Көбейтудің компоненті
3-сыныпқа арналған «Математика майталманы» сайысы
Бұл материалда 3-сынып оқушыларына арналған «Математика майталманы» сайысының құрылымы мен турларға бөлінген тапсырмалар жинақталған. Әр тур ұпай жүйесімен бағаланып, кезең сайын қатысушылар іріктеледі.
Сайыс құрылымы және ұпайлау
I тур — «Бәйге»
20 сұрақ. Әр дұрыс жауапқа — 10 ұпай.
II тур — «Көкпар»
Сұрақтар құны: 10 / 20 / 30 / 40 ұпай. Ұпайы жоғары оқушы кезекпен таңдап жауап береді. Екінші тур қорытындысынан кейін 4 оқушы ойыннан шығады.
III тур — Логикалық тапсырмалар
8 сұрақ. Әр дұрыс жауапқа — 10 ұпай. Бұл кезеңнен кейін 4 оқушы іріктеуден өтпейді.
IV тур — «Ғажайып төрттік»
Әр пәннен 4 сұрақ. Оқушы пәнді өзі таңдайды. Әр дұрыс жауапқа — 10 ұпай. Кезең соңында 2 оқушы ойыннан шығады.
V тур — «Жорға»
Соңғы қалған 2 ойыншы арасында сұрақ-жауап жарысы. Әр дұрыс жауапқа — 10 ұпай.
I тур — «Бәйге» сұрақтары (20)
- Көбейту амалының компоненттерін ата.
- Бөлу амалының компоненттерін ата.
- Бөлу мен көбейту қандай амалдар? Өзара кері амалдар.
- Көбейтуді қалай тексеруге болады?
- Бөлуді қалай тексеруге болады?
- Фигуралардың бірінің ауданы екіншісінен қандай болуы мүмкін? Артық немесе кем.
- Жақшасыз өрнектерде алдымен қандай амалдар орындалады?
- Көбейткіштердің орнын ауыстырғаннан ненің мәні өзгермейді? Көбейтіндінің мәні.
- Кез келген санды қандай санға көбейткенде сол санның өзі шығады? 1-ге.
- Кез келген санды қандай санға көбейткенде нөл шығады? 0-ге.
- Бір санның екінші саннан неше есе артық немесе неше есе кем екенін білу үшін не істеу керек?
- Ауданның бірліктерін ата.
- Тіктөртбұрыштың ауданын қалай табамыз?
- Көбейтудің қандай қасиеттері бар?
- Егер көбейтіндінің мәнін көбейткіштердің біріне бөлсе, не шығады? Екінші көбейткіш.
- Егер бөлгішті бөліндінің мәніне көбейтсе, не шығады? Бөлінгіш.
- Бөлуді қалай тексереміз? Бөлгіш × бөлінді = бөлінгіш.
- Тіктөртбұрыштың периметрін қалай табамыз?
- Кубтың көлемін қалай табамыз?
- Қосу амалының қандай қасиеттері бар?
II тур — «Көкпар»
Сөзді есептер
-
3 қорапта 24 шар бар. Осындай 5 қорапта неше шар бар?
24 : 3 = 8 (1 қораптағы шар)
8 × 5 = 40 (5 қораптағы шар)
-
18 қарындашты 3 қорапқа тең бөліп салды. 60 қарындашты салу үшін неше қорап керек?
18 : 3 = 6 (1 қорапқа)
60 : 6 = 10 (қорап)
-
Себетте 42 алмұрт бар еді. 5 бала келіп, әрқайсысы 3 алмұрттан алды. Себетте неше алмұрт қалды?
5 × 3 = 15 (алынғаны)
42 − 15 = 27 (қалғаны)
-
Бірінші үйде 96 тұрғын бар. Бұл — екінші үйдегі тұрғындардан 2 есе көп. Екі үйде барлығы неше тұрғын тұрады?
96 : 2 = 48 (екінші үй)
96 + 48 = 144 (барлығы)
Амалдар (есептеу тапсырмалары)
Бұл бөлімдегі сандар бастапқы мәтінде толық форматталмаған. Қатысушыларға арналған нұсқада өрнектерді анық, баған түрінде қайта жазып беру ұсынылады.
Амалдар тәртібі
- 800 − (36 + 64) × 3 = 500
- 2 × 350 + 50 − 10 = 740
- 160 : 4 + (72 − 60) = 52
Теңдеулер
- a × 5 = 9 × 10
- a : 5 = 4 × 2
- 56 : x = 7
III тур — Логикалық тапсырмалар (8)
-
Жұп аттар 20 км жүгірді. Әр ат неше км жүгірді?
Жауабы: 20 км.
-
Қайсысы жеңіл: 1 кг мақта ма, әлде 1 кг темір ме?
Жауабы: екеуі де бірдей.
-
Тауық 2 аяқпен тұрғанда 2 кг тартады. Тауық 1 аяғын көтеріп тұрса, неше кг тартады?
Жауабы: 2 кг.
-
2 әке және 2 бала 3 апельсинді қалай бөлісіп жейді? Әр адам неше апельсиннен жейді?
Жауабы: әр адам 1 апельсиннен.
-
Бір санды өзіне-өзі қосқанда шыққан қосынды, оны өзіне-өзі көбейткендегі көбейтіндіден артық. Ол қандай сан?
Жауабы: 1.
-
Екі тәрелкеде 13 апельсин бар. Егер тәрелкелердің біреуінен 1 апельсин алсақ, сол тәрелкеде қалған апельсин саны екіншісінен 3 есе көп болады. Әр тәрелкеде бастапқыда неше апельсин болған?
Жауабы: I тәрелкеде 10, II тәрелкеде 3.
-
8 жұмыртқа 4 минутта піседі. 15 жұмыртқа неше минутта піседі?
Жауабы: 4 минутта.
-
Тебінде 27 жылқының үштен бірі және тағы 2-еуі бөлініп алынды. Содан кейін қалғанының жартысы қораға айдалды. Тебінде неше жылқы қалды?
27 : 3 = 9
9 + 2 = 11
27 − 11 = 16
16 : 2 = 8
Жауабы: 8 жылқы.
IV тур — «Ғажайып төрттік» (пәндер бойынша)
Қазақ тілі
- Сөз таптары нешеу? 4
- Тұрлаулы мүше нешеу? 2
- Сөйлемнің неше түрі бар? 3
- Дауысты дыбыстар нешеге бөлінеді? 2
Ана тілі
- Шоқан Уәлиханов Омбыдағы кадет корпусына неше жасында түсті? 10 жасында
- Қазақ халқының атақты билері нешеу? 3
- Түн мен күннің теңелетін күні: 22 наурыз
- Ғарышкерлер күні қашан? 12 сәуір
Дүниетану
- Айналадағы дүние тұстары нешеу? 4
- Қазақстан Республикасының рәміздері нешеу? 3
- Картаның неше түрі бар? 3
- Өсімдік тамырының неше түрі бар? 2
Математика
- Ұзындық бірліктерін ата. мм, см, дм, м, км
- Масса бірліктерін ата. г, кг, ц, т
- 36-ның 1/4 бөлігі нешеге тең? 36 : 4 = 9
- 3 вазаның әрқайсысына 5 гүлден салынды. Барлығы неше гүл? 3 × 5 = 15
V тур — «Жорға» (жедел сұрақтар)
- Ең жақсы баға? 5
- Ең үлкен үш таңбалы сан? 999
- 72 ондық — 720
- 146-дан кейінгі сан — 147
- «Есе кем» ұғымына қарама-қарсы ұғым — есе артық
- Бөлудің нәтижесі — бөлінді
- 1 метрде қанша дм бар? 10 дм
- Көбейтудің компоненттерін ата.
- Математикалық амалдарды ата.
- 1 км-де неше метр бар? 1000 м
Ескерту (редакторлық түзету)
Бастапқы мәтінде II турдағы «Амалдар» бөлімі әртүрлі жолдарға бөлініп, кейбір өрнектердің жазылуы толық оқылмай қалған. Сайысқа дейін бұл тапсырмаларды қатысушыларға түсінікті болуы үшін бірізді форматта (бағанмен немесе теңестіру арқылы) қайта теріп шығу ұсынылады.