Мәдениет, салт-дәстүрлер денсаулық сақтау және білім саласындағы әлеуметтік саясаттың негізгі құраушы факторы
Мәдениет пен салт-дәстүр — әлеуметтік саясаттың іргетасы
Мәдениет пен салт-дәстүрлерді денсаулық сақтау және білім беру салаларындағы әлеуметтік саясаттың негізгі құраушы факторларының бірі деп нық айтуға болады. Неге бұлай дейміз? Бұл сұраққа жауап беру үшін еліміздегі қазіргі жағдайды кеңірек талдап көрейік.
Дерек
Қазіргі кезде Қазақстан Республикасы аумағында 3 527 000 отбасы тұрады. Демек қоғамдағы көптеген үдерістердің нақтылығы мен салдары ең алдымен отбасының ахуалы арқылы көрінеді.
Әлеуметтік қамсыздандыру жүйесін түсіндірудің күрделілігі
Өтіп жатқан өзгерістердің нақты салмағын бағалай отырып, Қазақстан Республикасындағы әлеуметтік қамсыздандыру жүйесінің мазмұнын және оның негізгі элементтерін — білім беру, әлеуметтік қорғау, тұрғын үймен қамту, денсаулықты қорғау — толық әрі дәл ашып көрсету оңай емес. Бұл салалардың әрқайсысы қоғамдағы құндылықтармен, өмір салтымен және қалыптасқан дәстүрлермен тығыз байланысады.
Практика көп, теория аз
Қазіргі кезде әлеуметтік жұмыс туралы журналдық және мақалалық материалдар жеткілікті. Алайда осы ғылым саласының даму тарихын, мәдени негізін, қалыптасу логикасын және бүгінгі күйін жүйелі түрде талдайтын теориялық еңбектер енді ғана қалыптасып келеді.
Отбасымен жұмыс — тарихи тәжірибе
Отбасымен және оның салт-дәстүрімен жүргізілетін әлеуметтік жұмыстың өз тарихы, өз бастауы бар. Бұл тәжірибе қоғамның рухани сұраныстары мен тәрбиелік үлгілеріне сүйенеді.
Демография, көші-қон және жаңа әлеуметтік міндеттер
Бүгінгі саяси-экономикалық жағдайларға байланысты елімізге көптеген ұлт өкілдері көшіп келіп жатыр. Олар өндірістің шешуші салаларында еңбек етеді, бұл қоғамның құрылымына, еңбек нарығына және әлеуметтік саясаттың басымдықтарына әсер етеді. Осындай жағдайда жаңа ұрпақтың көбеюі, яғни бала тууға ынталандыру, ауқымды әлеуметтік, саяси және экономикалық проблемаға айналады.
Тұрақты даму нені талап етеді?
- Халықтың тұрақты және жүйелі дамуы үшін қоғам қажетті құндылықтармен үздіксіз қоректеніп отыруы керек.
- Бұл «рухани азық» — мәдениет, дәстүр, тіл, сенім, ортақ символдар арқылы жаңарып отырады.
«Рухани азық» мәселесі және қоғамның өзін сақтау тетіктері
Мәдениет пен салт-дәстүр, бір сөзбен айтқанда, рухани құндылықтар мәселесі адамзат тарихында ежелден бар. Адам баласы ғасырлар бойы ұлттық молшылығын арттырудың нәтижелі жолдарын іздеп келеді. Ғылым мен техниканың дамуына байланысты түрлі жобалар пайда болып, кейбірі жаңалық пен өнертабыстың көмегімен бүкіл адамзатты қамтамасыз етуді мақсат етті. Алайда қоғамның тұтастығын сақтайтын тірек тек материалдық игілік емес, ортақ мәдени кеңістік пен құндылықтар жүйесі екені анық.
Мәдени стратегияның көріністері
Сәулет
Құрылыс пен қала кеңістігіндегі ұлттық элементтер.
Тіл саясаты
Ұрпақ сабақтастығын күшейтетін тілдік орта.
Діни сенімдер
Құндылықтарды бекітетін моральдық бағдарлар.
Қоғамдық бірлестіктер
Азаматтық бастамалар мен ортақ жауапкершілік.
Ассамблеялар
Ынтымақ пен диалог мәдениетін нығайту.
Рәміздер
Эмблемалық нышандар арқылы ортақ сәйкестік.
Нәтиже: әлеуметтік саясатта мәдениеттің салмағы неге арта түседі?
Мұндай стратегиялар елдердің қол жеткізген табыстылық деңгейін сақтауға және қолайлы нарықтық жағдайларда оны арттыруға мүмкіндік береді. Сонымен бірге бір шындық өзгермейді: шығынсыз әдетте қажетті нәтижеге жету қиын. Ал табыссыз елдің дамуын жүзеге асыру және әлеуметтік мәселелерді шешу мүмкін емес.
Осы тұрғыдан алғанда, мәдениет пен салт-дәстүрлердің қоғам өміріндегі маңызды рөлі айқын көрінеді: олар денсаулық сақтау мен білім беру салаларындағы әлеуметтік саясаттың негізгі тіректерінің бірі ретінде қоғамдық тұрақтылықты, құндылықтар сабақтастығын және ұзақ мерзімді дамуды қамтамасыз етуге ықпал етеді.