Шалбары жоқтың ойынан алты кез бөз кетпес

Киім мен кісілік туралы мақал-мәтелдер

Төмендегі мақал-мәтелдер киімнің тұрмыстағы орны мен адамның қадір-қасиетіне қатысты халық түсінігін жинақтап береді. Бірі — білім мен адамгершіліктің киімнен жоғары екенін айтса, бірі — кеңдік пен ұқыптылықтың пайдасын, енді бірі — сыртқы көріністің қоғамдағы әсерін еске салады.

Негізгі ой

Кісінің кісілігі киімінде емес, білімінде. Бұл ой адамның құндылығы сыртқы сән-салтанатпен емес, ақыл-парасатпен өлшенетінін айқындайды.

Кеңдік пен қолайлылық

Киім пішсең, кең піш — ісің бітеді.
Кең киім тозбайды.
Кеңесті хан азбайды.

Тарлықтың зияны

Тар киім тез тозады. Тар киім — тозғақ.

Мағынасы: қысып тұрған нәрсе ұзаққа бармайды; қолайсыздық тез қажытады.

Сыртқы көрініс пен әсер

Ит те киімге қарап үреді.

Ағаш көркі — жапырақ, адам көркі — шүберек.

Терек жапырағымен сұлу, адам денесі шүберегімен сұлу.

Бұл жолдар киімнің қоғамдық ортадағы қабылдауға ықпалын көрсетеді: сыртқы кейіп адамның беделіне әсер етуі мүмкін, бірақ ол — мәннің өлшемі емес.

Тұрмыстық даналық

Көне киім жаңаны сақтайды, кәрі кемпір баланы сақтайды.
Құдай суықты сырт киіміңе қарай жібереді.
Жамаулы киім де жаңбырға жарайды.
Шалбары жоқтың ойынан алты кез бөз кетпес.

Қорытынды түйін

Мақал-мәтелдердің ортақ өзегі — ұқыптылық, қолайлылық және адамдық өлшем. Киім — қажет пен көріктің белгісі, ал кісіліктің тірегі — білім мен парасат.