Сұйықтың ыдыс түбіне және қабырғаларына түсіретін қысымы
Сабақ тақырыбы
§37. Ауырлық күшінің әсерінен сұйықтар мен газдарда пайда болатын қысым.
Сабақтың мақсаты (білімділік)
Оқушыларға ауырлық күші әсерінен сұйықтар мен газдарда болатын қысымды, сондай-ақ сұйықтың ыдыс түбіне және қабырғаларына түсіретін қысымын есептеу жолдарын түсіндіру.
Сабақтың мақсаты (дамытушылық)
Оқушыларды бақылау нәтижелерінен ой қорытындысын жасауға және дәлелді жауап беруге дағдыландыру.
Сабақтың мақсаты (тәрбиелік)
Жауапкершілікке, тиянақтылыққа және еңбекқорлыққа тәрбиелеу.
Сабақ форматы мен ресурстар
Сабақ түрі және әдістері
- Сабақ түрі: аралас
- Сабақ әдістері: баяндау, сұрақ-жауап
Қажетті құрал-жабдықтар
- Компьютер
- Слайдтар
- Электронды кітапша
Сабақ барысы
I. Ұйымдастыру кезеңі
Сыныпты жұмысқа жұмылдыру, сабаққа дайындықты тексеру, оқушыларды 4 топқа бөлу.
Топтық белсендіру
«Физикалық құралдар» ойыны: суреттер таратылады, әр топ құралды танып, қолданылуын айтады.
- Динамометр
- Термометр
- Мензурка
- Таразы
II. Үй тапсырмасын тексеру
«Мен саған, сен маған»
Әр топ мүшелері бір-біріне үй тапсырмасын түсіндіріп, сұрақ қояды. Оқушылар өздері жасап әкелген құралдың (мысалы, шприцтің ұшына шар байланған үлгі) жұмыс істеу принципін түсіндіреді.
Тәжірибе
Ауа қалпағының ішіндегі ауаны сорып алып, аздап үрленген шардың қалай үлкейетінін демонстрациялау.
Постер тапсырмасы (газ қысымы)
- Газ қысымы молекулалардың қозғалысы тұрғысынан қалай түсіндіріледі?
- Газдың ыдыс қабырғаларына түсіретін қысымын қандай тәжірибелер арқылы көрсетуге болады?
- Газдың барлық бағытта бірдей қысым түсіретіні неден байқалады?
- Неліктен газдың қысымы сығылғанда артады, ал ұлғайғанда кемиді?
- Сығылған газдарды неліктен арнайы баллондарда сақтайды?
III. Жаңа сабақ
Физминутка
Мектеп гимнастикасы арқылы қысқа сергіту сәті.
Негізгі идея
Сұйық қабаты неғұрлым төмен орналасса, ауырлық күші әсерінен болатын қысым соғұрлым үлкен болады. Демек, сұйық ішіндегі қысым тереңдік артқан сайын ұлғаяды.
Құралдар арқылы түсіндіру
1) кішкене қорапша, 2) түтік, 3) манометр көмегімен қысымның тереңдікке тәуелділігі талданады. Оқушылар суреттерді топта талқылап, бір өкіл шығып түсіндіреді.
Сабақтың түйінді сұрағы
Сұйықтың ыдыс түбіне және қабырғаларына түсіретін қысымы қалай анықталады және оны қандай формуламен өрнектеуге болады?
IV. Қорытынды
Шығарылған қорытынды бойынша ауырлық күші әсер еткен сұйықтың қысымы ыдыс табанының ауданына тәуелді емес. Қысым тек сұйық бағанының биіктігіне және сұйықтың тығыздығына байланысты.
Тәжірибелік дәлел
Оқушылар бүйірінде әр деңгейде тесіктері бар пластмасса бөтелке арқылы тәжірибе жасап, тереңірек орналасқан тесіктен су күштірек атқылайтынын көрсетеді.
V. Сабақты бекіту
Ой-толғаныс: «Мен не білдім?»
Слайдтар арқылы талдау: судың бірдей мөлшері әртүрлі ыдыстардың түбіне әртүрлі қысым түсіре алады. Өйткені қысым сұйық бағанының биіктігіне тәуелді: жіңішке ыдыста сұйық бағаны биіктеу болып, кең ыдысқа қарағанда түбіндегі қысым үлкен болады. Осылайша, судың аз мөлшерімен де едәуір үлкен қысым түсіруге болады.
VI. Есептер шығару
Деңгейлік тапсырмалар беріледі. 17-жаттығудың есептері орындалады.
VII. Бағалау
Топ басшылары өз топ мүшелерінің белсенділігі мен жауаптарының сапасына қарай баға қояды.
VIII. Үй тапсырмасы
- §37 тақырыбын оқу.
- 4–6-сұрақтарға жауап беру.