Сала бойынша өнеркәсіптік өндіріс экономикасы негіздері курсына кіріспе
Қызылорда қаласы • И. Әбдікәрімов атындағы Қызылорда аграрлық техникалық колледжі
«Экономикалық пәндер» циклының оқытушысы: Жұман Нұргүл Кенжебекқызы
Дәріс 1
Сала бойынша өнеркәсіптік өндіріс экономикасы негіздері курсына кіріспе
Бұл дәрісте сала бойынша өнеркәсіптік өндіріс экономикасының пәні, міндеттері, зерттеу әдістері және халық шаруашылығы жүйесіндегі өнеркәсіптік кәсіпорындардың орны қарастырылады.
Жоспар
- 1 Ғылым пәні мен міндеттері
- 2 Сала кәсіпорындары экономикасындағы зерттеу әдістері
- 3 Халық шаруашылығы жүйесіндегі өнеркәсіптік кәсіпорындар
Пәннің мазмұны және байланысы
Сала бойынша өнеркәсіптік өндіріс экономикасы осы саладағы экономикалық заңдардың көріну формаларын, шаруашылық жүргізу механизмін, өндіріс тиімділігі мен жұмыс сапасын арттырудың жағдайлары мен факторларын қарастырады.
Бұл курс экономикалық пәндердің теориялық негізі болып саналатын экономикалық теориямен және ауыл шаруашылығы экономикасымен, сондай-ақ кәсіпорын деңгейіндегі мәселелерді қамтитын өндірісті ұйымдастыру, жоспарлау және басқару пәнімен тығыз байланысты. Сонымен бірге, саладағы өндірістік процестерді зерттейтін техникалық пәндермен де өзара сабақтас.
Курстың негізгі міндеті
Курстың негізгі міндеті — болашақ мамандарды сала кәсіпорнының тиімді даму жолдарын анықтауға, өндіріс өсімінің қарқынын жеделдетуге, өнім сапасын жақсартуға, өнімнің бәсекеге қабілеттілігін арттыруға, еңбек өнімділігінің өсу резервтерін табуға, айналым шығындары мен өнімнің өзіндік құнын төмендетуге және осының негізінде өндіріс тиімділігін көтеру бойынша шешім қабылдауға үйрету.
Ғылым ретінде: заңдар және қолданылуы
Сала бойынша өнеркәсіптік өндіріс экономикасы ғылым ретінде объективті экономикалық заңдардың әрекетін және олардың байқалу формаларын зерттейді. Жалпы экономикалық заңдарды басшылыққа ала отырып, бұл сала нақты жағдайларда олардың қызмет ету ерекшеліктерін ашып көрсетеді және шаруашылық тәжірибеде қолдану тәсілдерін ұсынады.
Сала бойынша өнеркәсіп өндіріс экономикасы агроөндірістік кешеннің даму жағдайында негізгі экономикалық заңдардың қолданылу тетіктерін айқындап, практикалық қорытындылар шығарады. Кәсіпорын экономикасының басты мақсаты — қолданылатын технологиялардың, құрал-жабдықтардың және агротехникалық, технологиялық өзге де жағдайлардың тиімділігін бағалау және арттыру.
Өнеркәсіптік кәсіпорында әрекет ететін негізгі заңдар
- Құн заңы
- Еңбек өнімділігінің өсу заңы
- Кеңейтілген қайта өндіру (ұдайы өндіріс) заңы
- Жинақталу заңы
Зерттеу әдістері және методологиялық негіз
Ғылымның әдістері қоршаған шындықты танудың құралдарын құрайды. Курстың методологиялық негізі — диалектикалық тәсіл. Яғни, салада жүретін экономикалық құбылыстарды жеке-жеке бөліп қарастырмай, оларды шаруашылық дамуының тұтас жүйесінің бір бөлігі ретінде талдау қажет.
Жүйелі байланыста қарастыру
Өнеркәсіптік өндіріс экономикасын халық шаруашылығының дамуымен, соның ішінде машина жасау, құрылыс индустриясы, ауыл шаруашылығы және тамақ өнеркәсібімен өзара байланыста қарастыру маңызды. Бұл әрбір саланың экономикалық мәселелерін зерттегенде жалпы ауыл шаруашылығының мүддесі ескерілетінін білдіреді.
Талдау әдісі
Ғылымды меңгеру саланы және оның бөліктерінің қызметін талдауға сүйенеді. Талдау — құбылыстарды немесе объектілерді құрамдас бөліктерге жіктеп, элементтерін жеке және жалпы тұрғыдан қарастыру арқылы олардың өзара байланысын анықтау.