Бізді жалмауыз кемпі
Бұл сабақ ертегі желісі арқылы балалардың сөйлеу мәдениетін дамытуды көздейді: дыбыстарды дұрыс айту, фонематикалық естуді жетілдіру, дыбысты буында, сөзде және сөйлемде ажырату, есте сақтау қабілетін нығайту, сондай-ақ сөз ішіндегі «Р» дыбысының орнын табуға үйрету. Қоса алғанда, қол мен саусақ бұлшық еттерінің ұсақ моторикасын дамыту да назарда болады.
Көрнекіліктер
- Ертегі кейіпкерлерінің суреттері
- Ойын алаңы және тақырыптық суреттер
- «Р» әрпі/дыбысы бар карточкалар
- Айна және зонд
Сабақтың барысы
I. Ұйымдастыру кезеңі
Балалар, бүгінгі сабағымыз ерекше өтеді. Сыныпқа қонақтар келіп отыр, сондықтан өзіміздің дұрыс әрі таза сөйлей алатынымызды көрсетеміз. Сабақты бастамас бұрын арнайы жаттығуларды орындайық.
II. Тыныс алу жаттығулары
Дұрыс дем алып, дем шығаруды реттеуге бағытталған қысқа жаттығулар орындалады. Бұл «Р» дыбысының анық шығуына көмектеседі.
III. Тақырып пен мақсатты анықтау
Алмасбек бізге жедел хат әкелді. Хатты бірге оқып көрейік:
«Саламатсыңдар ма, балалар! Бізді жалмауыз кемпір ұрлап кетті. Құтқаруға көмек керек. Сенің сүйікті әріптерің...»
Қалай ойлайсыңдар, қандай әріп ұрланған? Берілген сөздерде қандай дыбыс жетіспей тұр? Дыбысты созып айтып, артикуляциясын еске түсіреміз.
«Р» дыбысының артикуляциясы
- Еріннің қалпы келесі дауысты дыбысқа тәуелді.
- Жоғарғы және төменгі тістер арасы сәл алшақ болады.
- Тіл мен таңдай арасымен ауа толқыны еркін өтеді.
- Тілдің шет жақтары азу тістерге жабысып тұрады.
- Дауыс шымылдықтары қатайып, бір-біріне жақындап, діріл арқылы дыбыс шығарады.
- Дем шығару кезінде ауа ағысы ауыз қуысына толып, қатайып тұрған тіл ұшын қозғап, дірілдетеді.
Бүгінгі сабақта біз «Р» әрпін құтқарамыз.
IV. Артикуляциялық жаттығулар
«Күрекше»
Тілді кең ұстап, босаңсытып жаттықтыру.
«Ат шауып келеді»
Тілдің ұшын серпінді қимылдату.
«Тәтті шырын»
Ерін мен тілдің үйлесімін дамыту.
«Алтыбақан»
Тілді жоғары-төмен қозғалту.
«Сағат»
Тіл ұшын оңға-солға дәл бағыттау.
V. Дем шығаруды түзету жаттығуы
Енді «Р» әрпін құтқаруға толық дайынбыз. Бізге сиқыршы көмектеседі: ол жай шар емес, сиқырлы шар ұсынады. Егер шарды үрлесек, ол бізді жалмауыз кемпірге алып барады. Алмаспен бірге шарды үрлей бастаймыз.
VI. «Р» дыбысын буында дұрыс айтуға дағдыландыру
Шар бұтақтарға келіп тіреледі. Бұл кедергіні жалмауыз кемпір әдейі қойған болуы мүмкін. Алға өту үшін берілген тапсырмаларды дұрыс орындаймыз — сонда ғана жол ашылады.
VII. «Р» дыбысын сөзде айтуға машықтандыру
Келесі кедергі — жолға көлденең қойылған бөрене. Тапсырмаларды орындап, бөренені орнынан жылжытуымыз керек.
VIII. «Р» дыбысын сөйлемде айтуға машықтандыру
Міне, «Р» әрпін ұстап тұрған жалмауыз кемпірге де жеттік. Оның айтуынша, «Р» дыбысы қатысатын сөздерді ұмытып қалыпты, сондықтан әріпті ұрлап кеткен екен. Ендеше, есіне түсіруге көмектесейік.
«Мен бастаймын, сен аяқта» ойыны
Сөз тіркестерін есте сақтап, дұрыс әрі анық қайтала:
- Рахат Рауанға тәтті алмұрт берді.
- Раушан тосапты сары өріктен қайнатты.
- Рауан ащы сарымсақты турады.
- Ардақ піскен қарбыз әкелді.
IX. Мыстан кемпірдің риза болуы
- Сөйлемдердің кестелік сызбасын құрап, «Р» әріптерінің орнын тап.
- Кестелік сызбаны пайдаланып, сөйлемдерді дәптеріңе жаз.
X. Қорытынды
Сабақ соңында «Р» дыбысының буында, сөзде және сөйлемде дұрыс айтылуы қайталанып, балалардың жетістігі бекітіледі.
XI. Үй тапсырмасы
Тапсырма:
«Р» дыбысы бар сөздерді жазып келу.