Дауысты дыбыс түрлерін ата
Жуан және жіңішке дауыстылар
Бұл сабақ жоспары оқушылардың дыбыс, әріп, сөз, сөйлем туралы білімін бекітіп, дауысты дыбыстардың түрлерін (жуан және жіңішке) түсіндіріп, практикалық тапсырмалар арқылы меңгертуге бағытталған.
Сабақтың мақсаты
- Дыбыс, әріп, сөз, сөйлем туралы білімді пысықтап, дауысты дыбыс түрлерін шығармашылық жұмыстар арқылы меңгерту; тірек-сызбалар арқылы тіл дамытуға үйрету.
- Салыстыру қабілетін дамыту, ауызша сөздік қорды арттыру, дұрыс жазу дағдыларын қалыптастыру; өз бетінше, топтық және жұптық жұмысқа баулу.
- Ұйымшылдыққа, мейірімділікке, сауатты жазуға және өз тілінде дұрыс сөйлеуге тәрбиелеу.
Сабақтың түрі
Қайталау сабағы.
Сабақтың әдістері
Көрнекіліктер
- Сызба-суреттер, кестелер
- Оқулық, дәптер
- Үлестірмелі кестелер
Сабақтың барысы
I. Ұйымдастыру кезеңі
Психологиялық дайындық, күн ретін жазу, көркем жазу, тақырып пен мақсатты таныстыру.
Психологиялық дайындық
Сыныбымыз тап-таза,
Біз дайынбыз сабаққа.
Денемізді жинақтап,
Отырайық партаға.
Көркем жазу
Е е — Еңбек түбі – береке.
Бүгінгі сабақта еңбек арқылы өз білімдеріңді көрсете аласыңдар.
Тақырып пен мақсат
Сабақта дауысты дыбыстарды жуан және жіңішке болып бөлуді қайталап, сөз бен сөйлем құрау арқылы бекітеміз.
II. Қызығушылықты ояту
«Әріптер елінде» ертегісі арқылы дауысты және дауыссыз дыбыстарды еске түсіру.
Ертегі: «Әріптер елінде»
Ертеде барлық әріптер бірге өмір сүріпті. Олар бір түсті болып, тату-тәтті ғұмыр кешіпті. Бір күні қатты дауыл соғып, әріптер жан-жаққа ұшып кетеді. Бірнеше әріп күннің үстіне қонып, күнге күйіп қып-қызыл болыпты.
Сұрақ:
Бұл қандай дыбыс әріптері?
Жауап: а, ә, е, ё, и, о, ө, ү, ұ, у, ы, і, э, ю, я — дауысты дыбыстар.
Сұрақ:
Ал қалған әріптер қандай дыбыстар?
Жауап: Бұлтқа және ағашқа қонған әріптер — дауыссыз дыбыстар.
Дауыссыз дыбыстар бірігіп айтыла алмай, мұңайып қалады. Сол кезде дауысты дыбыстар оларды біріктіруге көмектеседі: дыбыстардан сөз, сөздерден сөйлем құралады.
Негізгі ұғымдар
Тапсырма: сөз құрау
Берілген әріптерден ай аттарын құрастырыңдар:
- ж, л, е, т, қ, о, а, с, н желтоқсан
- қ, ң, а, а, т, р қаңтар
- н, п, қ, а, а ақпан
Бұл сөздердегі дауысты дыбыстар: е, о, а.
«Күншуақ» кестесін тиісті сөздермен толықтырыңдар.
III. Мағынаны тану
Оқулықпен және тәжірибелік тапсырмалар арқылы бекіту.
1) Оқулықпен жұмыс: 32-жаттығу
Әр топ берілген сөздерді дауысты дыбыс түріне қарай (жуан/жіңішке) кестеге орналастырып, сол сөздерден сөйлем құрап жазады.
| Топ | Сөздер | Құрастырылған сөйлем |
|---|---|---|
| 1 | Өріске, жайылды, мал | Мал өріске жайылды. |
| 2 | Шөп, қозы, жеді | Қозы шөп жеді. |
| 3 | Ішті, құлын, су | Құлын су ішті. |
| 4 | Тасқа, лақ, секірді | Лақ тасқа секірді. |
Талқылау сұрағы: Сөйлемдерде нелер туралы айтылған?
Сергіту сәті
Қимыл-қозғалыс
- Пұшайт-пұшайт — қолды екі жаққа созу.
- Шөре-шөре — қолды алға қарай созу.
- Құрау-құрау — қолды жоғары көтеру.
- Аухау-аухау — қолды иыққа көтеру.
- Көс-көс — қолды белге қойып, айналу.
«Көңілді түстер» ойыны
- Қызылқасқырдан тығыл.
- Сарышашылды тары.
- Қарашашыңды тара.
- Көксуды төк.
- Қоңырорныңа отыр.
2) Топтық жұмыс: қателерді түзету
Мақсаты: берілген сөздердегі қателерді тауып, дұрыс жазылуын ұсыну.
Берілген
ҚҰДҰҚ
Берілген
БҮРШҮК
Берілген
ҚЫРҰҚ
Берілген
КӨРҮК
Берілген
ҚҰЛҰН
Берілген
ҰРШҰҚ
Берілген
ШЫЖҰҚ
Берілген
ТІЛКҮ
Берілген
БҮГӨН
Берілген
СҮЛГҮ
Ескерту: оқушылар сөздердегі дауысты дыбыстардың жуан/жіңішке екенін ескеріп, дұрыс нұсқасын дәлелдейді.
IV. Ой-толғаныс
Жұптық жұмыс: берілген дыбыстарға сай екі буынды сөздер жазу.
А, о
Боран, қора, торғай, жота, оймақ, тоқаш, моншақ, дорба, сорпа.
Ы, ұ
Құлын, жұлдыз, жұмыс, құдық, бұғы, ұшқыш, ұрлық.
Ә, е
Әсем, әже, сәуле, пәтер, әлем, дәптер, әтеш, әпке.
Ө, і
Бөрік, көлік, көмір, көрші, өрік, төстік, көрік, өмір.
Ү, і
Түлкі, сүлгі, жүзік, үйшік, күшік, күріш, күлкі, күміс.
Ө, е
Өзен, төсек, бөлме, көше, көйлек, көрпе, өлең, көрме, өрнек, өркеш, көке.
А, ұ
Бұршақ, құлақ, ұшақ, бұтақ, сұрақ, бұзау, ұста, бұлақ, жұмбақ.
V. Сабақты қорытындылау
Сұрақ-жауап және ойын арқылы жинақтау.
Сұрақ-жауап
- Дауысты дыбысты қалай танимыз?
- Дауысты дыбыстардың түрлерін ата.
- Жуан дауыстыларды ата.
- Жіңішке дауыстыларды ата.
«Кубизм» әдісі: сөз табу ойыны
Берілген әріптер: а, р, м, т, қ, е. Оқушы текшені алған кезде көрінген әріптен басталатын сөз айтады және сөздегі дауысты дыбыстың жуан не жіңішке екенін анықтайды.
Шешуі: «Рахмет» сөзі.
VI. Үй тапсырмасы
36-жаттығу (жазбаша).
VII. Бағалау
Оқушылардың тапсырмаларды орындауы, топтық және жұптық жұмысқа қатысуы, сауатты жазуы мен дәлелдеп жауап беруі негізінде бағаланады.