Көшіп келе жатқан Абай ауылы мен көрші ауылдар
Күзгі көш және Еңлік–Кебек моласы
Күз аспаны күңгірт те бұлыңғыр еді. Көшіп келе жатқан Абай ауылы мен көрші ауылдардың алдына Абай, Көкбай, Шұбар, Ақылбай, Мағаш, Кәкітай, Дәрмен (Дәркембайдың інісі), Ербол және Баймағамбеттер шықты.
Сапардың тосын аялдамасы
Ат бастары осыдан жүз жыл бұрынғы бір қыз бен жігіттің моласына тірелді. Бұл — Еңлік пен Кебектің молалары. Аттылардың бірі олардың махаббатына тосқауыл болған Кеңгірбайдың қатыгездігін еске салды: қос ғашықты «оттың құйрығына байлап» өлтірткен деседі.
Сол сәтте Дәрмен Абайдың «Көзімнің қарасы» әнін қос ғашыққа арнап, ерекше құрандай етіп толғап өтті.
Кейін Абай жас ақындарға осы қайғылы махаббат тарихын өлеңмен кім жырлайтынын сұрағанда, Шұбар мен Дәрмен «мен жазамын» деп таласқа түсті.
Абай ұсынған екі шарт
- Қаршығамен дуадақ ұстап, сайысқа түсу.
- Суырыпсалмалықпен сол жерде өлең шығару.
Екі шарттан да Дәрмен мүлтіксіз өтті.
Әзімбайдың зорлығы және Абайдың намысы
Осы тұста Әбді деген Жігітек жігіті асығып жетті. Оның айтуынша, жеті бірдей ауылдың қыстық шөбін үшінші жыл қатарынан Әзімбай (Абайдың інісі) зорлықпен шауып алып жатыр екен.
Шұғыл шешім
Мұны естіген Абай намысқа тығылып, ашуға булықты. Ол Мағаш пен Дәрменді Әзімбайдың алдына дереу жіберді. Барса, Әзімбай орақшыларды қаптатып, шөп шаптырып жатыр екен.
Мағаш: «Мені Абай жіберді, тоқтатсын» — дегенде, Әзімбай: «Бұл — Тәкежан ағамның бұйрығы» — деп, сол бұйрықты қайтармайтынын айтты.
Мағаш болған жайды әкесіне жеткізу үшін кері қайтты.
Қоңыр үйдегі тыныштық және ел ішіндегі сыбыс
Күздің суық лебі Тобықтыны тұтас баурап алғандай еді. Сыртта суық болғанмен, қоңыр үйдің іші жылы. Әдеттегідей Абай кітапқа үңіліп отырды. Үйде Ербол, Әйгерім және көрші Зылиқа бар.
Ұсақ деталь, үлкен белгі
Осы күндері Абай көзілдірік таққан.
Сәлден соң үйге Мағаш, Кәкітай, Дәрмен кірді. Көрші ауылдан Жұман (Абайдың ағасы) және оның баласы Месқара да келіп қалды. Абай Жұманды ұната бермейтін: ол ауыл-ауылды аралап, қай жерде мал сойылып, ет асылса, сол жерге жетіп келетін әдеті бар еді. Бүгін ет дәл Абайдың үйінде асылып жатқан.
Базаралы туралы хабар
Ел ішінде Базаралы айдаудан қашып, ауылға келе жатыр деген сөз тарады. Мұны естіген Абай қуанып, қасындағы бірнеше жасты Семейге жіберіп, Базаралыны қарсы алып келуді тапсырды.