Би - сөзсіз, тек бишінің дене қимылымен, бет - әлпетін әңгімелейді

Ай–Сана балабақшасының хореографы Жанерке Әбілдаева

Хореографияның негізі балабақшада қалыптасады. Би — саз ырғағымен түрлі қозғалыстарды орындау арқылы көңіл күйді, ішкі сезімді жеткізетін көне өнер. Ол адамның жан дүниесін байытып, рухын тазартып, эстетикалық талғамын өсіреді.

Би — сөзсіз өнер: ой мен сезім тек дене қимылы, ырғақ және бет-әлпет арқылы баяндалады. Әңгімені би тілімен жүргізу үшін бишінің табиғи қабілеті мен дарындылығы маңызды. Сондықтан бұл өнерді балабақша мен мектепте жоғары деңгейде жүйелі түрде дамыту қажет.

Неге дәл мектепке дейінгі кезең маңызды?

Бүгінгі таңда мектепке дейінгі кезеңде баланың ақыл-ой қабілетін жан-жақты дамыту мен тәрбиелеуге ерекше мән беріліп отыр. Себебі осы кезеңде танымдық қабілеттерді дамыту мүмкіндігі мол: бала бойында үлкен әлеует бар, ал сол мүмкіндіктерді ашу ісі ең алдымен балабақшада басталады.

Жады мен зейін

Қимылдарды қайталау арқылы есте сақтау мен назар тұрақтылығы күшейеді.

Сезім мен қиял

Ішкі сезім дамып, ұшқыр қиял мен көркем ойлау қалыптасады.

Мінез-құлық мәдениеті

Жүріс-тұрыс, дене қалпы, дауыс ырғағы мен өзін ұстау дағдысы түзеледі.

Эстетикалық талғам

Әсемдікке құштарлық артып, өнерді түсіну мәдениеті қалыптасады.

Ұлттық би — халық болмысының айнасы

Би түрлері өте көп, соның ішінде ұлттық билеріміздің орны ерекше. Ұлттық би өнері дастандарда, ертегілерде, батырлар жырларында жиі айтылады. Қазақ билері көбіне нақты тұрмыс-тіршілікке негізделіп, халықтың бейне-болмысының айнасына айналады: елдің сән-салтанатын, ерлігін, бірлігін, қайғы-мұңын, әл-қуатын сан алуан қимыл-қозғалыспен баяндайды.

Ұлттық билерден мысалдар

Қара жорға

Ырғақ пен серпінді қимылға құрылған дәстүрлі би.
Бүркіт биі

Құс қимылын бейнелейтін айқын пластика.
Қаз-қатар

Топтық үйлесім мен қатар қозғалысты айқындайды.
Аю-би

Бейнелі қимыл арқылы мінез бен образ жасайды.
Киіз басу

Еңбек көріністерін сахна тілімен жеткізеді.
Аққу

Нәзіктік пен әсемдікті пластикамен суреттейді.
Насыбайшы

Тұрмыстық бейнелеу мен мінезді ашады.
Құсбегі-дауылпаз

Дәстүрлі кәсіп пен ырғақ қуатын біріктіреді.
Ортеке

Ширақ темп, ойнақы қимыл, сахналық көркемдік.

Тәрбие мен рухани құндылықтың тоғысы

Би арқылы баланың эстетикалық мәдениеті дамып, адамгершілік негіздері қалыптасады. Өз халқының рухани мұрасын, салт-дәстүрін терең таныған тұлға — елінің патриоты ғана емес, өзге ұлттардың болмысын да құрметтей білетін, ұлттық санасы биік, өркениет көшіне ілесе алатын жан-жақты ұрпақ болып өседі.