Білімдіден шыққан сөз

Әдебиет көшбасшысы сайысы

Бұл сайыс оқушылардың қазақ тілі мен әдебиет пәнінен меңгерген білімін жүйелеп, ойлау мәдениетін, тілдік қорын және шығармашылық қабілетін дамытуға бағытталған.

Білімділік мақсаты

Қазақ тілі мен әдебиеттен өтілген материалдарды қаншалықты меңгергенін тексеру және білімді қолдану дағдыларын қалыптастыру.

Тәрбиелік мақсаты

Ана тілін сүюге, құрметтеуге және ізденімпаздыққа тәрбиелеу.

Дамытушылық мақсаты

Оқулық және қосымша дереккөздерді тиімді пайдаланып, ғылыми-танымдық қабілеттерін жетілдіру.

Қатысушыларды іріктеу

1 Үш сыныптан әдебиетке бейімі бар 3 оқушы іріктеледі.
2 Іріктелген оқушылар таныстырылады.

Сайыс кезеңдері

Сайыс 5 кезеңнен тұрады.

1-кезең

Бәйге

12 сұраққа жедел әрі нақты жауап беру.

2-кезең

Тіл өнері

Мақал-мәтелдегі бір сөзді орыс және ағылшын тілдеріне аудару.

3-кезең

Ойлан, тап!

Тұспалды сұрақтарға мақал-мәтелмен жауап табу.

4-кезең

Тапқырлар

Берілген сөз тіркестерімен екі шумақ өлең құрастыру.

5-кезең

Жорға

Лездік сұрақтар: шығарма авторын табу.

1-кезең: «Бәйге»

12 сұрақ

1. Әдеби тілдің неше формасы бар?

Ауызша, жазбаша.
2. Жұрнақтың неше түрі бар? Атаңыз.

Сөз тудырушы, сөз түрлендіруші.
3. Сөздің тура мағынасы дегеніміз не?

Затты немесе құбылысты тікелей атап көрсететін мағына.
4. Сөздің ауыспалы мағынасы дегеніміз не?

Бір заттың негізгі атауын екінші затқа ауыстырып қолданудан туған мағына.
5. Деректі зат есім қандай болады?

Көзбен көріп, қолмен ұстауға болатын.
6. Омоним дегеніміз не?

Дыбысталуы бірдей, бірақ мағынасы әртүрлі сөздер.
7. «Аякөз, қайда барасың?» өлеңінің авторы кім?

Д. Бабатайұлы.
8. «Екі шыбын» шығармасының авторы кім?

А. Байтұрсынұлы.
9. Абайдың аяқталмай қалған поэмасы қалай аталады?

«Әзімнің әңгімесі».
10. Абайдың неше қара сөзі бар?

45.
11. «Тарланым» кімнің шығармасы?

Махамбет Өтемісұлы.
12. «Өзен» өлеңінің авторы кім?

Ы. Алтынсарин.

2-кезең: «Тіл өнері»

Мақал-мәтелдер беріледі. Әр мақалдан бір сөз таңдалып, орыс және ағылшын тілдеріне аударылады.

Мақал-мәтел	Таңдалған сөз	Орысша	Ағылшынша
Бірлігі бар ел бұзылмас.	Ел	страна	country
Татулық табылмас — бақыт.	Бақыт	счастье	happiness
Білімдіден шыққан сөз.	Сөз	слово	word
Тіліңмен жүгірме, біліммен жүгір.	Білім	знания	education
Тас жармаса да, бас жарады.	Тас	камень	stone
Ашу — дұшпан, ақыл — дос.	Ақыл	ум	wisdom
Адал еңбек аздырмас, арамдық бойды жаздырар.	Еңбек	труд	labour

3-кезең: «Ойлан, тап!»

15 сұрақ

1. Жыланды қалай інінен шығарамыз?

Жылы-жылы сөйлесең, жылан інінен шығады.

2. Инемен құдық қазуға бола ма?

Білім инемен құдық қазғандай.

3. Аппақ қарға бола ма?

Қарға баласын «аппағым» дейді.

4. Ең тәтті не?

Ананың сүті тәтті, баланың тілі тәтті.

5. Қар жана ма?

Қалауын тапса, қар жанады.

6. Оттан да не ыстық?

Отан — оттан да ыстық.

7. Тауық түс көре ме?

Тауықтың түсіне тары кіреді.

8. Кімнен кім жаман?

Олақтан салақ жаман.

9. Шашу мен жинаудың қайсысы оңай?

Шашу оңай, жинау қиын.

10. Білгенің қанша, білмегенің қанша?

Білгенің — бір тоғыз, білмегенің — тоқсан тоғыз.

11. Адамның қай мүшесі қорқақ, қай мүшесі батыр?

Көз — қорқақ, қол — батыр.

12. Отқа түсіп, күймеуге бола ма?

Отан үшін отқа түс — күймейсің.

13. «Көрдім» және «көрмедім» деген неше сөз?

«Көрдім» деген — көп сөз, «көрмедім» деген — бір сөз.

14. Ер қаруы нешеу?

Ер қаруы — бес қару.

15. Етікті қонышынан басуға бола ма?

Қолыңнан келсе, қонышынан бас.

4-кезең: «Тапқырлар»

«Бақытты балалық шақ», «күлімдеп күндей» сөз тіркестерін қатыстырып, екі шумақ өлең құрастырыңыз.

Нұсқаулық

Өлеңнің құрылымы: 2 шумақ.
Берілген сөз тіркестері міндетті түрде қолданылсын.
Ойдың нақтылығы мен тіл көркемдігі ескеріледі.

5-кезең: «Жорға»

Лездік сұрақтар. Тапсырма: шығарманың немесе өлеңнің авторын анықтаңыз.

1. «Көксерек» повесінің авторы кім?

Жауап:
2. «Тарланым» өлеңінің авторы кім?

Жауап:
3. «Өтеген батыр» дастанының авторы кім?

Жауап:
4. «Саятшы Ораз» шығармасының авторы кім?

Жауап:
5. «Бір адамға» өлеңінің авторы кім?

Жауап:

Қорытынды

Барлық кезең бойынша ең көп ұпай жинаған оқушы «Әдебиет көшбасшысы» атанады.