерге құлатады.

Дәуіттің ерлігіне риза болған қарлығаш онымен айнымас дос болады. Содан бері екеуі бір ұяда тату өмір сүрген екен.

Талқылау

Қарлығаш неліктен ренжіді?

Талқылау

Неліктен көкек пен қарғаны нағыз дос деуге болмайды?

Талқылау

Дәуіт пен қарлығаш қалай достасты?

IV. «Достық: Бірлік үйін салу»

«Адал дос көбейсін» деген ниетпен сынып болып «бірлік үйін» құрастырады: әр кірпіш — бір құндылық, әр қабырға — сыйластық.

Мақал-мәтелдер

  • Досы көпті жау алмайды.
  • Досың көзіңде болғанша, көңіліңде болсын.
  • Жүз теңгең болғанша, жүз досың болсын.
  • Шын дос үшін қалайда тік қатерге басыңды. Айыра біл алайда, досыңменен қасыңды.
  • Досы көппен сырлас, досы жоқпен сыйлас.
  • Досың мың болса да — аз, дұшпаның біреу болса да — көп.
  • Досыңмен дос болғанға шаттан, дұшпаныңмен дос болғаннан сақтан.
  • Ақылсыз достан ақылды дұшпан артық.
  • Дос басқа қарайды, дұшпан аяққа қарайды.
  • Өрге жүзген өнегелі ісіңмен адал дос тап, тең құрбыңның ішінен.

V. «Тыныштық сәті»

Жаттығу

Оқушылар ыңғайланып отырып, көзін жұмып, өзінің досы және достың маңызды қасиеттері туралы ойланайды (қысқа уақыт). Кейін көзін ашып, параққа аты-жөнін және ойлаған досының есімін жазады.

Нәтиже

Жаттығу оқушылардың ішкі рефлексиясын күшейтіп, достықты тек сөзбен емес, сезім мен жауапкершілік деңгейінде қабылдауға көмектеседі.

VI. Дәйек сөз

Оқушылар дәптеріне жазып, жаттап алатын дәйек сөз:

«Шын дос — таусылмас қазына».

VII. Социометрия әдісі

Мақсаты

Сынып ішіндегі өзара қарым-қатынасты анықтау, алынған мәліметтерді оқу-тәрбие жұмысында қолдану және топта психологиялық қолайлы ахуал қалыптастыру.

Нұсқау

Әр сұраққа сыныптан үш оқушының есімін жазу.

Сұрақтар

  1. Кіммен дос болғың келеді?
  2. Партада кіммен бірге отырғың келеді?
  3. Мерекелерде кімге сыйлық бергің келеді?

VIII. «Өміршеңдік ережесі»

Әр адамның өз ережесі — жүрек қалауымен жүру және батыл әрекет жасау. Оқушылар иығын тіктеп, жарқын көңілмен ішкі сенімді нығайта отырып, төмендегі тұжырымдарды хормен айтады.

Мен — бұл...

  1. Жігер деген — мен.
  2. Күш деген — мен.
  3. Махаббат деген — мен.
  4. Кешірім деген — мен.
  5. Құдірет деген — мен.
  6. Жасөспірім деген — мен.
  7. Жастық шақ деген — мен.
  8. Денсаулық деген — мен.
  9. Адалдық деген — мен.
  10. Жарқындық деген — мен.
  11. Бар ғажайып деген — мен.

Хормен

Бәрі маған байланысты,
Бәрі менің қолымда.

Бұл бөлім оқушының өзін бағалауын, жауапкершілігін және бастамашылдығын қолдайды.

IX. Қорытынды

Сабаққа қатысқан оқушылар, мұғалімдер және ата-аналар бүгінгі жұмыстан алған әсерін қағазға жазып, «күннің шуағына» жапсырады. Нәтижесінде жақсы сөздерге толы, мейірім шуағы төгілген ортақ «күн» құрастырылады.

Бұл символикалық жұмыс баршамызға жылылық сыйлайды. Ендеше, біз де достарымызға және өзімізге тек жақсылық тілеп, соны әрекетімізбен дәлелдейік.

X. Қанатты сөз және жылы лебіз

Қанатты сөз

«Құс қанатымен, адам — достарымен мықты».

Жабылу рәсімі

Мұғалімдерге жүрекке жылы сөздер жазылған тілектер таратылады. Мақсат — алғыс мәдениетін қалыптастыру және ортақ құрметті күшейту.