Қазақша рефераттар

Заманауи педагог - психологтың оқут - әрбие кеңістігіндегі тұлғалық және кәсіби құзырлылығы Педагог - психолог мамандықты биікке көтеретін күші - оның кәсіби құзырлылығында

Заманауи педагог-психологтың оқу-тәрбие кеңістігіндегі тұлғалық және кәсіби құзырлылығы

Педагог-психолог мамандығын биікке көтеретін негізгі күш — оның кәсіби құзырлылығы. Бүгінгі таңда білім беру кеңістігінің барлық субъектілеріне жоғары талап қойылып отыр. Бұл талаптар қоғамдағы өзгерістерге сай, өмірде өз мүмкіндігін көрсете алатын, мәдениетті қарым-қатынас жасайтын, білімді әрі жауапты тұлға қалыптастыру мақсатына бағытталған.

Тұлғаның тәрбиесі мен қалыптасуына оны қоршаған ортадағы адамдардың бәрі ықпал етеді. Ең алдымен, балаларға тәжірибе, білім және тәрбие беретін педагогтардың құзыретті болуы — уақыт талабы. Осы тұрғыдан алғанда, білім жүйесінде педагог-психологтың рөлі ерекше.

Психологтың басты құзырлылығы

Адамтану — адамның күрделі де қызықты, рухани әлеміне үңілу. Баланы түсіне білу — психолог маманының негізгі құзырлылығы. Баланы түсіну дегеніміз:

  • баланың позициясында бола алу, өзін оның орнына қоя білу;
  • сезімдеріне зейін қойып, әрекеті мен ісін байыппен қабылдау;
  • ілтипат танытып, қолдау көрсету.

Баланың көңіл күйі мен жүрек тебіренісін, сезімі мен талпынысын түсіне алған психолог қана тәрбиенің беріктігін қамтамасыз етіп, өмір заңдарына дайын тұлға қалыптастыруға ықпал етеді.

Оқытуды оқушылардың ішкі күштері мен әлеуеттік мүмкіндіктерін жандандыратындай, дамуын жеделдететіндей етіп ұйымдастыру үшін де психологиялық білім қажет. Осы орайда, соңғы жылдары мектеп психологы қызметінің қайта жандана бастауы көптеген мәселенің шешімін табуға мүмкіндік беріп отыр.

Құзырлылық: мағынасы және мазмұны

Педагог-психолог қаншалықты білімді әрі шығармашыл болса, оның құзыреттілік аясы да соншалықты кең болады. «Құзыреттілік» ұғымы педагогикада тұлғаның субъектілік тәжірибесіне ерекше мән беру нәтижесінде кең қолданысқа енді.

Құзырлылық белгілі бір сала бойынша жан-жақты хабардар, білгір болуды ғана емес, нақты сұрақтар төңірегінде беделді шешім шығара алуды да білдіреді. Т. Г. Браже құзырлылықты тек кәсіби білім жиынтығы емес, тұлғаның жалпы мәдениеті мен шығармашылық әлеуетін дамыту қабілеті деп тұжырымдайды.

Оқу-тәрбие кеңістігіндегі негізгі талаптар

  • Құзыреттілік (компетенттілік)
    Кәсіби міндеттерді сенімді әрі сапалы орындау.
  • Ізденіс және зерттеу
    Ғылыми-әдістемелік жаңалықтарды меңгеру, тәжірибені талдау.
  • Этикалық кодексті ұстану
    Кәсіби әдеп, құпиялылық, жауапкершілік.
  • Қарым-қатынас мәдениеті
    Тыңдай білу, түсіндіру, сенім орнату және ықпалдасу.

Ахмет Байтұрсынұлы: «Жақсы мұғалім мектепке жан кіргізеді» деген. Бұл ой педагог-психологқа да тікелей қатысты. Әр маман әр баланың қажеттілігін түсініп, оны қанағаттандыруға дайын болуы тиіс. Себебі мектеп жасындағы бала қай жаста болмасын, болашағын елестетеді, өзін-өзі іздейді және дұрыс бағдар беретін ақыл-кеңес күтеді.

Оқушының рухани өсуіне жағдай жасай алатын, жаңалықты қабылдауға даяр, өз әрекетіне өзгеріс енгізе білетін педагог-психологтар ғана қоғам сұранысына жауап береді. Ойы жүйрік, ақылы жетік, бәсекеге қабілетті, өзгерістерге бейім тұлғаны жаңа тұрпатты, кәсіби шеберлігі жоғары маман қалыптастыра алады.

Тұлға болып қалыптасу үшін қажет құзыреттер

Оқушының тұлға болып қалыптасуы үшін оның бойында мынадай қабілеттер жүйелі түрде дамуы керек:

  • түрлі жағдаяттағы проблеманы анықтау;
  • өзіндік тұжырым жасау;
  • өзіндік бағалау және жауапкершілік;
  • ақпаратты өз бетімен табу, талдау;
  • логикалық операцияларды қолданып дәлелдеу, сыни ойлау.

Осындай нәтижеге жеткізетін негізгі қозғаушы күш — кәсіби құзыреттілігі жоғары педагог-психолог.

Қорытынды

Құзырлылық — белгілі бір саладағы іс-әрекетке қатысты жинақталған білім, білік, дағды және тәжірибе. Ал коммуникация — қарым-қатынас, өзара пікірлесу, сөйлесу, түсінісу мәдениеті.

Заманауи талаптарға сай қызмет ету үшін педагог-психолог теориялық және әдістемелік білімін үнемі толықтырып, үздіксіз ізденіп, психология мен педагогикадағы жаңалықтар мен озық тәжірибелерді қолдануы қажет. Қиялы ұшқыр, сезімтал, шабытты маман ғана оқу-тәрбие жұмысының нәтижесін бүгінгі күн талабына сай деңгейге көтере алады.