Сабақтың дамытушылық мақсаты
Сабақ туралы қысқаша мәлімет
Тақырып
Экстремистік және лаңкестік ұйымдар
Сабақтың түрі
Аралас сабақ
Әдістер
- Топтық жұмыс
- Сұрақ-жауап
- Ой толғау
Көрнекіліктер
Тақырыпқа сай дидактикалық материалдар (слайд, сызба, кестелер), бейнефильм.
Сабақтың мақсаттары
Білімдік мақсат
Оқушыларға діни экстремизм мен терроризм ұғымдарының мәнін ашып, теріс діни ағымдар туралы білімін тереңдету. Қазақстан Республикасының лаңкестікке қарсы күрестің құқықтық негіздері мен қазіргі ахуал туралы мағлұмат беру.
Тәрбиелік мақсат
Діннің адам өміріндегі рөлін таныстыра отырып, имандылыққа және адамгершілікке баулу. Жас өрендерді өмір қауіпсіздігіне, жанашырлыққа, бейбіт рухтағы адами қасиеттерге тәрбиелеу.
Дамытушылық мақсат
Баспасөз және интернет материалдарын пайдаланып, қазіргі діни ағымдар мен секталардың, террорлық әрекеттердің зардаптары туралы мәліметтерді жинақтау; өз пікірін ашық айтуға және білімін жүйелеуге дағдыландыру.
Сабақтың құрылымы мен жоспары
-
1) Ой қозғау стратегиясы
Талқылауға ұсынылатын қанатты сөз: «Жаудан да, даудан да қорықпаған қазақ едім, енді қорқынышым көбейіп жүр…» Бұл сөз кімге тиесілі? Бауыржан атамыз неліктен және неден қорықты?
-
2) «Қатерлі жихадизм» бейнефильмі
- Бейнефильмнен қандай ой түйдіңіз?
- Сектаға кіру қаупі неде?
- Неліктен жасөспірімдер сектаға жиірек кіреді?
Оқушылар 3 топқа бөлініп, түрлі тапсырмалар орындайды.
-
3) Шығармашылық тапсырма
Оқушылар өздері жинаған және зерттеген материалдары бойынша діни экстремистік ұйымдарға қатысты түсінікті слайдтар мен сызбалар арқылы ұсынады.
Оқушының үлгі пікірі: Соңғы жылдары АҚШ-та және Батыс Еуропада христиан фундаменталист ұйымдар мен түрлі секталардың көбеюі мыңдаған адамның қайғылы қазаға ұшырауына әкелді. Секталар туралы жалпы мәліметті кесте арқылы талдауға болады.
-
4) Термин сөздермен жұмыс
Діни экстремизм, терроризм, секта, радикализм сияқты негізгі ұғымдарды түсіндіру және нақтылау.
-
5) «Жұмбақ кейіпкер» — ой толғау
«Мен теріс пиғылды сектаның ұйымына кіріп кеттім. Ол кезде ештеңенің байыбына бармадым. Бет-аузымды тұмшалап, тұйықталып, өзіммен-өзім болдым. Тіпті ата-анамды да көргім келмеді. Мектепке баруды тоқтаттым. Жалғыз бөлмеге кіріп алып, күбірлеп отыратын болдым. Қиын кезімде сол секта көмектескендей көрінді…»
Осы зиянды ағымға ілескен, өз дінін өгейсіткен кейіпкердің мұңына не дейсіз?
Оқушының жауабы (үлгі): Өз дінімізді өгейсітіп алмау үшін Құран мен Пайғамбарымыздың хадистерін басшылыққа алып, ата-бабамыздан жеткен дәстүрлі ислам құндылықтарын қадірлеу керек. Азғантай материалдық пайда үшін өз болмысымыздан айрылмай, басқа діндер мен секталарға ермеуіміз қажет. Құранда: «Сендерден кім өз дінінен безіп, кәпір болып өлсе, оның істеген әрекеттері бұл дүниеде де, қияметте де ешбір құнға ие болмайды», — деп қатаң ескертіледі.
-
6) Қазақстанда тыйым салынған діни ұйымдар (мысалдар)
- Аль-Каеда
- Алла аят
- Асбат аль-ансар
- АУМ Синрике
- Бозгурд
- Мұсылман ағайындар
- Шығыс Түркістанның ислам партиясы
- Өзбекстанның ислам қозғалысы
- Хизб ут-Тахрир әл-Ислами
- Талибандар қозғалысы
Ескерту: тізім ақпараттық мақсатта берілген. Нақты құқықтық мәртебе уақыт өте жаңаруы мүмкін; ресми дереккөздерге сүйену қажет.
-
7) Деректер мен дәйектер
Жалпы діни ұйымдар
3000
Еліміздегі діни ұйымдардың шамамен саны
Конфессиялар
40
Әртүрлі конфессия өкілдері
Этникалық топтар
100
Этникалық алуантүрлілік туралы көрсеткіш
Мұсылмандық ұйымдар
1652
Мешіттер
1523
Православ құрылымдары
3 епархия, 280 приход, 8 монастырь
-
8) Лаңкестік ұйымдардың іс-әрекеттері: «Сен қалай бағалайсың?»
Оқушылар нақты жағдайларды талдап, әрекеттердің салдарын адам құқықтары, қоғамдық қауіпсіздік және құқықтық жауапкершілік тұрғысынан бағалайды.
-
9) Сабақты бекіту
Негізгі ұғымдар мен тұжырымдарды қайталау, топтық қорытынды жасау.
-
10) INSERT әдісі
Оқушылар мәтін/материалмен жұмыс барысында «білдім», «жаңа ақпарат», «келіспеймін», «толықтыру қажет» сияқты белгілер арқылы ойларын жүйелейді.
-
11) Қорытындылау
Дін мен экстремизмді шатастырмаудың маңызы, теріс ағымдардың белгілері және сақтану жолдары туралы түйін жасау.
-
12) Бағалау және үй тапсырмасы
Оқушылардың топтық жұмысқа қатысуы, дәлел келтіруі және ой қорытуы ескеріле отырып бағаланады. Үйге тапсырма беріледі.
Мұғалімнің кіріспе ойы
Қазіргі кезде қоғамда дінге қызығушылық артып отыр. Осындай кезеңде мемлекеттің саясатын, дін туралы түсінікті және заңнаманы сауатты түсіндіру, жастарға жүйелі үгіт-насихат жұмыстарын жүргізу аса маңызды. Себебі еліміздегі кейбір әрекеттер ойландырмай қоймайды.
Теріс ағымдардың мақсаты — «қазағым аман болсын» деген жанашырлық емес, қайта егемендігі нығайған, байрағы биік елді әлсіретуге ұмтылу екені жиі байқалады. Осы тұста ең қауіпті қателіктің бірі — дін мен экстремизмді теңестіру. Шындығында дін — мораль мен адамгершілікке үндейтін құндылықтар жүйесі, ал экстремизм — дінді жамылған теріс пиғылдың көрінісі.
Негізгі түйін: Жастардың санасында дін туралы дұрыс көзқарас қалыптастырып, ақ пен қараны ажыратуға көмектесу — алдын алудың ең тиімді жолдарының бірі.