Қазақша рефераттар

Күзгі көріністерді бейнелеу

2-сынып. Бейнелеу өнері: күз көрінісі, жапырақ және кескіндеме

Бұл материал 2-сыныпқа арналған үш сабақтан тұрады. Негізгі идея — табиғатты бақылау арқылы көркемдік ойлауды дамыту, жапырақ пен ағаштың ерекшеліктерін танып-білу, әрі кескіндеменің негізгі мүмкіндіктерімен танысу.

Бөлімдер

  • №1 — Әр түрлі ағаш бейнелері. «Күз ғажайыптары»
  • №2 — Жапырақты бейнелеу: құрылымы, түстері, тәсілдері
  • №3 — Бейнелеу өнерінің түрлері: кескіндеме (сұңғат)

Назарда ұста

Сабақтың өзегі — бақылау, салыстыру және қағаз бетіне дәл әрі әсерлі түсіру.

Қысқа бағыт

Табиғаттағы түстердің өзгерісін байқап, жапырақ пішінін ажыратып үйренеміз; кейін әр түрлі материалдармен бейнелеу тәсілдерін қолданамыз.

Сабақ №1. Әр түрлі ағаштың бейнелері. «Күз ғажайыптары»

Күз — табиғатты шебер суретшіше құлпыртып, алуан түске бөлейтін мезгіл. Бұл сабақта оқушылар күзгі пейзаждың көңіл күйін сезініп, ағаш жапырақтарының ерекшеліктерін бақылап, суреттеуге үйренеді.

Сабақтың мақсаты

  • Білімділік: пән бойынша білім, білік, дағдыларды қалыптастыру.
  • Дамытушылық: күз көріністерін бақылап, алуан түсті әсемдігін қағаз бетіне түсіруге үйрету.
  • Тәрбиелілік: табиғат пен өнердегі сұлулықты түсінуге баулу.

Құрал-жабдықтар

  • Плакаттар, фотосуреттер
  • Ақ қағаз, альбом
  • Түрлі түсті қарындаштар
  • Қарындаш, өшіргіш
  • Акварель бояуы
  • Қылқалам
  • Күз көрінісі және суретшілер туындылары
  • Балалар жұмыстары (үлгі)

Сабақтың құрылымы

  1. 1 Ұйымдастыру кезеңі
  2. 2 Үй тапсырмасын тексеру
  3. 3 Жаңа тақырыпты түсіндіру
  4. 4 Тапсырмаларды орындау
  5. 5 Сабақты бекіту
  6. 6 Үйге тапсырма

Сұрақтар арқылы талқылау

Пейзаж туралы

  • Пейзаж деген не? Есіңе түсір.
  • Суретші В. Поленовтың күзгі пейзажы сенде қандай көңіл күй тудырады?

Күз бояулары туралы

  • Күз бояулары жайлы айтып бер.
  • Күзде ағаш жапырақтары, шөптер, аспан түстері қалай өзгереді?

Бақылау

Ағаштағы жапырақтар қызыл, жасыл, сары шамдардай жарқырайды. Жерге төгілген жапырақтар түрлі түсті кілемдей құлпырып тұрады. Сол «кілемнің» түстеріне мұқият қарап, ұнаған жапырақтарды алып салыстыр.

Таным

Жапырақтар бір-біріне ұқсамайды. Пішініне қарап, оның қай ағашқа тән екенін анықтауға болады.

Мысал

  • Талшын: жапырағы жеті жапырақшадан тұрады; бәрі сағақ басындағы бір нүктеден тарайды, ортаңғы жапырақша ірі болады.
  • Қараған: көптеген ұсақ жапырақшалардан құралады; олар ортаңғы сызықтың екі жағына бойлай орналасады.

Үй тапсырмасы

Күзгі көріністі (пейзаж) бейнелеу.

Сабақ №2. Жапырақты бейнелеу

Бұл сабақта жапырақтың құрылымын түсініп, оның пішінін дәл түсіру жолдарын және әр түрлі материалдармен орындау тәсілдерін меңгереміз.

Сабақтың мақсаты

  • Білімділік: жапырақтағы түстер мен реңктерді бояуларды араластыру арқылы беруге дағдыландыру.
  • Дамытушылық: күзгі жапырақтардың әсемдігін бақылап, қағаз бетіне түсіруге үйрету.
  • Тәрбиелілік: табиғат пен өнердегі сұлулықты түсінуге баулу.

Құрал-жабдықтар

  • Күзгі жапырақтар (натура)
  • Фотосуреттер, иллюстрациялар
  • Қағаз, қарындаш, өшіргіш
  • Акварель бояуы, қылқалам
  • Балалар жұмыстары (үлгі)
  • Суретшілер туындылары

Сабақтың құрылымы

  1. 1 Ұйымдастыру кезеңі
  2. 2 Үй тапсырмасын тексеру
  3. 3 Жаңа тақырыпты түсіндіру
  4. 4 Тапсырмаларды орындау
  5. 5 Сабақты бекіту
  6. 6 Үйге тапсырма

Жапырақтың құрылымы: салуды жеңілдететін «қаңқа»

Барлық жапырақтардың пішіні, түсі және көлемі әр түрлі. Бірақ олардың ішкі құрылымында ортақ белгілер бар: сағақ, ортаңғы талшық және одан тарайтын ұсақ талшықшалар.

Ортаңғы талшық жапырақты тең екі бөлікке бөледі. Осы негізгі сызықтарды дұрыс орналастырсаң, жапырақтың сыртқы жиегін (контурын) сенімді жүргізу әлдеқайда оңай болады.

Салу қадамдары (қарапайым тәсіл)

  1. 1 Ортаңғы талшықты жеңіл сызықпен белгіле.
  2. 2 Екі жаққа тарайтын ұсақ талшықшаларды көрсет.
  3. 3 Сыртқы жиекті жапыраққа ұқсайтындай етіп контурмен жүргіз.
  4. 4 Түстер мен реңктерді байқа: ашық-жарқын жерлер мен қою тұстарды ажырат.

Көркем ой

Егер жақсы суретші болғың келсе, өз шабытың мен шеберлігіңді көрсет: батыл баста, қателесуден қорықпа. Жапырақ — шағын нысан, бірақ онда түс, ырғақ, фактура, симметрия сияқты үлкен ұғымдар бар.

Жапырақты бейнелеудің тәсілдері

Түрлі түсті қарындаш

Әр түрлі штрихтарды қолдан: қысқа-ұзын, бағыттас, айқас штрих арқылы көлем мен фактураны бер. Түсті қабаттап, реңкті біртіндеп күшейт.

Акварель қарындаш (қара не қоңыр қағазда)

Негіз ретінде қоңырқай немесе қара түсті қағаз ал. Әшекейлеу (декорация) тәсілдерін еске түсір: қара фонда ашық түстер ерекше жарқырап көрінеді.

Графика (тушь, қаламұш, фломастер)

Ақ-қара түсте сызық, нүкте, штрих арқылы жапырақтың өрнегін көрсет. Әшекейлеуді қолдансаң, жұмыс әсерлі шығады.

Баспа-көшірме (гуашьпен)

Жапырақтың астыңғы бетіне түсті гуашь жақ. Оны қағазға абайлап басып, үстінен жеңіл бастыр. Кейін сыртқы жиекті айқындап, бөлшектерін толықтыр.

Монотипия

Палитрада қажет түстер гаммасын дайында. Әйнекке немесе тегіс қағазға бояу дақтарын жақ, үстінен ақ қағазды жапсыр. Алынған бейнені аз ғана сызықтармен толықтырсаң, жапыраққа ұқсас ерекше нұсқа пайда болады.

Аппликация

Түрлі түсті қағазды немесе ескі журналдарды қолдан. Ескі шілтер/перде қиындысынан жапырақ пішінін қиып, бір түсті матаға жапсырсаң, нәзік композиция шығады.

Үй тапсырмасы

«Төгілген күзгі жапырақтар» тақырыбына сурет салу (композиция құру).

Сабақ №3. Бейнелеу өнерінің түрлері: кескіндеме (сұңғат)

Шығарманың қай өнер түріне жататынын анықтау үшін, алдымен ондағы негізгі әсерлегіш құралды табу керек. Кескіндемеде басты құрал — түс.

Сабақтың мақсаты

  • Білімділік: кескіндеме туралы қысқаша мағлұмат беру.
  • Дамытушылық: талдау, салыстыру, қорытындылау қабілеттерін дамыту.
  • Тәрбиелілік: табиғат пен өнердегі сұлулықты түсінуге баулу.

Көрнекілік және материал

  • Иллюстрациялар, дидактикалық материал
  • Альбом-кітаптар
  • Қағаз, қарындаш, өшіргіш
  • Акварель, қылқалам

Сабақтың құрылымы

  1. 1 Ұйымдастыру кезеңі
  2. 2 Үй тапсырмасын тексеру
  3. 3 Жаңа тақырыпты түсіндіру
  4. 4 Тапсырмаларды орындау
  5. 5 Сабақты бекіту
  6. 6 Үйге тапсырма

Кескіндеме дегеніміз не?

Кескіндеме — бейнелеу өнерінің бір түрі. Кескіндеме туындылары бояулармен орындалады, ал негізгі әсерлегіш құрал — түс. Кескіндеменің тағы бір атауы — сұңғат.

Суретші қолданатын негізгі бояулар

Акварель

Акварельмен салынған жұмыстар көбіне мөлдір, кең тынысты болып көрінеді.

Гуашь

Гуашь та сумен ериді, бірақ ол акварельге қарағанда қою. Қабаты қалың түсіп, масатыдай әсер береді.

Майлы бояу

Көп картиналар майлы бояумен жазылады. Ол сумен емес, арнайы еріткішпен ериді. Кенепте тығыз, қалың дақ қалдырып, қылқалам ізін айқын көрсетеді.

Пастель (құрғақ және майлы)

Құрғақ пастельдің түсі өте әдемі, нәзік келеді, бірақ оңай үгітіледі. Майлы пастель айшықтырақ және қолдануға жеңіл: ол үгітілмейді, сондықтан балаларға қолайлы.

Темпера (жұмыртқа темперасы)

Ең алғашқы берік бояулардың бірі — темпера. Мұнда бояу ұнтағы жұмыртқаның сары уызымен араластырылады. Сумен ериді, ал кепкен соң өте берік болады: шайылмайды, уақыт өте өңін жоғалтпайды әрі жарылмайды.

Үлгі ретінде қаралатын шығармалар

  • Д. Әлжанов — «Жаңа Арқа тынысы»
  • Ә. Ғалымбаева — «Егіздер»
  • Ә. Ғалымбаева — «Күлжан»

Үй тапсырмасы

Жарық пен көлеңке реңктерін ажырата отырып, кескіндемелік сурет сал.

Дайындаған

Ақтөбе облысы, Мұғалжар ауданы — Оришан Саят Балтабайұлы