Көкшенің кеудесінде
Сабақтың тақырыбы: «Көкшенің кеудесінде» (презентациямен)
Бұл сабақта оқушылар Сәбит Мұқановтың «Көкшенің кеудесінде» тақырыбындағы мәтіні арқылы Көкше табиғатының көркем бейнесін танып, табиғатқа сүйіспеншілік пен туған жерге құрмет сезімін тереңдетеді.
Сабақтың мақсаты
Білімдік
Мәтіннің мазмұнын түсіне отырып, Көкше табиғаты туралы танымын кеңейту, көркем мәтінді қабылдау дағдысын қалыптастыру.
Дамытушылық
Ойлау, есте сақтау, байланыстырып жазу және сөйлеу қабілеттерін дамыту; өз ойын дәлелдеп айтуға жетелеу.
Тәрбиелік
Табиғатты сүюге, оны көркейтуге, демалысты дұрыс ұйымдастыра білуге тәрбиелеу.
Сабақтың әдісі мен ұйымдастыру кезеңі
Әдіс
Топтау, топтық және жеке жұмыс, сұрақ-жауап.
Бастапқы қадамдар
- Психологиялық дайындық жасау
- Сабаққа әзірлікті тексеру, оқу құралдарын дайындау
- Үй тапсырмасын сұрау
- Өткен тақырып: «Дала» (Қ. Мырза Әли)
I. Қызығушылықты ояту
Сұрақтар
- Қандай ақын-жазушыларды білесіңдер?
- Олардың қандай шығармаларымен таныссыңдар?
Бүгінгі танысу
Бүгін біз аса көрнекті жазушы Сәбит Мұқановпен танысып, оның «Көкшенің кеудесінде» тақырыбындағы мәтінін оқып, мазмұнын талдаймыз.
II. Мағынаны тану
Автор туралы қысқаша мәлімет
Сәбит Мұқанов Солтүстік Қазақстан облысы, Жамбыл ауданындағы қазіргі С. Мұқанов атындағы ауылда дүниеге келген. Ол — әдебиетіміздің ірі өкілі, қазақтың аса көрнекті жазушысы әрі қоғам қайраткері. Жазушы барлық жанрда өнімді еңбек еткен.
Белгілі шығармалары
- «Ботагөз»
- «Өмір мектебі»
- «Сырдария»
- «Сұлушаш» дастаны
Мәтінмен жұмыс
- Мәтінді түсініп, зерттеп оқу.
- Тапсырмаларды орындау.
Тапсырма 1
Көкше табиғатын суреттеп әңгімеле.
Тапсырма 2
Көркемдеуші теңеу сөздерді теріп жаз.
Тапсырма 3
Көкше табиғаты авторға қандай әсер қалдырды?
Тапсырма 4
Мәтінді мазмұндап айтып бер.
III. Сергіту сәті
Аспанға қарап ай көрдік,
Төменге қарап жер көрдік.
Оңға-солға бұрылып,
Егеменді ел көрдік!
IV. Сөздікпен жұмыс
| Сөз | Мағынасы |
|---|---|
| Гауһар тас | Бағалы тас. |
| Селеу | Шөптің атауы. |
| Көкорай шалғын | Жайқалып өскен шалғын шөп. |
| Құз | Биік жартас. |
| Сағым | Алыстағы көрініс, елес. |
V. Топтық жұмыс
1-топ
Табиғат туралы мақал-мәтел немесе көркем сөз айту.
2-топ
Туған жер туралы мақал-мәтел немесе көркем сөз айту.
3-топ
Отан туралы мақал-мәтел немесе көркем сөз айту.
VI. Ой толғаныс: Бурабай, Жұмбақтас, Оқжетпес
Бурабай
Табиғат пен тарих тоғысқан өлке
Құстың көптігіне қарап, бұл өңірді қазақтар «Орманды» (Боровое) деп те атаған. Бурабайдың ауасы таза әрі хош иісті. Мұнда алғашқы сауықтыру орны 1910 жылы ашылған.
Аңыз бойынша, Көкшенің төбесіне тек бура ғана шыға алады екен. Бір күні Абылайдың ұлы Қасым ханның садағынан жараланған бура көлге жете алмай мерт болып, кейін тасқа айналған деседі. Тас — мәңгіліктің, беріктіктің және сұлулықтың символы.
Бурабайда қарағай өспейтін жер жоқ деуге болады. Сондықтан бұл өлкені жиі «Екінші Швейцария» деп атайды. Демалуға Қазақстанның түкпір-түкпірінен адамдар келеді.
Оқжетпес
Ең биік шың және аңыздың өзегі
Аңызда Абылай ханның әскерлері қалмақ қызын қолға түсіреді. Батырлар қызға таласқанда, ол шарт қояды: «Көкшенің ең биік шыңындағы найзаға байланған орамалды кім атып түсірсе, соған тиемін», — дейді.
Бірақ ешкім мергендік сынақтан өте алмайды. Содан шың «Оқжетпес» атанып кетеді. Бұл — Көкшедегі ең биік шыңдардың бірі ретінде танылған қасиетті нысан.
Жұмбақтас
Бір жартас — екі бейне
Жұмбақтас — Оқжетпестің дәл қарсысында, судың ортасында орналасқан жартас. Пішіні пирамидаға ұқсайды, жиектері дөңгеленген граниттен тұрады. Биіктігі шамамен 18 м.
Халық жадындағы аңызда 17 жастағы тұтқын қалмақ қызы Оқжетпес шыңынан Бурабай көліне секіріп кетеді де, дәл сол жерден таңғажайып жартас пайда болады дейді.
Жұмбақтастың құпиясы — оның «түрленуінде»: көгілдір шығанақ жақтан қарасаңыз, қыз бейнесі, ал қарсы беттен қарағанда мыстан кемпірдің кейпі байқалады.
VII. Бекіту тапсырмалары
Мақалды жалғастыр
Туған жердің түні де ыстық, …
Өз елің …
Жері байдың …
Ел … болмас, жер … болмас.
Ел … көрікті, тау … көрікті, аяқ … көрікті.
Туған жердей … болмас, туған елдей … болмас.
Қосымша топтық тапсырмалар
-
Тыйым сөздер
Табиғатқа байланысты қандай тыйым сөздерді білесіңдер?
-
Тақырыптық өлең/тақпақ
«Бурабай — табиғат», «Оқжетпес — туған жер», «Жұмбақтас — Отан» тақырыптарында тақпақ айту.
-
Өзіндік жұмыс
«Ауылым — туған жерім» тақырыбына шағын шығарма жазу.
Қорытынды
Сабақты сұрақ-жауап арқылы бекіту, оқушылардың белсенділігін бағалау және негізгі ойларды қорытындылау.
VIII. Үй тапсырмасы
1-тапсырма
Көкше көрінісінің суретін сал.
2-тапсырма
Көкшенің біз біле бермейтін құпиялары туралы оқып, қосымша мәлімет жинап кел.