Қазақша рефераттар

Қарлұқ тайпасы

Сайыс сабағы 7-сынып Жарыс форматы

Сайыстың тақырыбы: «Тарих — ғасырлар куәсі»

ХХІ ғасыр — мәдениеттің, ғылым мен ақыл-ой бәсекесінің ғасыры. Елбасы Н. Ә. Назарбаев атап өткендей, осы ғасырда өмір сүріп отырған әрбір ұрпақ ғылым-білім саласында өз жолын табуға тиіс. Демек, болашаққа нық қадам бүгіннен басталады.

Ата-бабаларымыз бізге бірліктің, ынтымақтың, тұтастықтың ұлы үлгісін қалдырды. Қазақстан тарихындағы ең ғибратты тағылымдардың бірі де — осы. Осы негізде «Тарих — ғасырлар куәсі» атты сайыс сабағын бастаймыз.

Сайыстың мақсаты

  1. Тарихи оқиғалар тізбегін еске түсіре отырып, оқушылардың таным көкжиегін кеңейту.
  2. Өткенді саралау арқылы болашаққа бағдар беруге баулу.
  3. Ұлы тарихи тұлғалардың ерлігін насихаттап, отансүйгіштікке тәрбиелеу.

Көрнекілігі

  • Ерлік туралы қанатты сөздер жазылған плакаттар
  • Сайыстың жоспары (сынып тақтасына/қабырғаға ілінеді)

Әділқазылар алқасы

1 ____________________________
2 ____________________________
3 ____________________________

Сайыстың кезеңдері және бағалау

  • I тур Таныстыру
    5 балл
  • II тур Сәлемдесу
    5 балл
  • III тур Танымдық сұрақтар
    5 балл
  • IV тур Көрініс
    10 балл
  • V тур Өнер сайысы (ән, би, күй)
    5 балл
  • VI тур Топ басшылары сайысы (5 сұрақ)
    10 балл

III тур: Танымдық сұрақтар

Әр сыныпқа 5 сұрақтан беріледі.

7 «А» сыныбы

5 сұрақ

  1. Түргеш қағанатының астанасын ата.

    Жауабы: Суяб. Екінші орталығы — Іле бойындағы Күнгіт (Ордабасы).

  2. Қимақ қағанатының тарихи шеңбері қандай?

    Жауабы: IX ғасырдың соңы — XI ғасырдың басы.

  3. Қарлұқ қағанатының тайпаларын ата.

    Жауабы: үш жікіл, үш бескіл, бұлақ, көкеркін, тухси, фаракия, лазана.

  4. Қазақстандағы ең ірі сәулет ескерткіштерін ата.

    Жауабы: Қожа Ахмет Ясауи, Арыстан баб, Айша бибі, Қарашаш ана, Ибраһим ата және т.б.

  5. Батыс Түрік қағанатында 610–618 жылдары қай қаған билік етті?

    Жауабы: Шегу қаған.

7 «Ә» сыныбы

5 сұрақ

  1. Батыс Түрік қағанатының тайпаларын ата.

    Жауабы: Түрік тайпалары: оғыз, қырғыз, ұйғыр, үйсін және т.б.

  2. Оғыз мемлекетінің астанасын ата.

    Жауабы: Янгикент (Жаңа Гузия).

  3. Қимақ елінің құрамында жеті тайпа болғанын жазған ортағасырлық тарихшы кім?

    Жауабы: Парсы тарихшысы Гардизи.

  4. Қарахан мемлекетінің негізін кім қалады?

    Жауабы: Сатұқ Боғра хан.

  5. Түріктер отбасына шапағаты тиеді деп кімге табынған?

    Жауабы: Ұмай анаға.

7 «Б» сыныбы

5 сұрақ

  1. Сардоба деген қандай құрылыс?

    Жауабы: Құдықтың үстіне салынған ғимарат.

  2. Қимақ қағанатының билеушісі қалай аталған?

    Жауабы: Қаған.

  3. Оғыз жабғуы Киев кінәзі Святославпен Хазарларға қарсы қай жылы одақ құрды?

    Жауабы: 965 жылы.

  4. Жанып тұрған оттың арасынан өткен Византия елшісі кім?

    Жауабы: Земарх.

  5. Қарлұқтардың Ұйғыр қағанатына қарсы күресі қанша жылға созылды?

    Жауабы: 20 жыл.

7 «В» сыныбы

5 сұрақ

  1. Батыс Түрік қағанаты қай жылы құрылды?

    Жауабы: 603 жылы.

  2. Түргеш қағанаты қанша әкімшілік аймаққа бөлінді?

    Жауабы: 20 аймақ.

  3. Қарахан мемлекетінің құрылуында басты рөл атқарған тайпа қайсы?

    Жауабы: Қарлұқ тайпасы.

  4. Найман ханы Білге қайтыс болғаннан кейін билік үшін кімдер таласты?

    Жауабы: Бұйрық хан мен Даян хан.

  5. Керейіт хандығының құрамына қанша аймақ кірді? Ата.

    Жауабы: 8 аймақ: керейіт, жиркиы, қоңқай, сақай, тутау, албат, тунхай, қыркун.

VI тур: Топ басшылары сайысы

Әр топ басшысына 5 сұрақ қойылады (10 балл).

7 «А» — топ басшысы

  1. Айша бибі кесенесі қай облыс аумағында орналасқан?

    Жауабы: Жамбыл облысы.

  2. «Диуани лұғат ат-түрік» еңбегінің авторы кім?

    Жауабы: Махмұд Қашқари.

  3. Қазақстан Республикасы Конституциясы қашан қабылданды?

    Жауабы: 1995 жыл, 30 тамыз.

  4. Түрік қағанатының тарихи шеңберін ата.

    Жауабы: 552–603 жж.

  5. «Найман» сөзі моңғол тілінен қазақшаға қалай аударылады?

    Жауабы: «Сегіз».

7 «Ә» — топ басшысы

  1. Арыстан баб кесенесі қай жерде орналасқан?

    Жауабы: Отырарда (Шәуілдір).

  2. «Құтты білік» еңбегінің авторын ата.

    Жауабы: Жүсіп Баласағұни.

  3. Қазақстан Республикасының тәуелсіздігі туралы заң қашан қабылданды?

    Жауабы: 1991 жыл, 16 желтоқсан.

  4. Қарахан мемлекетінің тарихи шеңберін ата.

    Жауабы: 942–1212 жылдар.

  5. «Руна» сөзі қазақшаға қалай аударылады?

    Жауабы: «Ескі, көне».

7 «Б» — топ басшысы

  1. Ибраһим ата кесенесі қай жерде орналасқан?

    Жауабы: Сайрамда.

  2. «Диуани хикмет» еңбегінің авторын ата.

    Жауабы: Қожа Ахмет Ясауи.

  3. Қазақстан Республикасы Конституциясы қанша баптан және қанша тараудан тұрады?

    Жауабы: 98 бап, 9 тарау.

  4. Батыс Түрік қағанатының территориясы қай өңірді қамтыды?

    Жауабы: Жетісу.

  5. «Он оқ бұдун» сөз тіркесінің қазақша мағынасы қандай?

    Жауабы: «Он тайпа».

7 «В» — топ басшысы

  1. Қарашаш ана ескерткіші қайда орналасқан?

    Жауабы: Сайрамда.

  2. «Қорқыт ата кітабы» неше жырдан тұрады?

    Жауабы: 12 жыр.

  3. Қазақстан Республикасының Премьер-министрі кім?

    Жауабы: Серік Ахметов.

  4. Түрік қағанатының әлсіреу себептерін ата.

    Жауабы: Ішкі талас-тартыс, Қытай мемлекетінің қысымы.

  5. «Бұдун» және «тат» сөздерінің мағынасы қандай?

    Жауабы: «Халық», «құл».

Қорытынды

Сайыс қорытындыланып, ең жоғары ұпай жинаған топ анықталады. Жеңіске жеткен топ марапатталады.