Наурыз эмблемасы

Сабақтың мақсаты

Сабақтың өту барысы

1. 1) Ұйымдастыру кезеңі

   Оқушылармен амандасу, кезекшіні анықтау, сыныпты түгендеу, құрал-жабдықтарын тексеру және назарын сабаққа шоғырландыру.

2. 2) Үй тапсырмасын тексеру

   Ғалымдардың зерттеуі бойынша ою-өрнек үш топқа бөлінеді:

   • Өсімдік тектес: жапырақ, үш жапырақ, ағаш.
   • Зооморфтық: жан-жануар бейнелері.
   • Космогониялық: дөңгелек, ирек, шимай, торкөз.

3. 3) Жаңа тақырыпты түсіндіру

   Ою-өрнек өнерінің тамыры өте тереңде жатыр. Қазіргі кезеңде символикалық өрнектер ерекше қарқынмен дамып келеді. Бұл бағыт көбіне фирмалық белгілер мен эмблемаларда көрініс табады.

   Өрнектердің маңызды топтарының бірі — геометриялық өрнектер. Олар өрнектің ең алғашқы негізін қалыптастырған және көркемдік ырғаққа сүйенетін элементтермен ерекшеленеді. Дегенмен, бүгінге дейін ең кең тараған түрі — өсімдік өрнектері.

   Наурыз эмблемасының идеясы

   Бүгінгі тақырып — символикалық ою-өрнектерді қолдану арқылы «Наурыз» эмблемасын жасау. Эмблемалық нақыш ретінде Наурыз мерекесіне тән бейнелерді алуға болады: наурызек (жыл құсы) және наурызгүл / наурызшешек (алғаш көктейтін өсімдік).

   Ел ішінде наурызек кей өңірлерде наурызкөк немесе көкқұс деп те аталады. Ол өкпек жел тұрып, қар ери бастағанда ең алғашқылардың бірі болып ұшып келеді. Құсты бірінші көрген адам жақсылыққа жорып, жем шашады.

   Эмблема құрастыруда су, топырақ, наурызгүл (жердегі тіршілік) және наурызек (көктегі тіршілік) элементтерін үйлестіру арқылы мерекенің мазмұнын ықшам да әсерлі жеткізуге болады.

4. 4) Сарамандық жұмыс

   Тақырып

   Құрастырмалы коллаж: қазақтың ою-өрнектері арқылы «Наурыз» эмблемасын жасау.

   Қажетті құралдар

   • қайшы
   • түрлі түсті қағаз
   • желім
   • қарындаш

   Шабыттандыру (Ә. Қастеевтің сөзі)

   «Өнерді қайдан үйрендің?» деген сауалға Ә. Қастеев:

   «Таудың бұлағынан, қойдың құлағынан. Апамның киізінен, ешкінің мүйізінен», — деп жауап берген.

   Бұл сөз ою-өрнектің өмірмен, тұрмыспен, табиғатпен етене байланысын көрсетеді. Оюға қарап, бейнелеп, қиып үйрену — қол икемін де, көркем ойды да дамытады.

   Топтық тапсырма

   Оқушылар берілген заттарды ою-өрнекпен әшекейлейді (слайд арқылы нұсқау карталар көрсетіледі).

   • 1-топ

     Тақия

   • 2-топ

     Кесе

   • 3-топ

     Аяққап

   Әр топқа бірнеше композициялық шешім ұсынылады. Нәтижесінде оқушылар өз идеяларын көркем әрі мағыналы эмблемаға айналдырады.

5. 5) Сабақты бекіту

   Тест сұрақтары

   1. 1. Жылы түсті ата.

      а) көк ә) сары б) күлгін

   2. 2. Иллюстрация дегеніміз —

      а) ертегі мазмұнына арнап салынған сурет ә) ойдан салынған сурет б) түрлі нобай суреттер

   3. 3. Ә. Ысмайыловтың «Хантәңірі» шығармасы қай жанрға жатады?

      а) натюрморт ә) портрет б) пейзаж

   4. 4. Маринистік жанр дегеніміз —

      а) соғыс тақырыбындағы шығармалар ә) теңіз, көл тақырыбындағы шығармалар б) жансыз заттар бейнеленген шығармалар

   5. 5. Акварель бояуын немен езеді?

      а) сумен ә) тек ыстық сумен б) арнайы ерітіндімен

   6. 6. Суық түстерді ата.

      а) қызыл ә) қоңыр б) көк

   7. 7. Түс шеңбері неше түстен тұрады?

      а) 8 ә) 6 б) 4

   8. 8. Оқулықтағы Ж. Қайранбаевтың «Қыз келбеті» шығармасы қай жанрға жатады?

      а) пейзаж ә) портрет б) тарихи жанр

   9. 9. Түрлі-түсті бояулармен салынған көркем шығарма қалай аталады?

      а) графика ә) сәулет өнері б) живопись

   10. 10. Живопись сабағына қажетті басты бояу құралын ата.

       а) гуашь ә) акварель б) тушь

   11. 11. Негізгі түстерді ажырат.

       а) күлгін, сары, жасыл ә) қызыл, көк, сары б) жасыл, қызыл, көк

   12. 12. «Композиция» сөзі нені білдіреді?

       а) бейнелеу ә) құрастыру б) суретті бояу

   13. 13. Пейзаж қандай шығарма?

       а) жануарлар бейнеленген сурет ә) табиғат көрінісі бейнеленген сурет б) адам келбеті бейнеленген шығарма

   14. 14. Сазбалшық, тас, ағашпен жұмыс жасайтын шебер.

       а) мүсінші ә) суретші б) сәулетші

   15. 15. «Амангелді сарбаздары» туындысының авторы кім?

       а) Қ. Телжанов ә) Ә. Қастеев б) М. Кенбаев

   «Адасқан ою-өрнектер» ойыны

   Ойын шарты: тақтада ою-өрнектердің атаулары беріледі. Оқушылар парақшадағы ою-өрнек үлгілерін өз атауына сәйкес орналастырады.

6. 6) Бағалау

   Оқушылардың композициялық шешімі, нақтылығы, ұқыптылығы, символдарды орынды қолдануы және топтық жұмыстағы белсенділігі ескеріледі.

7. 7) Үй тапсырмасы

   Наурыз тақырыбына 2–3 эмблема эскизін дайындау: кемінде бірінде өсімдік өрнегі, бірінде геометриялық элементтер, бірінде құс бейнесі қолданылсын.