Қазақша рефераттар

Еліктеу сөздерді қайталау

Сабақ тақырыбы мен жалпы сипаттама

Бұл сабақтың тақырыбы — еліктеу сөздерді қайталау. Сабақ сайыс форматында ұйымдастырылып, бұрын өткен материалды жүйелеуге және бекітуге бағытталған.

Мақсаты

  • Білімділік: еліктеу сөздердің түрлері мен ерекшеліктерін қайталау арқылы білімді толықтыру, жетілдіру.
  • Дамытушылық: ойлау, қабылдау, меңгеру қабілеттерін дамыту; сөйлеу мәдениетін қалыптастыру.
  • Тәрбиелік: адамгершілік, ізгі қасиеттерге және өнегелі ортаға тәрбиелеу.

Ұйымдастыру деректері

Сабақ түрі
Сайыс сабақ, өткенді қайталау
Оқыту формасы
Жауынбай Қараев технологиясы
Әдістер
Жаттығу, топпен жұмыс, талдау, сұрақ-жауап, тест
Пәнаралық байланыс
Әдебиет
Көрнекілік
Сөзжұмбақ, плакат, үлестірмелі қағаздар, оқулық

Сабақтың барысы

  1. I. Ұйымдастыру: оқушылардың сабаққа қатысуын және дайындығын бақылау.
  2. II. Үй тапсырмасын сұрау, қорыту: орындалған тапсырманы тексеріп, негізгі ұғымдарды нақтылау.
  3. III. Топқа бөлу: сайыс екі топ арасында өтеді:
    I топ
    Еліктеуіш
    II топ
    Бейнелеуіш

Сайыс бөлімдері

  1. Үй тапсырмасын тексеру
  2. Қайталау — «Білім айнасы» (сұрақ-жауап)
  3. Деңгейлік тапсырмалар
  4. Сөзжұмбақ шешу
  5. Топ жетекшілерінің сайысы (фонетикалық талдау)
  6. Сөзжұмбақ шешу (екінші бөлім)
  7. Тест жұмысы

Үй тапсырмасы

335-жаттығу: көп нүктенің орнына тиісті еліктеуіш сөздерді қойып келу.

Қайталау: «Білім айнасы» (сұрақ-жауап)

  1. Біз қандай сөз табын өттік? Еліктеу сөз.
  2. Еліктеу сөз деген не? Әртүрлі құбылыстардың дыбысына, қимыл-әрекетіне еліктеуден туған немесе қимыл-әрекетті бейнелейтін сөздер.
  3. Құрамына қарай нешеге бөлінеді? Екіге.
  4. Дара еліктеу сөздің ережесін айт. Негізгі немесе туынды түбірден тұрады.
  5. Мағынасына қарай нешеге бөлінеді? Екіге.
  6. Еліктеуіш сөз дегеніміз не? Естілген дыбысқа еліктеу арқылы пайда болған сөздер.
  7. Табиғаттағы заттардың қозғалысын, күйін көру арқылы сипаттайтын сөздер қалай аталады? Бейнелеуіш сөздер.
  8. -аң/-ең, -ың/-ің жұрнақтары жалғану арқылы жасалған еліктеу сөздер қандай? Туынды.
  9. Еліктеу сөздерден зат есім жасайтын жұрнақтар қандай? -ыл, -іл, -л, -ғыр, -гір.
  10. Тұлғасына қарай нешеге бөлінеді? Екіге.

Деңгейлік тапсырмалар

I деңгей

1-топ тапсырмалары

1) Еліктеу сөздерді етістіктермен тіркестіріп, сөйлем құра:

  • Бұрқ-сарқ қайнады.
  • Зыр-зыр жүгірді.
  • Сатыр-сұтыр естілді.
  • Гүрс етті.
  • Шиқ-шиқ күлді.
  • Сарт-сұрт жабылды.
  • Зу-зу ете қалды.
  • Қытыр-қытыр етті.

2) Еліктеу сөздерді құрамына қарай ажыратып жаз:

  • Дара: тырс, қызараң, саңқ, қаңқ, маймаң.
  • Күрделі: талпаң-талпаң, баж-баж.

2-топ тапсырмалары

1) Етістіктерді тиісті еліктеу сөздермен тіркестіріп, сөйлем құра:

  • Жалт қарады.
  • Шиқ-шиқ күлді.
  • Тарс-тарс құлады.
  • Дүрс-дүрс жүрді.
  • Қытыр-қытыр шайнады.
  • Сарт-сұрт соғылды.
  • Желп-желп секірді.

2) Еліктеу сөздерді құрамына қарай ажыратып жаз:

Күрс, жылт-жылт, қыңқ, тапыр-тұпыр, сырт-сырт, жалп, сарт.

II деңгей

1-топ тапсырмалары

1) Еліктеуіш сөздердің мағынасын анықта:

  • Қалш-қалш ету — мұздау, тоңу.
  • Жүрегі дүрс-дүрс соғу — қорқу, қобалжу.
  • Шақ-шұқ болу — ренжісу.
  • Қалбалақтай жүгіру — қуану.

2) Тіркестерді қатыстырып сөйлем құра:

  • Күбір-күбір сөйледі.
  • Тырс-тырс тамшылады.
  • Шарт-шұрт сынды.

2-топ тапсырмалары

1) Еліктеуіш сөздердің мағынасын анықта:

  • Сақ-сақ күлді — күлкіні.
  • Лек-лек болып жүру — адамның көптігі.
  • Шыр-пыр болды — жаны ашыды, уайымдады.

2) Тіркестерді қатыстырып сөйлем құра:

  • Күмбір-күмбір күй төкті.
  • Тарс-тұрс атылды.
  • Желп еткізді.

Сергіту сәті (жұмбақтар)

  1. Жай ғана сарт етіп жабылады, іздегенің ішінен табылады. Жауабы: сандық
  2. Қорбаң-қорбаң еткен, өмірі орманда өткен. Жауабы: аю
  3. Сырт-сырт еткен дыбысы — ояту оның жұмысы. Жауабы: сағат
  4. Жалт-жұлт етеді, жерге сіңіп кетеді. Жауабы: қар
  5. Тоқ-тоқ етіп тамағын ағаштан іздеп табатын. Жауабы: тоқылдақ

Сөзжұмбақтар

1-сөзжұмбақ: жасырын сөз — «Еліктеу»

  1. Қатты қорыққан кездегі қозғалыс: селк
  2. Қазанның жай қайнауы: бүлк
  3. Ең жіңішке дауыстың естілуі: шіңк
  4. Жөтелдің түрі: күрк
  5. Тамшының дыбысы: тырс
  6. Күлкінің түрі: кеңк
  7. Қасыңнан бір нәрсе өте шықты, қалай сипаттайсың?: зу

2-сөзжұмбақ: жасырын сөз — «Еліктеуіш»

  1. Сөз табы: еліктеу
  2. «Биік» сөзінің антонимі: аласа
  3. «Әдемі» сөзінің синонимі: көрікті
  4. Сөз табы: етістік
  5. Күшейткіш үстеу: өте
  6. «Тар» сөзінің антонимі: кең
  7. … не түгел болса, төбедегі келеді? ай
  8. Септік саны: жеті
  9. Қос сөздің сыңары: бала-шаға

Топ жетекшілерінің сайысы: фонетикалық талдау

1-топ: «Бұралаң»

Бұ-ра-лаң — 7 әріп, 7 дыбыс.

  • Б — дауыссыз, ұяң
  • Ұ — дауысты, жуан, қысаң, еріндік
  • Р — дауыссыз, үнді
  • А — дауысты, жуан, ашық, езулік
  • Л — дауыссыз, үнді
  • А — дауысты, жуан, ашық, езулік
  • Ң — дауыссыз, үнді

2-топ: «Тырсыл»

Тыр-сыл — 6 әріп, 6 дыбыс.

  • Т — дауыссыз, қатаң
  • Ы — дауысты, жуан, қысаң, езулік
  • Р — дауыссыз, үнді
  • С — дауыссыз, қатаң
  • Ы — дауысты, жуан, қысаң, езулік
  • Л — дауыссыз, үнді

Тест жұмысы

Тест тапсырмалары оқулық бойынша орындалады.

Қорытынды, бағалау және келесі тапсырма

Сабақ соңында ұпай саны бойынша жеңген топ анықталып, жеңісі құттықталады. Оқушылардың жұмысы бағаланады.

Үйге тапсырма

  • Еліктеу сөздерді қайталау
  • 344-жаттығу
  • Кестемен жұмыс
  • «Балық аулауға барғанда» тақырыбына еліктеу сөздерді қатыстырып әңгіме жазу