Денсаулық дұрыс тамақтану
Денсаулық — бақ та, байлық та
Адамның денсаулығы — қоғамның да, әр отбасының да ең үлкен байлығы. Дені сау адам сергек ойлайды, еңбекке құлшына кіріседі, өмірге құштар болады. «Дені саудың — жаны сау» деген сөз бекер айтылмаған: ішкі тыныштық пен қуаттың түп-төркіні көбіне денсаулықтан басталады.
Тәрбие сағатының мақсаты
- Білімділік: денсаулықтың қымбат екенін, өмір сүру үшін қажет екенін, басты байлық екенін ұғындыру.
- Дамытушылық: танымдық қабілетті дамыту, сөйлеу мәдениетін жетілдіру.
- Тәрбиелік: тазалыққа, спортқа, еңбексүйгіштікке баулу.
Ел дамуының негізі — дені сау ұлт. Қоғамда ауруды емдеуден бұрын оның алдын алу маңызды екені жиі айтылады. Сондықтан да салауатты өмір салтын ұстану — әр адамның өзіне де, еліне де жасаған жауапты таңдауы.
І бөлім. Тазалық — денсаулық кепілі
Денсаулықты сақтаудың ең қарапайым әрі ең тиімді қадамы — тазалық. Тазалық тек сыртқы ұқыптылық емес, ол — аурудың алдын алатын мәдениет.
Негізгі әдет
Қолды жиі жуу, тамақтан соң ауызды шаю, жеке гигиенаны сақтау.
Тіс саулығы
Тәттіні шамадан тыс жеуден сақтанып, тісті күніне кемі екі рет тазалау.
Қысқа көрініс: «Тіс ауырса…»
Қоян: Ой, тісім қақсап барады. Жанымды қоярға жер жоқ!
Мұғалім: Балалар, қараңдаршы, мынау қандай жағдай? Қоянға не болған?
Қасқыр: Не болды? Жасырмай айтшы. Неліктен бас-көзің ісіп кеткен?
Қоян: Тісімнің ауырғаны қоймай тұр. Енді не істеймін?
Қасқыр: Дәрігер шақырайық. Дәрігер адамды да, аңды да емдейді.
Дәрігер: Аузыңды ашып көрейін. Кәмпитті көп жесең, тіс мазалайды. Не жесең де, тісті күніне екі рет тазартып жүр.
Түйін: тіс күтімі — күнделікті тәртіп. Уақытында тазаланбаған тіс ауыртпалыққа әкеледі.
Қозғалыс пен спорт: денені шынықтыру
Денсаулықты сақтау үшін тазалық жеткіліксіз. Ағзаға тұрақты қозғалыс қажет. Қимыл-қозғалыс қан айналымын жақсартады, иммунитетті күшейтеді, адамды сергек әрі төзімді етеді.
Денсаулықтың жақын достары
- Тазалық
- Спорт, дене шынықтыру
- Таза ауа
- Дұрыс тамақтану
- Күн тәртібі
Денсаулықтың қастары
- Шылым шегу
- Ішімдік
- Салақтық
- Жалқаулық
- Қозғалыстың аздығы
Қысқа сергіту (сабаққа ыңғайлы нұсқа)
Сағаттың тілі секілді оңға иілеміз, солға иілеміз. Қақпаға көздеп, оң аяқпен «доп тебеміз», сол аяқпен «доп тебеміз». Кейін «А» дегенде отырып, «Б» дегенде тұрамыз: А–Б, А–Б.
Мақсат: денені жазып алу, қан айналымын белсендіру, назарды жинақтау.
Ұйқы
Тәулігіне жеткілікті ұйықтау — миды тынықтырады.
Ауа
Таза ауада жиі серуендеу — ағзаны қуаттандырады.
Тәртіп
Күн тәртібі — тұрақты әдеттердің іргетасы.
Тамақтану: «Ас — адамның арқауы»
Тиімді тамақтану — денсаулықтың тірегі. Ет, балық, ұн тағамдары, сүт өнімдері — әрқайсысы өз орнымен қажет. Жеміс-жидекті көбірек жеу де маңызды: олардың құрамында ағзаға қажет дәрумендер мол.
Есте сақтайтын екі сұрақ
1) Жеміс-жидекті жемес бұрын не істеу керек? — Жақсылап жуу.
2) Тамақтанар алдында не істеу керек? — Қолды жуу.
Артық тамақтану да зиян: «Тойып ішсең қанша, ауырасың сонша» деген ескерту бекер емес.
Таза ауа — табиғи ем
Денсаулықтың бір дауаcы — дала ауасы. Табиғат аясында серуендеу көңіл-күйді көтеріп, ағзаны сергітеді. Көк өзен, күмбез тау, ну орман — адамның жанын да, тәнін де тынықтырады.
Жұмбақтар: тазалық құралдары
- Одан кір қорқады, судан бұл қорқады. — Сабын
- Дәмі де жоқ, түсі де жоқ, пайдаланбас кісі жоқ. — Су
- Жуынып болғанда жүреді қолында. — Орамал
- Түйістіреді көзіңді көзіңе, жолықтырады өзіңді өзіңе. — Айна
- Қалтамда жатыр, тістері бар батыр. — Тарақ
Мінез-құлыққа қатысты жұмбақтар
- Бәтеңкесін, пальтосын өзі кие білмейді. Бұл баланы кім дейді? — Жалқау
- Көзінен жас кетпейді, балалардан шетпейді. Бұл баланы кім дейді? — Жылауық
- Шықпай жатып көшеге, үсті-басы кірлейді. Бұл баланы кім дейді? — Салақ
Қорытынды: салауатты өмір салты — күнделікті таңдау
Деніміз сау болсын десек, денсаулық үшін істелетін жұмыстарды күнде орындауымыз керек: таза ауада демалу, спортпен шұғылдану, денені күтіп ұстау, еңбек ету, дұрыс тамақтану — мұның бәрі салауатты өмір салтына жатады.
Өзіңе қоятын үш сұрақ
- 1. Дені сау болу үшін қандай шарттарды орындау қажет? — Тазалық сақтау, зиянды әдеттерден аулақ болу.
- 2. Адам не үшін жуынады? — Аурудың алдын алу және өзін күтіп, таза жүру үшін.
- 3. Тазалықтың достары мен қастары кімдер? — Достары: тазалық, спорт, таза ауа, дұрыс тамақ; қастары: жалқаулық, салақтық, зиянды әдеттер.
Бақытқа бастайтын жол да, байлықтың негізі де — денсаулық. Оны сақтау — үлкен іске емес, қарапайым да тұрақты дағдыларға сүйенеді.