Қазақша рефераттар

Білім таппай мақтанба авторы кім

Сайыстың тақырыбы

«ХХІ ғасыр көшбасшысы»

Мақсаты (білімділік)

Оқушылардың зеректік қабілеттерін дамыту, ой-өрісін кеңейту, білімге құштарлығын арттыру және озық ойлы оқушыны анықтау.

Мақсаты (дамытушылық)

Оқушылардың дүниетанымын, білімге қызығушылығын, ойлау және ойды жүйелеу дағдыларын дамыту.

Мақсаты (тәрбиелік)

Өз мүмкіндігін дұрыс пайдалана алатын, зерделі тұлға тәрбиелеу.

Көрнекіліктер

  • «ХХІ ғасыр көшбасшысы» лентасы
  • Әр пән бойынша «Қызықты деректерге арналған» сұрақтар
  • Ойыншылар көтеретін нөмірлер
  • Сынып атауы және топ атауы жазылған үстелге қоятын қағаздар

Сайыстың барысы

  1. 1 Ойынның мақсатымен таныстыру
  2. 2 Әділқазылар алқасымен таныстыру
  3. 3 Жеңімпазды анықтау
  4. 4 Жеңімпазды марапаттау

Қош келдіңіздер!

Құрметті ұстаздар мен оқушылар! «ХХІ ғасыр көшбасшысы» атты сайысымызға қош келдіңіздер. Бүгінгі сайысымыздың әділқазылар алқасымен таныстырамыз.

Ойынның негізгі шарттары

  • 1-кезең: Таныстыру
  • 2-кезең: Қазақ тілі мен әдебиет пәндерінен сұрақтар
  • 3-кезең: «Кім жылдам?» (тұрақты сөз тіркестері)
  • 4-кезең: «Кім көп біледі?» (2 минут)
  • 5-кезең: Мақал-мәтелдер мен жұмбақтар сайысы

Жігер берер жолдар

Ғылымның сырын ұғына,
Шығыңдар білім шыңына.
Ұқыптылық пен зеректік
Жеткізер сіздердей өренді
Жеңістің мынау шыңына.

Сайыскерлерге сәт-сапар тілейміз!

Кезеңдер

1-кезең: Таныстыру

«Тапқырлар» және «Ойшылдар» топтарының басшылары өз топтарын таныстырады.

2-кезең: «Тапқырлар» тобына сұрақтар

15 сұрақ
  1. 1. Омонимдер дегеніміз не? (Біркелкі дыбысталып айтылатын, бірақ мағынасы әр түрлі сөздер.)
  2. 2. Қазақ тілінде қанша сөз табы бар? Атап шық. (9: зат есім, сан есім, сын есім, есімдік, етістік, үстеу, еліктеу сөз, шылау, одағай.)
  3. 3. Сан есім мағынасына қарай қандай түрлерге бөлінеді? (Есептік, реттік, жинақтық, болжалдық, топтау, бөлшектік.)
  4. 4. Сөз тіркесі дегеніміз не? (Сөйлемде кем дегенде екі толық мағыналы сөздің бірі екіншісіне сабақтаса байланысқан сөздер тізбегі.)
  5. 5. Жақты сөйлем дегеніміз не? (Бастауышы бар, жасырын тұрса да баяндауыш арқылы табуға болатын сөйлем.)
  6. 6. Біріккен сөздер деген не? (Екі немесе одан да көп түбір бірігіп, тұтас бір ұғымды білдіретін сөз.)
  7. 7. Етістік құрамына қарай қалай бөлінеді? (Дара, күрделі.)
  8. 8. Тұйық буын дегеніміз не? (Дауыстыдан басталып, дауыссызға аяқталады.)
  9. 9. Қосымшаның қандай түрлері бар? (Жұрнақ, жалғау.)
  10. 10. Жалаң сөйлем дегеніміз не? (Тұрлаусыз мүше қатыспаған жай сөйлем.)
  11. 11. «Менің атым Қожа» шығармасының авторы кім? (Бердібек Соқпақбаев.)
  12. 12. «Бай баласы мен жарлы баласы» шығармасының авторы кім? (Ыбырай Алтынсарин.)
  13. 13. Қырағиқыз, Желаяқ, Саққұлақ, Таусоғар, Көлтаусар кейіпкерлері қай ертегіде кездеседі? («Ер Төстік».)
  14. 14. «Оян, қазақ!» кітабының авторы кім? (Міржақып Дулатов.)
  15. 15. «Көксерек» шығармасының авторын ата. (Мұхтар Әуезов.)

2-кезең: «Ойшылдар» тобына сұрақтар

15 сұрақ
  1. 1. Синонимдер дегеніміз не? (Мағыналары жақын, дыбысталуы әр түрлі сөздер.)
  2. 2. Қазақ тілінде қанша септік бар? Атап шық. (7: атау, ілік, барыс, табыс, жатыс, шығыс, көмектес.)
  3. 3. Сын есім мағынасына қарай қандай түрлерге бөлінеді? (Сапалық, қатыстық.)
  4. 4. Қос сөз дегеніміз не? (Сөздердің қосарланып немесе қайталанып айтылуы.)
  5. 5. Жақсыз сөйлем дегеніміз не? (Баяндауыштың өзі сөйлемге негіз болатын жай сөйлем.)
  6. 6. Қос сөздің қандай түрлері бар? (Қайталама, қосарлама.)
  7. 7. Етістік дегеніміз не?
  8. 8. Бітеу буын дегеніміз не? (Дауыссыздан басталып, дауыссыздан аяқталады.)
  9. 9. Туынды түбір деген не? (Негізгі түбірге жұрнақ жалғану арқылы жасалған сөз.)
  10. 10. Жайылма сөйлем дегеніміз не? (Тұрлаусыз мүшелер қатысқан сөйлем.)
  11. 11. «Білім таппай мақтанба» өлеңінің авторы кім? (Абай.)
  12. 12. «Ереуіл атқа ер салмай» шығармасының авторы кім? (Махамбет.)
  13. 13. 8 ағасын іздеп шығатын ертегі кейіпкері кім? (Ер Төстік.)
  14. 14. Қазақтың тұңғыш романы қалай аталады? («Бақытсыз Жамал».)
  15. 15. «Маса» кітабының авторы кім? (Ахмет Байтұрсынұлы.)

3-кезең: «Кім жылдам?» (тұрақты тіркестер)

Екі топқа да ортақ тапсырма

  • Тас бауыр — мейірімсіз
  • Су жүрек — қорқақ
  • Айы оңынан туды — жолы болды
  • Қыздың жиған жүгіндей — әсем, көрікті
  • Көзге ілмеу — байқамау
  • Аты жер жару — шулату
  • Мұзға отырғызып кетті — алдады
  • Қас қаққанша — жылдам
  • Қара жүрек — сұм
  • Бас ұру — өкіну
  • Жұмған аузын ашпау — ештеңе айтпау
  • Бетінен от шықты — ұялу
  • Зәресі ұшу — қорқу
  • Жүрегі зыр ету — шошып кету
  • Ауызына қақпақ болу — ауызын аштырмау
  • Көзді ашып-жұмғанша — өте жылдам
  • Қолды болды — ұрланды, жоқ болды
  • Жүрегі орнына түсу — сабасына түсу
  • Ат ізін салмау — мүлде келмеу
  • Көз қырын салу — назар аудару

4-кезең: «Кім көп біледі?»

Уақыты: 2 минут.

Тапқырлар

«Қ» әрпінен басталатын сөздер жазады.

Ойшылдар

«С» әрпінен басталатын сөздер жазады.

5-кезең: Мақал-мәтелдер және жұмбақтар

Топтар мақал-мәтелдің жалғасын табады және жұмбақтардың шешуін айтады. Алдымен «Тапқырлар» тобы, кейін «Ойшылдар» тобы жауап береді.

Тапқырлар тобы

10 тапсырма
  1. 1. Кітап — білім бұлағы.
  2. 2. Байлықтың табысы — еңбек.
  3. 3. Ат адамның қанаты.
  4. 4. Ел іші — алтын бесік.
  5. 5. Балалы үй — базар.
  6. 6. Аяғы жоқ, қолы жоқ.
    Шиыр-шиыр жолы көп.
    Өзі сөйлей білмейді,
    Салған ізі сөйлейді. (Қарындаш.)
  7. 7. Аппақ дала, қара дән,
    Сепкен дәні түсінуге жараған. (Әріптер.)
  8. 8. Ақ сандығым ашылды,
    Ішінен жібек шашылды. (Күн.)
  9. 9. Түсі аппақ қарадан да,
    Жеңсең тәтті балдан да. (Қант.)
  10. 10. Көк көлекті көлбең-көлбең етеді. (Түтін.)

Ойшылдар тобы

10 тапсырма
  1. 1. Ата — кеме, ана — дария.
  2. 2. Отан үшін отқа түс — күймейсің.
  3. 3. Елдің көзі — елу.
  4. 4. Баяғы жартас — бір жартас.
  5. 5. Оқу кілті — еңбек.
  6. 6. Ортасында шегесі,
    Жіп-жіңішке денесі. (Қарындаш.)
  7. 7. Қашсам — құтылмадым,
    Ұстасам — қолыма тұрмады. (Көлеңке.)
  8. 8. Бес ін,
    Бес іннің аузы — бір ін. (Қолғап.)
  9. 9. Мұрты бар, сақалы жоқ,
    Тоны бар, шапаны жоқ. (Мысық.)
  10. 10. Аттан биік,
    Қойдан аласа. (Ер-тоқым.)

Қорытынды

Әділқазылар алқасы сайыстың қорытындысын шығарып, жеңімпазды анықтайды. Соңында жеңімпаздар марапатталады.