Тоқсан бесте - мен өзім тор болғамын, мүләйім отқа салған бор болғамын, кәрілік әбден езіп болғаннан соң - баланың баласына қор болғамын
Жас туралы ойлар мен ғибрат сөздер
Төмендегі нақылдар мен толғаулар жастықтың оты, кемел шақтың салмағы, қарттықтың сабыры туралы әр дәуірдің, әр ойшылдың өз үнімен айтады. Олардың ортақ өзегі — уақыттың қадірін білу, жастықтың қуатын ысырап етпеу, тәжірибені айналаның игілігіне жарата алу.
Жас кезеңдерінің суреті
«Қырықта — қынаптағы қылыштаймын, елуде — әр қиынға жұмсаймын, алпысымда — ашқарақ бөрідеймін, жетпісте — шала илеген терідеймін; жетпістен асып, сексенге келгенімде — кері кеткен перідеймін. Тоқсанға келгенімде — торғайдаймын: атқа мініп, малымды зорға айдаймын; кемпір мен шалдан билік кеткен соң, отырып от басында ойбайлаймын. Тоқсан бесте — өзім тор болғамын, мүләйім отқа салған бор болғамын; кәрілік әбден езіп болған соң — баланың баласына қор болғамын.»
«Он бес жас — құйын қуған желмен тең, жиырма жас — дауыл ұрған көлмен тең, отыз бес — ағып жатқан селмен тең, қырық бес — аю аспас белмен тең, жетпіс бесте — өр көңілің жермен тең. Сексенде — селкілдеген шал боларсың, тоқсанда — сексенге де зар боларсың, жүзге келсең — дүние қызығынан күдеріңді үз: өлмей тірі жүргенге мәз боларсың.»
«Жиырма деген жасыңыз — ағып жатқан бұлақтай. Отыз деген жасыңыз — жарға ойнаған лақтай. Қырық деген жасыңыз — ерттеп қойған құр аттай. Елу деген жасыңыз — ол да бір көшкен ел екен. Алпыс деген жасыңыз — қайғылы-мұңлы күн екен. Сексен деген жасыңыз — қараңғы тұман түн екен. Тоқсан деген жасыңызда — ажалдан басқа жоқ екен.»
Жастықтың қадірі
«Жастық шақ — ерлік жасар кезең.»
«Жастық — жиһандағы ұлы тылсым.»
«Жастық шақ — ең үлкен сиқыршы.»
«Жастықтың қалай өтіп жатқанын ешкім аңғармайды, ал өтіп кеткенін сезгенде әркім “Аһ” дейді.»
«Жастық шақ — әсем нәрсе; оны жастардың оңды-солды шашуы — қылмыс.»
«Қайран жастық! Бәлкім, сенің ғажаптығың — бәрін де тындыра аламын деп ойлау мүмкіндігіңде шығар.»
Ақыл, тәжірибе және уақыт
«Жасық жас — өкінішпен өседі, қайратты қарт — тыныш өмір кешеді.»
«Жастық шақ қазіргісін ғана ойласа, кемел жас бүгінгісін де, бұрынғысын да, болашағын да елеусіз қалдырмайды.»
«Жастық кез — толассыз елігу, ақыл-ойдың безгегі.»
«Жас кезде қателесуден қорықпайық. Қайта сол қателіктерден сабақ алайық. Ал қартайғанша қателесумен өмір өткізуден сақтанайық.»
«Адам өмірінің биік шыңы — жастық.»
Еңбек, тәртіп, денсаулық
«Жасында тырысқан — қартайғанда қуанады.»
«Гимнастика адамның жастық шағын ұзартады.»
«Әдетте егде жастағылар жастарға ақша жинауға кеңес береді. Бұл — нашар кеңес. Бес теңгеліктерді жинамаңыздар. Мен 40 жасқа жеткенше өмірімде бірде-бір доллар да жинап көрмеппін.»
Әдебиеттегі жастықтың үні
«Жастық шағың — жарқын жаздың бейнесі, құтты жаздың ала алсаң — жоқ бермесі.»
«Жасында көргені жоқтың, өскенде айтары да жоқ.»
«Болған шақтың өз сұлулығы бар, өз қызуы, ұшқырлығы бар.»
«Жастықтан бір күлгенің — мың қаралық.»
«Жиырма жас — тарихи ерліктер жасайтын жас. Осыған әрқашан әзір болу керек.»
«Жастық армандамаса, адам өмірі бір нүктеде қатып қалар еді. Сол себепті жастық қиялының жарқ-жұрқ еткен қабығының ішінде ұлы мұраттардың дәні көзден таса, құпия өсіп-өніп шығады.»
«Жастық — арман. Бұл — сенім. Бұл — ерлікке құштарлық. Бұл — әрі лирика, әрі романтика. Бұл — болашақ жөніндегі үлкен жоспарлар. Бұл — болашақ атаулының бастауы.»
«Суарған семсер секілді, жастықта жатпа, жайраңда!»
«Жаннан безген жырдан басқа, жас жүректің кімі бар?!»
«Жас та өтер, бірте-бірте кәрі де өтер. Баянсыз бұл жалғанның бәрі бекер. Жаһанда мәңгі жасар жан жоқ, сірә: кетеміз, кетті, келер, тағы кетер…»
Қайшылық пен байлам
«Мен сізді жас деп айтпағаныма ренжімеңіз. Себебі жастық шақ — ең тез өтіп кететін кез.»
«Ақиық қыран қартайса, жас жағалтайдан тепкі жейді.»
«Жастық адамға бір-ақ рет беріледі; оның өзге жас кезеңдерінен ерекшелігі — барлық әдемілік атаулы мен асқақ мұратқа бір табан жақындығы.»
«Мен жас кезімде революцияшыл болдым. Ақыл тоқтатып, ақ пен қараны ажырата алатын шақта консерватор болуға бекіндім.»
«Кәріге жігітшілік жараспайды.»