Қазақша рефераттар

Абай атамыз айтқан адами қасиеттерді бойымызға сіңіре алдық

Сабақтың мақсаты мен міндеттері

Бұл тәрбие сағатының өзегі — Абай мұрасын таныту және ақынның өнегелі ойлары арқылы оқушылардың тұлғалық қасиеттерін дамыту.

Білімдік мақсат

Абайдың өмірі мен шығармашылығын таныстыра отырып, өлеңдері арқылы адамгершілікке, әдептілікке, еңбекқорлыққа баулу.

Дамытушылық мақсат

Ойлау қабілетін, сөйлеу мәдениетін жетілдіру; сөз мағынасын түсінуге бағыттау; ой-өрісті кеңейту.

Тәрбиелік мақсат

Өнерге баулу, эстетикалық тәрбие беру, жақсы мінез-құлықты дәріптеу және асыл мінез қалыптастыру.

Сабақтың барысы

1

Ұйымдастыру және психологиялық дайындық

Оқушылар сабақтың тақырыбымен, мақсат-міндеттерімен және негізгі жұмыс тәсілдерімен таныстырылады. Жылы амандасу арқылы сыныпта жағымды көңіл күй қалыптастырылады.

Тәрбиеші: «Адамдықтың белгісі — иіліп сәлем бергені» демекші, барлығымыз амандасып алайық: «Сәлеметсіздер ме?» Таңертең көзімізді ашып, терезеден арайлап атқан таңды, күннің нұрын көреміз. Бүгінгі көңіл күйіміз де сол күндей жарқын болсын.

Сабақ барысында Абай әлеміне саяхат жасап, ақын өсиет еткен адамгершілік құндылықтар туралы ой бөлісеміз. Әуен ретінде сыныпта «Желсіз түнде жарық ай» әні қойылады.

2

Кіріспе: Абаймен танысу

Слайд арқылы Абайдың портреті көрсетіледі. Тәрбиеші оқушыларға Абайдың қазақ руханиятындағы орнын қысқаша түсіндіреді: Абай — данышпан ақын, ойшыл, аудармашы әрі кейінгі ұрпаққа адам болудың өнегесін қалдырған ұлы тұлға.

Өсиетке айналған жолдар

  • «Әсемпаз болма әрнеге…»
  • «Ақырын жүріп, анық бас…»
  • «Адамзаттың бәрін сүй, бауырым деп…»
  • «Ғылым таппай мақтанба…»

Ойға шақыру

«Абайды танымайтын қазақ жоқ» деген пікірдің мәнін талқылап көріңіздер: үйде ата-анаңыздан сұрап, Абайдың қандай өлеңдерін білетінін анықтаңыз.

Келесі қадамда деректі фильм арқылы Абайдың дүниеге келуі туралы мәлімет беріледі. Фильм аяқталғаннан кейін сахналық көрініс ретінде «Абайдың сыныпқа келуі» ұйымдастырылып, оқушылармен шағын әңгіме өрбиді.

Көркем оқу

Оқушылардың орындауында «Әсемпаз болма әрнеге» және «Ғылым таппай мақтанба» өлеңдері оқылады.

3

Негізгі бөлім: адамгершілік пен асыл қасиеттер

Абай өлеңдерінде жақсы адам болудың өлшемі ретінде бес асыл іс аталып, адамды кері тартатын бес дұшпаннан аулақ болу керектігі айтылады. Бұл бөлімде оқушыларға мейірім, сабыр, білім, еңбек, әділдік секілді құндылықтар түсіндіріледі.

Бес асыл іс

  • Талапмақсатқа ұмтылу
  • Еңбекеңбектену, табандылық
  • Терең ойойлану, талдау
  • Қанағатшүкіршілік, ұстам
  • Рақыммейірім, ізгілік

Бес дұшпан

  • Өсекбос сөзге еру
  • Өтірікшындықтан қашу
  • Мақтаншақдаңғойлық
  • Еріншекәрекетсіздік
  • Бекер мал шашпақысырап

Сұрақ-жауап

Интерактив тақтада бірнеше ақынның суреті көрсетіліп, оқушылар олардың ішінен Абайдың портретін табады. Кейін төмендегі сұрақтарға жауап береді:

  1. 1) Абайдың шын аты кім?
  2. 2) Абай қай жерде дүниеге келген?
  3. 3) Абайдың әкесінің аты кім?
  4. 4) Әжесінің аты кім?
  5. 5) Анасының аты кім?
  6. 6) Абайдың руы қандай?

Тақтамен жұмыс: «Бес асыл іс»

Оқушылар жақсы қасиеттер жазылған қағаздардың ішінен бес асыл істі таңдап, сары шеңбердің айналасына орналастырады. Нәтижесінде тақтада «жарқыраған күн» бейнесі құралады.

Тақтамен жұмыс: «Бес дұшпан»

Екінші топ «бес дұшпанды» топтастырып, тақтаға орналастырады. Соңында «қураған ағаш» бейнесі көрініс береді. Осылайша жақсы мен жаман қасиеттердің айырмасы нақты мысалмен бекітіледі.

Сергіту сәті

«Көңілді күн» әнімен қысқа сергіту жаттығулары орындалады.

Абай — сазгер

Абайдың сазгерлік қыры туралы әңгімеленеді. Оқушылар «Желсіз түнде жарық ай» әнін орындайды.

Мақал-мәтелге айналған Абай сөздері

Ақын шығармаларынан қанатты сөзге айналған жолдар еске түсіріліп, мәні талданады:

  • «Ақырын жүріп, анық бас»

    Сабыр мен дәлдікті ұстану

  • «Адамзаттың бәрін сүй, бауырым деп!»

    Ізгілік пен бауырмалдық

  • «Еңбек етсең ерінбей, тояды қарның тіленбей»

    Еңбектің қадірін білу

  • «Ұстаздық еткен жалықпас, үйретуден балаға»

    Білімнің үздіксіздігі

4

Қорытынды: «Жүректен жүрекке»

Ортаға қойылған екі ағаш макетіне оқушылар суреттерді мазмұнына қарай бөліп орналастырады: жақсы қасиеттерге қатысты суреттер — көгерген ағашқа, жаман қасиеттерге қатысты суреттер — қураған ағашқа қыстырылады. Тәрбиеші орындалған жұмысты қорытындылап, оқушылардың түсінігін бекітеді.

Тәрбиешінің түйіні

Бүгін біз Абай атамызбен жақынырақ танысып, оның адам бойындағы асыл қасиеттер туралы ойларын талқыладық. Абайдың «Қалың елім, қазағым, қайран жұртым…» деп елін сүйген жүрегінде жас ұрпаққа арналған ақыл-өсиет мол. Біз Абай әлеміне алғашқы қадам жасадық. Алдағы 7–9 сыныптарда ақынның мол мұрасын тереңірек зерделейміз.

Сендер де жарқыраған күндей мейірімді, сабырлы, иманды, жылы жүректі болыңдар. Бүгінгі сабақтан адамгершіліктің нәрін аз да болса сезіндіңдер деп сенемін.

Қоштасу сұхбаты

Абайдың өсиетімен сабақ соңында қысқа уәде-сұхбат жүргізіледі:

Еңбекқор боламыз ба? — Боламыз.

Мейірімді боламыз ба? — Боламыз.

Білімді боламыз ба? — Боламыз.

Сабырлы боламыз ба? — Боламыз.

Әдепті боламыз ба? — Боламыз.

Өсекші боламыз ба? — Болмаймыз.

Өтірікші боламыз ба? — Болмаймыз.

Адал боламыз ба? — Боламыз.

Көріскенше күн жақсы, балалар!