Текшенің жақтары қандай фигура
Көлемнің өлшем бірліктері. Текше және тіктөртбұрышты параллелепипедтің көлемін табу
Бұл сабақта оқушылар көлем ұғымын нақтылап, көлемді өлшеудің негізгі бірліктерімен танысады. Сонымен қатар текше мен тіктөртбұрышты параллелепипедтің көлемін есептеу ережелерін практикада қолданады.
Білімділік мақсаты
Көлем, көлемді өлшеу бірліктері туралы түсінікті кеңейту; текше мен тіктөртбұрышты параллелепипедтің көлемін табу ережесін меңгерту.
Тәрбиелік мақсаты
Шапшаңдыққа, ұқыптылыққа, шыншылдыққа тәрбиелеу; өз бетінше орындап, нәтижеге жете білуге үйрету.
Дамытушылық мақсаты
Танымдық ойындар арқылы логикалық ойлауды, шығармашылық қабілетті дамыту; қорытындыны өздігінен шығара білуге машықтандыру.
Әдіс-тәсілдер мен ресурстар
Әдіс-тәсілдер
- Түсіндірмелі-иллюстративті әдіс
- Сұрақ-жауап, ой қозғау
- Математикалық диктант
- Салыстыру, талдау
- Проблемалық әдіс
- Өзін-өзі бағалау
Көрнекіліктер
- Суреттер, слайдтар
- Текше және тіктөртбұрышты параллелепипед макеттері
- Сызғыш
Сабақтың барысы
Төмендегі құрылым сабақтың логикасын сақтай отырып, оқушының қызығушылығын оятып, жаңа ұғымды түсіндіру және бекіту кезеңдерін бірізді ұйымдастыруға көмектеседі.
I. Қызығушылықты ояту кезеңі
1) Ұйымдастыру
- Амандасу
- Оқушыларды және құрал-жабдықтарды түгендеу
- Оқушылардың назарын сабаққа аудару
- Сабақтың мақсат-міндеттерін түсіндіру
Психологиялық дайындық
- Мен бәрін жасай аламын!
- Бүгінгі күн тамаша!
- Мен өзімді жақсы сезінемін!
- Менің көңіл күйім керемет!
- Мен сабақ оқуға дайынмын!
- Мен өзіме сенімдімін!
2) Жаңа сабаққа дайындық
Тапсырма: «Артық фигураны тап».
Қорытынды: артық фигуралар — текше мен тіктөртбұрышты параллелепипед, өйткені олар көлемді (кеңістіктік) фигуралар. Қалғандары — жазық фигуралар.
Проблемалық сұрақ: Сынып бөлмесінің ішінде қолымыздағы текше мен тіктөртбұрышты параллелепипед қанша орын алады? Яғни олардың көлемін қалай анықтаймыз?
Бұл сұраққа жауап табу үшін жаңа тақырыпқа назар аударамыз.
II. Жаңа мағынаны тану
1) Жаңа тақырыпты түсіндіру
Интерактивті тақта арқылы текше мен тіктөртбұрышты параллелепипед макеттері көрсетіліп, олардың көлемін табу тәсілі түсіндіріледі.
1 см³
Қабырғалары 1 см болатын текше.
1 дм³
Қабырғалары 1 дм болатын текше.
1 м³
Қабырғалары 1 м болатын текше.
Текшенің көлемі
Қыры a болса, көлемі:
V = a · a · a = a³
Тіктөртбұрышты параллелепипедтің көлемі
Ұзындығы a, ені b, биіктігі h болса, көлемі:
V = a · b · h
2) Тәжірибелік жұмыс
Екі оқушы тақтаға шығады. Оларға текше және тіктөртбұрышты параллелепипед макеттері беріледі. Оқушылар сызғышпен өлшемдерін анықтап, көлемін есептеп шығарады:
- текшенің қырын өлшеу;
- параллелепипедтің ұзындығын, енін, биіктігін өлшеу;
- формула бойынша көлемін табу.
III. Ой толғаныс кезеңі
1) Оқулықпен жұмыс
№2. Берілген текшелердің көлемін тап
- 1) V = 2 см · 2 см · 2 см = 8 см³
- 2) V = 5 см · 5 см · 5 см = 125 см³
- 3) V = 8 см · 8 см · 8 см = 512 см³
№3. Есепті шығар
а) Қораптың ұзындығы 9 см, ені 8 см, биіктігі 5 см. Қораптың көлемін есепте.
V = 9 · 8 · 5 = 360 см³
ә) Осы қораптан әрбір жағы 2 см-ге артық болатын қораптың көлемін тап.
V = 11 · 10 · 7 = 770 см³
№4. Есепті шығар
а) Ұзындығы 50 м, ені 10 м, тереңдігі 2 м болса, хауыздың көлемі қандай?
V = 50 · 10 · 2 = 1000 м³
ә) Осы хауыз түбінің ауданын есепте.
S = 50 · 10 = 500 м²
б) Хауыздың бүйір қабырғалары аудандарының қосындысын есепте.
S = (2 · 50) + (2 · 10) = 120 м²
Ескерту: Бүйір қабырғалардың толық ауданы формуласы: Sбүйір = 2h(a + b).
№5. Тіктөртбұрыштардың белгісіз жақтары мен периметрін тап
| Ұзындығы | Ені | Ауданы | Периметрі |
|---|---|---|---|
| 12 см | 7 см | 84 см² | 38 см |
| 16 мм | 5 мм | 80 мм² | 42 мм |
| 35 м | 20 м | 700 м² | 110 м |
| 25 м | 20 м | 500 м² | 90 м |
Периметр: P = 2(a + b), аудан: S = a · b.
Сергіту сәті
Ал енді біз тұрамыз,
Алақанды ұрамыз.
Апа, ата, ағалап,
Тағы, тағы ұрамыз.
№7. Есеп
Сыныпта 20 оқушы бар. Әр оқушыға дәптер, қалам және сызғыш сатып алынды. Барлық дәптер, қалам, сызғыш үшін қанша төленді?
- Дәптер: 20 · 20 = 400
- Қалам: 10 · 20 = 200
- Сызғыш: 6 · 20 = 120
- Барлығы: 400 + 200 + 120 = 720
Жаңа сабақты бекіту: математикалық диктант
- Қыры 3 см текшенің көлемі неге тең?
- Тіктөртбұрышты параллелепипедтің неше қыры бар?
- Текшенің неше жағы бар?
- Қыры a см болатын текшенің көлемі неге тең?
- Текшенің жақтары қандай фигура?
- Шаршының қабырғасы 7 см. Ауданы неге тең?
- Тіктөртбұрышты параллелепипедтің өлшемдерін жаз.
- Ең үлкен үш таңбалы санды жаз.
Дұрыс жауаптар
- 1) 27 см³
- 2) 12
- 3) 6
- 4) a³ см³
- 5) Шаршы
- 6) 49 см²
- 7) Ұзындығы, ені, биіктігі
- 8) 999
Үй тапсырмасы
- Ережені жаттау.
- №6 және №8 есептерін орындау.
Бағалау
Оқушылар математикалық диктант нәтижесіне және сабақ барысындағы белсенділігіне қарай бағаланады.