Кіріспе Ұл тәрбиелей отырып, жер иесін тәрбиелейміз, қыз тәрбиелей отырып, ұлтты тәрбиелейміз
І. Кіріспе
Ұл тәрбиелей отырып, жер иесін тәрбиелейміз, ал қыз тәрбиелей отырып, ұлтты тәрбиелейміз. Отбасындағы тәрбие әрбір мүшенің өзін-өзі сақтауына, ұрпақты жалғастыруына, өзін-өзі сыйлау қажеттігіне негізделеді. Адамның жеке тұлғалық қасиеттері ең алдымен отбасында қалыптасады.
Отбасылық ахуалдың шешуші рөлі
Баланы дұрыс тәрбиелеуге жанұя жағдайы, отбасындағы моральдық-психологиялық ахуал, татулық пен өзара түсіністік, сүйіспеншілік пен сыйластық, ауызбіршілік және бір-біріне деген құрмет тікелей ықпал етеді. Отбасындағы кіршіксіз таза, мөлдір көңіл күй — тәрбиенің берік іргетасы.
- Балаға деген шынайы жанашырлық, ата-ананың мейірімі мен қамқорлығы.
- Қиындықта қорғап, демеп, өмірлік ауыртпалықтан сақтауға ұмтылу.
- Саналы тәлім-тәрбие беру және баланы жастайынан еңбекке баулу.
- Жан тазалығына, биік адамгершілік қасиеттерге ұмтылдыру.
Ата-ананың үлгі-өнегесі — ең ықпалды құрал
Әке-шешенің жеке басының үлгі-өнегесі баланың дұрыс тәрбиеленуіндегі ең әсерлі құрал саналады. Үлгі-өнегенің тәрбиелік мәні баланың үлкендерге еліктеуінен бастау алады: бала әлі толық қалыптасып бітпеген өмірлік тәжірибесінің салдарынан үлкендердің мінез-құлқына, жүріс-тұрысына, сөйлеу мәнеріне, іс-әрекетіне және адамдармен қарым-қатынасына қарап бой түзейді.
Отбасылық және қоғамдық тәрбиенің сабақтастығы
Отбасылық тәрбие бала нәрестелік шағынан бастап ержетіп, оң-солын тани бастаған кезеңге дейінгі үрдістің мазмұнын нақты тұрмыстық, тәрбиелік және өнегелік үлгілер арқылы айқындайды. Бұл тәрбие қоғамдық тәрбиемен ұштасып, бірін-бірі толықтырады.
Отбасындағы тәрбие
Терең ата-аналық сүйіспеншілік пен қамқорлыққа сүйеніп, баланың ішкі тірегін, құндылықтарын қалыптастырады.
Қоғамдық тәрбие
Баланың көпшілік ортада өзін дұрыс ұстай білуіне, ұжыммен әрекеттесуіне, әлеуметтік дағдыларын нығайтуға ықпал етеді.
Ойын мен бірлескен белсенділіктің маңызы
Абай атамыздың «Ойын ойнап, ән салмай, өсер бала бола ма?» деген ойына сүйене отырып, ата-аналардың балаларымен спорттық ойындар кешендеріне қатысуын жүйелі жоспарлау маңызды. Ойындардың басты тәжірибелік мәні — болашақ ұрпақты жан-жақты дамытып, ой-өрісін кеңейту.
Отбасы мен тәрбиеші ынтымақтастығы
Отбасын педагогикалық үдеріске тарту тәрбиеші тұлғасына құрметпен, сеніммен қарауға жетелейді. Осы тұрғыда тәрбиешінің ата-аналардың үйіне баруы әртүрлі мақсатта ұйымдастырылуы мүмкін.
Тәрбиешінің отбасына баруы ата-аналардың тәрбиеші туралы көзқарасын қалыптастырып, оның балаға ықпал ету тәсілдері мен әдістері жөніндегі түсінігін нақтылайды.
Сонымен қатар тәрбиеші ата-аналардың нені қадірлейтінін, өмір жағдайын және отбасындағы психологиялық ахуалды тереңірек түсінеді.
Осы мақсатта ата-аналарды топ өміріне тарту, әртүрлі бірлескен іс-әрекет түрлерін дамыту, мерекелер мен сауық кештерін ұйымдастыру қажет. Мұндай байланыс балаларға да, ата-анаға да, педагогке де ортақ жауапкершілік пен өзара қолдауды күшейтеді.