Абай әлеміне саяхат
Абай – дана, Абай – дара қазақта
Бұл мәтін Абай оқуларына арналған мәнерлеп оқу сайысының мазмұнын таныстырады. Мақсат — Абай Құнанбайұлының өмірі мен шығармашылығын тереңірек меңгерту, өлеңдерінің мағынасын ашып талдауға үйрету, жатқа мәнерлеп айту мәдениетін қалыптастыру.
Білімділік мақсаты
Абайдың өмірі мен шығармашылығы туралы білімді шыңдау; өлеңдерінің мағынасын аша білуге, талдауға және мәнерлеп жатқа айтуға бейімдеу.
Дамытушылық мақсаты
Оқушылардың тіл байлығын, ой-өрісін кеңейту; өз ойын анық жеткізуге, көркем әрі еркін сөйлеуге дағдыландыру; сөйлеу мәдениеті мен ойлау шеберлігін дамыту.
Тәрбиелік мақсаты
Эстетикалық және экологиялық тәрбие беру; адамгершілікке, асыл қасиеттерге баулу; туған жер табиғатын қорғаудың маңызын ұғындыру.
Сайыстың форматы мен көрнекілігі
Түрі
Сайыс (Абай өлеңдерін мәнерлеп оқу).
Көрнекілігі
Абай портреттері, өлеңдер мен нақыл сөздер жазылған плакаттар, гүлдер, шарлар.
Жүргізушінің құттықтауы
Армысыздар, құрметті көрермендер, ұстаздар, оқушылар! Абай оқуларына қош келдіңіздер! Бүгінгі Абай өлеңдерін мәнерлеп оқу сайысымызды бастаймыз.
Арнау шумақ
Абай – дара, Абай – дана қазақта,
Төзе білген заманында азапқа.
«Көтерем» деп қайтсем қара халқымды,
Заманынан оза білді талпынған.
Еш кетпеді ұлы жанның арманы,
Ұрпақтары ақындығын жалғады.
Өзі өлсе де, сөзі өлмейді ақынның —
Қарашықтай қазынасын қорғады.
Кіріспе: Абай мұрасы — мәңгілік мектеп
Бүкіл әлемге қазақ деген халықты танытқан ғұлама ақын — Абай Құнанбайұлы. Ол елді өнер-білімге шақырып, «мыңмен жалғыз алысып», надандықпен күресті. Егер біз Абай тәлімін оқып, түсініп, сол жолмен жүрсек, ақын айтқандай, дүниенің «бір кірпіші» болып қаланатынымыз анық.
Ендеше Абай атаның нақыл сөздері мен өлең-жырларын ұрпақтары қалай оқып, қалай меңгеріп жүргенін бірге тыңдайық.
Абай туралы не білеміз?
Қысқаша дерек
- Аты-жөні
- Абай Құнанбаев
- Туған жылы, өңірі
- 1845 жыл, Семей облысы, Шыңғыстау өңірі
- Әкесі
- Құнанбай
- Анасы
- Ұлжан
- Әжесі
- Зере
- Балалық қасиеті
- Ынталы, зерек
- Шын есімі
- Ибраһим
- Білімі
- Медреседе оқыған, Семей қаласында білім алған
Абай әлеміне саяхат: жұмбақтар
-
Жырларымен бүкіл елді сусындатқан кім?
Қазақ елін әлемге танытқан кім?
Ұрпаққа мұраларын аманат қып,
Рухани азық етіп қалдырған кім?
Жауабы: Абай — ақын -
Көңіл құсын құйқылжытып шартарапқа,
Өлеңіне саз шығарып, шырқатқан кім?
Жауабы: Абай — сазгер -
Орыс әдебиетін үлгі тұтып,
Пушкин мен Лермонтовты қазақша жырлатқан кім?
Жауабы: Абай — аудармашы
Негізгі тұжырым
Абай — ақын, сазгер, аудармашы, философ әрі көркем сөз шебері. Ол 45 қара сөз, 3 күй, 3 поэма, 70-ке жуық ән жазған.
Абай аудармаларының мәні ерекше: сапалы аударма халық пен халықты жақындастырып, ұлт пен ұлтты бауырластырады. Ақын өнерді биік қастерлеп, жастардың білім алып, еңбек етіп, елге пайдасы тиетін азамат болғанын аңсады.
Шақыру
Асыл сөзді іздесең — Абайды оқы, ерінбе!
Адамдықты көздесең — жастан тоқы көңілге!
Осы ұстаныммен 2-сынып оқушылары Абайдың табиғат лирикасына арналған өлеңдерін мәнерлеп оқудан сайысқа түседі.
Қатысушылар және шығармалар
| Сынып | Оқушы | Өлең |
|---|---|---|
| 2 «А» | Амангелди Мадина | «Қараша, желтоқсан мен сол бір-екі ай» |
| 2 «Ә» | Жамбыл Алмира | «Жазғы күні шілде болғанда» |
| 2 «Б» | Сайлаубай Жанболат | «Көлеңке басын ұзартып» |
| 2 «В» | Жомарт Іңкәр | «Жазғытұры» |
| 2 «Г» | Джусоп Диас | «Күз» |
| 2 «Ғ» | Мухаш Ислам | «Қыс» |
| 2 «Д» | Калмагамбетова Жанель | «Қансонарда бүркітші шығады аңға» |
| 2 «Е» | Әжіғали Назира | «Сегіз аяқ» |
| 2 «Ж» | Ноғашбаев Қырынбек | «Желсіз түнде жарық ай» |
Марапаттау
Сайыс қорытындысы бойынша оқушылар мақтау қағаздарымен марапатталады.
Қорытынды
Қорыта айтқанда, Абай өмірі — біз үшін үлкен тәрбие мектебі. Оның өлеңдері жастарды білімге, еңбекке, адамгершілікке баулиды. Түсінген жанға Абай мұрасының тәрбиелік мәні әрдайым терең әрі өзекті.
Түйін сөз
Нұрсұлтан Назарбаевтың: «Абайды таныту арқылы біз Қазақстанды әлемге танытамыз, қазақ халқын танытамыз. Абай әрқашан біздің ұлттық ұранымыз болуы тиіс» деген пікірімен сайысымызды аяқтаймыз.
Назар қойып тыңдағандарыңызға рақмет!