Металдар мен қорытпалардың қаттылығы
Сабақ жоспары
Қызылорда қаласы, Қалтай Мұхамеджанов атындағы №1 мектеп-гимназия. Технология пәні мұғалімі: Шакенов Сансызбай Тайманович.
Сабақтың мақсаттары
Білімділік
Металдар мен қорытпалар туралы негізгі түсінік қалыптастыру.
Дамытушылық
Металдардың түрлерін ажыратуға, бұйымдармен жұмыс істеуге және олардың физикалық қасиеттерін анықтауға үйрету.
Тәрбиелік
Металдармен жұмыс істеу мәдениетін меңгерту, қарапайым бұйымдар жасауға қызығушылық ояту.
Сабақтың құрылымы
- 1 Ұйымдастыру кезеңі.
- 2 Оқушы білімін анықтау.
- 3 Жаңа тақырыпты түсіндіру.
- 4 Өзіндік жұмыс.
- 5 Бекіту бөлімі және сергіту сәті.
- 6 Қорытынды және үй тапсырмасы.
Көрнекілік және ресурстар
- «Технология 6» (2015), §8.
- Бейне-слайд материалдары.
- Үлгілер мен дайын бұйымдар.
Жаңа тақырып: металдар мен қорытпалар
Металдар — металдық жылтыры бар, электр тогын және жылуды жақсы өткізетін, сонымен қатар соғуға, балқытып пісіруге болатын мөлдір емес заттар. Тәжірибеде металдар көбіне таза күйінде емес, қорытпа түрінде қолданылады.
Барлық металдар мен қорытпалар шартты түрде екі топқа бөлінеді: қара металдар және түсті металдар. Кристалдық құрылымы бар металдарға иілгіштік, майысқақтық, жылу өткізгіштік, жоғары электр өткізгіштік және ерекше металл жылтыры тән.
Техникада кеңінен қолданылатын металдар техникалық металдар деп аталады. Оларға темір, алюминий, магний, мыс, қорғасын, қалайы, мырыш, никель, титан жатады. Элементтердің едәуір бөлігі сирек кездесетін металдарды құрайды. Қазіргі техникаға аса қажетті кейбір металдардың жер қыртысындағы қоры көп емес, бұл олардың сирек кездесетінін көрсетеді.
Неліктен металдар маңызды?
Металдар — техникалық прогрестің негізі. Олардың қолданылуы ең алдымен қасиеттеріне байланысты анықталады. Металдар мен қорытпалардың механикалық қасиеттері көп: беріктігі, сыртқы күшке төзімділігі, қажалуға төзімділігі, серпімділігі, салыстырмалы ұзаруы мен қысқаруы, деформацияға бейімділігі және тағы басқа.
Негізгі ұғым: қаттылық
Конструкциялық материалдардың маңызды қасиеттерінің бірі — қаттылық. Қаттылық деп металдың өзінен қаттырақ дененің енуіне қарсылық көрсету қабілетін айтады.
Қайда қолданылады?
Машина жасау, аспап жасау және басқа да салаларда қондырғылар мен құралдарды дайындауда материалдың қаттылығы туралы мәліметтер жиі пайдаланылады. Қаттылық әртүрлі әдістермен анықталады.
Өзіндік жұмыс: металдың қасиеттерін анықтау
Құралдар
- Металл қиындысы
- Егеу
- Жұмыс парағы
Жұмыс барысы
Кестеге берілген металдың қасиеттерін бақылау арқылы анықтап жазыңдар.
| Металл атауы | Сыртқы бейнесі, физикалық қасиеті | Механикалық қасиеті |
|---|---|---|
| — | — | — |
| — | — | — |
Ескерту: бақылау кезінде қауіпсіздік ережелерін сақтаңдар, құралдарды дұрыс әрі ұқыпты қолданыңдар.
Сабақты бекіту
1) Металл дегеніміз не?
2) Қорытпалардан не алынады (не жасалады)?
3) Темірді қатайтатын қандай зат (немесе қоспа)?
Қорытынды және үй тапсырмасы
Қорытынды
Металдар мен қорытпалар өндіріс үшін аса қажет материалдар. Беріктігі мен басқа да қасиеттеріне байланысты оларды көптеген салада кеңінен қолданамыз.
Үйге тапсырма
- Оқулықтағы берілген тақырыпты оқып келу.
- Тақырыпқа байланысты суреттерді салу.