Ата-аналармен тұрақты байланыс орнату туралы
Отбасы мен мектептің ынтымақтастығы: мақсаттары мен міндеттері
Отбасы мен мектептің бірлескен жұмысы баланың тұлғалық дамуына, мінез-құлық мәдениетіне және оқу-тәрбие процесінің тұрақтылығына тікелей әсер етеді. Бұл бағыттағы негізгі мақсат — отбасының ішкі қарым-қатынас мәдениетін, ата-ананың педагогикалық дайындығын анықтап, оларға нақты кеңес беру және бала тәрбиесіне ортақтастыру.
1) Отбасының тәрбиелік әлеуетін анықтау және қолдау
Отбасындағы өзара қарым-қатынас мәдениетін, ата-ананың педагогикалық білім деңгейін бағалап, тәрбиелік мәселелер бойынша кеңес беру арқылы мектеп ата-ананы тәрбиелік серіктеске айналдырады.
2) Мектеп пен отбасы талаптарының бірлігін қамтамасыз ету
Қоғам талаптарына сай мінез-құлық нормаларын балаға жүйелі әрі тұрақты түрде үйрету үшін мектеп пен отбасының талаптары үйлесуі қажет. Бұл іске сыныпқа сабақ беретін пән мұғалімдерін де ата-аналармен бірлескен жұмысқа жұмылдыру маңызды.
3) Ата-аналар ұжымын қалыптастыру
Ата-аналар комитетін құру, жұмыс жоспарын әзірлеу, мектептегі қоғамдық жұмыстарға қатыстыру және атқарылған істерді талдап отыру — жауапкершілігі жоғары, бірақ нәтижесі зор міндет.
4) Ата-аналардың педагогикалық мәдениетін үнемі арттыру
Ата-аналардың педагогикалық білім алуына жағдай жасау — мектептің маңызды бағыты. Бұл мақсатта баспасөз, радио, теледидар, педагогикалық білім беру университеттері, лекторийлер, семинарлар, ғылыми-практикалық конференциялар және ата-аналар жиналыстары арқылы ағартушылық жұмыс жүргізіледі.
Сынып жетекшісінің ата-аналармен жұмысындағы негізгі қызметтері
Сынып жетекшісі ата-аналармен жұмысты мақсатты ұйымдастыру үшін бірнеше өзекті қызметті жүйелі түрде атқарады. Бұл қызметтер оқу-тәрбие процесінің ашықтығын күшейтіп, ата-ананы серіктес ретінде қатыстыруға мүмкіндік береді.
1) Оқу-тәрбие процесінің мазмұны мен әдістемесін таныстыру
Ата-аналар жиналысының алғашқы отырысында сынып жетекшісі өз ұстанымын, педагогикалық көзқарасын, мақсат-міндеттерін, әрекет бағдарламасын және тәрбие жоспарын таныстырады. Жоспарды ата-аналармен бірлесе іске асыру жолдары қарастырылады.
Қажет болған жағдайда пән мұғалімдері мен мектеп әкімшілігі шақырылады. Пән мұғалімдері оқытылатын пәндердің ерекшелігі, мазмұны, әдістемесі және үй тапсырмасын орындауға қатысты талаптарды түсіндіреді.
2) Педагогикалық және психологиялық ағарту жұмыстарын ұйымдастыру
Бұл бағыт ата-аналардың педагогикалық-психологиялық білім жүйесін меңгеруіне және баланың әлеуметтік ортадағы мінез-құлқын терең түсінуіне көмектеседі. Қазіргі кезде ата-аналардың жалпы білім деңгейі артқанымен, зерттеулер олардың психологиялық-педагогикалық мәдениеті әлі де жеткіліксіз екенін көрсетеді.
Сондықтан сынып жетекшісі мектеп пен ата-аналардың нақты жағдайына сай тиімді жұмыс формаларын таңдап, тәжірибеде өзін ақтаған дәстүрлі тәсілдерді қолданады.
3) Ата-аналарды балалармен бірге ортақ әрекетке қатыстыру
Мақсат — тәрбиелік ортаны кеңейту, оқушы тұлғасының дамуына ықпал ету аясын ұлғайту, сабақтан тыс тәрбиелік жұмысты мазмұнды ұйымдастыру және мұғалім–ата-ана–бала арасындағы қарым-қатынасты жақсарту.
Кең тараған қатыстыру формалары:
- Сабақтан тыс тәрбиелік шараларға қатысу (мәдени-танымдық саяхат, кештер, спорттық жарыстар және т.б.).
- Жалпы мектептік дәстүрлі шараларға қатысу (соңғы қоңырау, жаңа жылдық мереке, 8 наурыз, Наурыз мейрамы, жазғы демалысты ұйымдастыру және т.б.).
- Ашық сабақтарға, олимпиадаларға, пән апталықтарына, ашық есік күндеріне қатысу.
- Кәсіптік бағдар жұмыстарына қатысу (еңбек адамдарымен кездесу, өндіріс орындарына экскурсия, бағдар кабинетін жабдықтау).
- Өз мамандығына сай факультативтер мен үйірмелер ұйымдастыруға атсалысу.
- Мектеп/сынып кеңестері мен жарыстарын ұйымдастыруға қатысу.
- Мектеп немесе сыныпты жөндеу, аула көгалдандыру, кітапхана қорын толықтыру, көрме ұйымдастыру сияқты қоғамдық жұмыстарға қатысу.
- Әртүрлі шараларды өткізуге демеушілер мен ұйымдар арқылы материалдық қолдау тартуға көмектесу.
4) Отбасы тәрбиесіне қатысты кеңес беру
Кейбір отбасыларда бала тәрбиесіне байланысты нақты қиындықтар туындайды. Сынып жетекшісі сол мәселелерді дер кезінде анықтап, отбасы жағдайына сай ұсыныстар беріп, ата-ананы қолдауы тиіс.
5) Ата-аналар белсенділерімен және қоғамдық ұйымдармен өзара әрекеттесу
Сынып жетекшісі ата-аналар белсенділерінен ұжым құрып, мүшелеріне бағытталған тапсырмалар береді, жұмысты ұйымдастыруға кеңес береді және қолдау көрсетеді. Кейбір ата-аналар баласының сыныптағы қоғамдық міндеттерін орындауына материалдық немесе ұйымдастырушылық тұрғыдан көмектесіп, мектеп өміріне белсенді араласады.
Сонымен қатар сынып жетекшісі ата-аналар комитеті, кеңестер және құқық қорғау мекемелері сияқты ұйымдармен бірлесіп, мектепке қатысты ортақ мәселелерді шешуге ықпал етеді.
Ата-аналармен жұмыстың формалары мен әдістері
Ата-аналар баласының жан дүниесін дұрыс түсінуі, үйде тиімді тәрбиелік орта құруы және тәрбиелік білімін үздіксіз жетілдіру қажеттігін саналы түрде қабылдауы тиіс. Осы себепті сынып жетекшісінің ата-аналармен педагогикалық жұмысты сауатты ұйымдастыруы — міндетті талап.
Маңызды ұғым: «ата-аналарды тәрбиелеу»
Соңғы жылдары педагогикалық әдебиеттерде «ата-аналарды тәрбиелеу» ұғымы жиі қолданылады. Оның мәні — ата-аналарға бала тәрбиесіне қатысты жүйелі кеңес беру, оқу процесін ұйымдастыруға бағыт көрсету және педагогикалық білімін тұрақты жетілдіруге көмектесу.
Зерттеулер ата-аналардың бала тәрбиесі барысында елеулі қиындықтарға жиі кездесетінін көрсетеді. Мұғалімнің ақыл-кеңесі мен практикалық көмегі тек әлеуметтік жағдайы күрделі отбасыларға ғана емес, тәрбиелік әлеуеті жоғары отбасыларға да қажет. Себебі қоғам дамуы ата-анаға да жаңа талаптар қояды: бір жағынан — педагогикалық білімді жинақтау, екінші жағынан — өз тәрбиелік мәдениетін жетілдіру.
Жеке кездесу
Сынып жетекшісінің ата-аналармен жеке кездесуі — мектеп тәжірибесінде орныққан дәстүр. Бұл кездесу оқушының отбасына бару немесе ата-ананы мектепке шақыру арқылы жүргізіледі.
Ата-аналар жиналысы
Мектеп көлемінде жылына әдетте екі рет, ал сынып бойынша төрт рет өткізіледі. Жиналыста оқу-тәрбие жұмысының жай-күйі талданып, сапаны жақсартудың негізгі бағыттары белгіленеді.
Ағартушылық іс-шаралар
Әңгіме, дәріс, семинар, конференция сияқты жұмыстар ата-ананы жаңа психологиялық-педагогикалық біліммен таныстырып, тәжірибе алмасуға жағдай жасайды.
Ата-аналармен жеке кездесу: мазмұны мен маңызы
Әңгімелесу барысында сынып жетекшісі баланың мінез-құлқы, ынтасы мен қабілеті, қызығуы мен бейімділігі, құрдастарымен және мұғалімдермен қарым-қатынасы туралы нақтырақ түсінік алады. Сонымен бірге ата-аналарға баласының үлгерімі, қоғамдық жұмысқа қатысу белсенділігі және мінез-құлқындағы ерекшеліктер жөнінде мәлімет береді.
Кездесу кезінде күн тәртібі, еңбекке баулу, үй тапсырмасын тиімді орындау сияқты мәселелер бойынша педагогикалық кеңес беріледі. Кейде оқушының оқу үлгерімі жақсы болғанымен, қоғамдық пайдалы іске қызығуы төмен болуы мүмкін — мұндай жағдайларда ата-ананы алдын ала хабардар етіп, нақты ұсыныстар беру маңызды.
Кейбір жағдайларда ата-ананы баланың өрескел қылықтарына байланысты шақыруға тура келеді. Осындай сәттерде сынып жетекшісінің міндеті — мәселені кінәлау арқылы емес, тәрбиелік тұрғыдан шешуге көмектесетін нақты қолдау ұсыну.
Көп мектептерде ата-аналармен кездесу үшін арнайы күн белгіленеді. Сол күні ата-аналар келіп, оқу-тәрбие мәселелерін талқылайды және қажет педагогикалық кеңес алады.
Ата-аналар жиналысы: ұйымдастыру және мазмұны
Ата-аналар жиналысын сапалы өткізуге сынып жетекшісімен бірге ата-аналар комитеті, белсенді ата-аналар және мектеп басшылығы бірдей жауап береді. Жиналыстарда оқу-тәрбие жұмысының нәтижелері қаралып, оны жақсартудың негізгі шаралары белгіленеді.
Кейбір ата-аналар отбасындағы тәрбие тәжірибесі бойынша есеп беріп, өз тәжірибесімен бөліседі. Сынып жетекшісі сынып ұжымының оқу-тәрбие жоспарымен таныстырса, мектеп басшылығы мектептегі жалпы іс-шаралар мен комитеттердің жоспарларын түсіндіреді.
Тақырыптық жиналыстардың тәрбиелік мәні
Тақырыптық ата-аналар жиналыстары ата-аналарды психологиялық-педагогикалық жаңалықтармен таныстырып, ортақ ой қорытуға мүмкіндік береді. Ауылдық жерлерде қашықтық пен жұмыс жағдайын ескеріп, жиналысты сол елді мекенге барып өткізу тәжірибесі де қолданылады.
Жоспарға сай мұғалімдер оқу-тәрбие мәселелері бойынша дәріс оқып, әңгіме жүргізеді, ал оқушылардың көркемөнерпаздар үйірмелері ата-аналар алдында өнер көрсетуі мүмкін. Мұндай кездесулер кең пікір алмасу деңгейінде, ашық әрі құрметті диалог түрінде ұйымдастырылғаны маңызды.