Қазақша рефераттар

Оқушылардың қоршаған ортадағы модель түрлерін анықтай білу қабілеттерін дамыту

Сабақ туралы мәлімет

Тақырып
Модель және модельдеу
Информатика, 6-сынып
Сабақтың типі
Жаңа сабақ
Аралас сабақ
Құрал-жабдықтар
Интерактивті тақта, оқулық, компьютер

Сабақтың мақсаты

Білімділік

Оқушыларды модельдердің түрлерімен таныстыру.

Дамытушылық

Оқушылардың қоршаған ортадағы модель түрлерін анықтай білу қабілетін дамыту.

Тәрбиелік

Топпен жұмыс істеу ережелерін сақтау және ынтымақтастықта жұмыс істеуге баулу.

Сабақтың барысы

  1. 1 Ұйымдастыру
  2. 2 Өткен материалды қайталау
  3. 3 Жаңа сабақты түсіндіру
  4. 4 Сабақты бекіту
  5. 5 Сергіту сәті
  6. 6 Компьютердегі тәжірибелік жұмыс
  7. 7 Үй тапсырмасы

Өткен материалды қайталау

Өткен тақырыптар бойынша тест жұмысы орындалады.

Жаңа тақырыпты түсіндіру

Модель дегеніміз не?

Модель — нақты нысанды (түпнұсқаны) зерттеу мақсатында адамның қолымен жасалған нысан. Ол нақты нысанды, құбылысты немесе үдерісті қарапайым әрі түсінікті түрде сипаттауға көмектеседі.

Мысалдар:

  • Глобус және әлем картасы
  • Жердің тартылыс күшін сипаттайтын формула
  • Көрме стендіндегі зымыранның макеті
  • Мектептегі биология кабинетінің көрнекі құралдары
  • Әйгілі суреттердің көшірмелері

Модельдеу дегеніміз не?

Модельдеу — нысандарды, үдерістерді және құбылыстарды зерттеу үшін модель құру үдерісі. Бұл тәсіл нақты әлемді түсіндірумен қатар, дұрыс шешім қабылдауға негізделген мүмкіндік береді: таныс нысандарды қалай өзгерту керек және қоршаған ортаны қалай жақсартуға болады деген сұрақтарға жауап табуға көмектеседі.

Неліктен түпнұсқаны тікелей зерттей бермейміз?

  • Біріншіден: нақты уақыт ішінде түпнұсқа қолжетімсіз болуы мүмкін немесе табиғатта мүлде жоқ болуы ықтимал.

  • Екіншіден: түпнұсқа көптеген қасиет пен өзара байланыстарға ие болады, ал зерттеу үшін оның тек бір бөлігі ғана маңызды болуы мүмкін.

Модельдеу кезеңдері

Модельдеудің кезеңдері мақсатқа және есептің қойылуына байланысты анықталады. Модельдеу — шығармашылық үдеріс, сондықтан кезеңдер әр жағдайға қарай өзгеруі мүмкін.

Алғашқы кезеңде қарастырылып отырған есепті түсінікті тілмен нақты сипаттау маңызды. Кез келген есеп (мәселе) шартты түрде екі топқа бөлінеді:

1) Тікелей есеп

Нысанның әрекеттен кейін қандай өзгеріске ұшырайтынын анықтау керек, яғни «егер..., не болады?» деген сұраққа жауап іздейміз.

Мысал: банк бөлімшесінде бір ғана менеджер болса және әр сағат сайын келушілер саны 5 адамға көбейсе, жағдай қалай өзгереді?

2) Кері есеп

Қойылған шарттарды қанағаттандыру үшін нысанға қалай әсер ету керегін анықтаймыз, яғни «ол үшін не істеу керек?» деген сұраққа жауап береміз.

Мысал: банк бөлімшесіне келген барлық келушіге уақытында қызмет көрсету үшін қандай өзгеріс енгізу қажет?

Бұл мысал қоғамдық мәселелерді зерттеуде модельдеудің маңызды рөл атқаратынын көрсетеді.

Зерттеу мақсаттары

  • Қоршаған ортаны танып-білу
  • Берілген қасиеттер бойынша нысан құрастыру
  • Әсердің нысанға тигізетін салдарын болжау
  • Құбылыстарды, үдерістерді және нысандарды тиімді басқару

Модель құрудағы басты қағида

Нысанды модельдеу кезінде талданатын нысанды нақты көрсету қажет. Модель құру барысында тек маңызды сипаттамалар ғана ескеріледі, өйткені әр маман бір нысанды әртүрлі мақсатпен зерттейді.

Егер зерттеу нысаны — оқушылар болса:

Дәрігер үшін бойы, салмағы, денсаулығына қатысты шағымдардың бар-жоғы маңызды.

Сол нысанға басқа қырынан қарасақ:

Сынып жетекшісі үшін отбасы құрамы, қоғамдық жұмысқа қатысуы, пәндер бойынша орташа балл және үлгерімі маңызды.

Бұл мәліметтерді сандық, мәтіндік немесе өзге формада ұсынуға болады.

Компьютердегі тәжірибелік жұмыс

Оқулықтың 77-бетіндегі A және B деңгейіндегі тапсырмалар орындалады.

Сабақты бекіту сұрақтары

  1. 1. Модель дегеніміз не?

  2. 2. Модельдің нақты нысаннан, құбылыстан және үдерістен айырмашылығы неде?

  3. 3. Модельдеудегі түпнұсқаның маңызы қандай?

  4. 4. Үстел нысанын модельдеуге мысал келтіріңдер.

  5. 5. Есепті модельдеудің екі типін атаңдар. Мысал келтіріңдер.

Үй тапсырмасы

Оқу

Оқулық: 73-бет, §13.

Шығармашылық тапсырма

Өз қалауың бойынша кез келген объектінің моделін құрастыр.