Алакөлдің ұзындығын
Тақырыбы
Көп таңбалы сандарды оқыту
Сабақтың мақсаты
Білімділік
- Көп таңбалы сандарды дұрыс оқуға және жазуға үйрету.
- І және ІІ кластардың бірліктері кіретін көп таңбалы сан құрастыру дағдысын қалыптастыру.
- Санды салыстыру және разрядтық қосылғыштардың қосындысы түріне келтіруді меңгерту.
Тәрбиелік және дамыту
- Өз өлкесін мақтан етуге, тарихын құрметтеуге тәрбиелеу.
- Жалпы мәдениетті, шығармашылық қабілетті және есте сақтау дағдысын дамыту.
Сабақтың түрі
Жаңа сабақты түсіндіру
Көрнекілігі
Сабақтың қонағы — қоян; «Класс және разрядтар» кестесі; «Өзен–көлдер» иллюстрациясы
Сабақтың барысы
I. Ұйымдастыру кезеңі
Мұғалім: «Сәлеметсіңдер ме, балалар! Отырыңдар. Сендерге көтеріңкі көңіл күй тілеймін және осы сабақты сәтті меңгерулеріңе сенемін».
II. Оқушыларды жаңа материалды белсенді түсінуге даярлау
Кіріспе әңгіме
Бүгінгі сабаққа қонақ келді. Қонақтың кім екенін білу үшін мына тапсырманы орындаймыз:
- ІІ кластың 2 бірлігі және І кластың 1 ондығы мен 1 бірлігінен тұратын санды атаңдар.
- Бұл жылдың иесі кім?
Жауап: 2011 — Қоян жылы.
Сюжеттік байланыс
Қоян өз сүйкімділігімен әрі сақтығымен белгілі. Он екі жылда бір келетін жылы қайта оралып, дүниежүзінде не болып жатқанын білгісі келеді. Елімізге ең ұзын әрі суы мол Ертіс өзенімен «саяхаттап» келіп, Қазақстанның өзен-көлдеріне қызығушылық танытады.
Қорытынды: Қоянды өзен-көлдермен таныстырмас бұрын, біз көп таңбалы сандарды оқып-үйренеміз.
Тақырыпқа арналған мәтіндік деректер: Алакөл
Алакөл — Алматы облысы мен Шығыс Қазақстан облысының аралығында орналасқан үлкен көл. Ұзындығы — 104 км, ең терең жері — 54 м, жағалау сызығының ұзындығы — 384 км. Алакөл жүйесінің су жиналатын алабы — 48 000 км².
Көл балыққа бай: алабұға, шармай, көксерке, көкбас, сазан және т.б. Мұнда құстардың 300 түрі бар, олардың 38-і Қызыл кітапқа енгізілген (мысалы: реликті шағала, бірқазан, аққұтан, қарақұтан).
1999 жылы көл жағалауының табиғатын қорғау үшін Алакөл қорығы ашылды.
Тапсырмалар
- 1Сандарды өсу ретімен жаз.
- 2Ең үлкен санның алдындағы және кейінгі санды ата.
- 3Берілген санды разрядтық қосылғыштар қосындысы түрінде жаз.
Тақырыпқа арналған мәтіндік деректер: Ертіс
Ертіс — республикамыздағы ең үлкен өзендердің бірі. Оның жалпы ұзындығы — 4248 км, Қазақстан аумағындағы ұзындығы — 1700 км. Өзеннің орташа жылдық ағыны — 28 мың. «Ертіс» атауы «иір өзен, иір су» деген мағынаны береді. Бұл өзен арқылы кеме қатынасы жүреді, қалалар мен өндіріс орындарын, егіндік алқаптарды сумен қамтамасыз етеді. Ертісте 75-ке жуық су қоймасы бар.
Тапсырмалар
Сандармен жұмыс
- Ең үлкен санның кластар бірліктерін ата.
- Нөлі бар санды таңда. Нөл қай разрядтың орнына жазылған?
Түрлендіру
- Бірінші санды разрядтық қосылғыштар қосындысы түріне келтір.
- Ең үлкен сандарды кластарға жікте.
III. Жаңа тақырыпты түсіндіру
«Класс және разрядтар» кестесі бойынша жұмыс
Мұғалімнің бағыттаушы сұрақтары
- Әр санның құрамында екінші кластың неше бірлігі бар?
- Әр санның құрамында бірінші кластың неше бірлігі бар?
- Бірінші кластың бірліктерін жазу үшін қанша цифр қолданылады?
- Екінші кластың бірліктерін жазу үшін ше?
- Сандарды оқу үшін алдымен мыңдықтар класындағы бірліктер санын қалай анықтаймыз?
Оқушының қорытынды жауаптары (үлгі)
Ереже: көп таңбалы сандарды жоғарғы кластан бастап оқиды.
- Санды оң жақтан бастап үш-үш цифрдан топтап, кластарға бөлеміз.
- Әр класта қанша бірлік барын анықтаймыз.
- Мыңдар класы оқылғанда кластың атауы қосылады, кейін бірінші кластың бірліктері оқылады.
Оқу үлгісі
3 695 → «үш мың алты жүз тоқсан бес»
Қосымша дерек: Ертіс туралы қысқаша мәлімет
Ертіс — суы мол, көлік қатынасы бар өзен. Ол қалаларды, өндіріс орындарын және егіндік алқаптарды сумен қамтамасыз етеді. Ұзындық көрсеткіштері арқылы көп таңбалы сандарды оқу және салыстыру дағдылары бекітіледі.
IV. Жаңа тақырыпты бекіту
Оқулықпен жұмыс (№3, 23-бет)
Тапсырма
- Екінші кластың 180 бірлігі және бірінші кластың 540 бірлігі бойынша санды оқы және жаз.
- Екінші кластың 810 бірлігі және бірінші кластың 506 бірлігі бойынша санды оқы және жаз.
- Екінші кластың 801 бірлігі, бірінші кластың 6 бірлігі бар санды оқы және жаз.
- Екінші кластың 108 бірлігі және бірінші кластың 546 бірлігі бойынша санды ата және жаз.
Жауап үлгілері
180 540
810 506
801 006
108 546
Пәнаралық байланыс: «Алакөл — Алматы облысы мен ШҚО аралығында орналасқан көл».
Практикалық тапсырмалар (№4 және талдау)
№4
4 жүздік және 1 бірліктен тұратын санды оқы және жаз.
401
Бұл нәтиже есептеулерде қолданылады: Алакөлдің ұзындығы туралы қорытынды сан.
Құрастыру
2 мыңдық, 6 жүздік, 5 ондықтан тұратын санды жаз.
2650
Разрядтық жіктеу
Осы санды разрядтық қосылғыштар қосындысы түріне келтір.
2000 + 600 + 50
Дерекпен байланыстыру: Алакөл туралы мәтінде 104 км, 54 м, 300 құс түрі, 1999 жылы қорық ашылғаны берілді — барлығы да көп таңбалы сандарды оқуды қажет етеді.
№6 тапсырма (сан құрамын талдау)
Сұрақтар
- Бірінші санның құрамында барлығы неше ондық бар?
- Неше жүздік бар?
- Екінші санның құрамында барлығы неше мыңдық бар?
- 1999 санының құрамында екінші кластың неше бірлігі бар?
- Бірінші кластың неше бірлігі бар?
Жауап үлгілері
- Ондық саны30980
- Жүздік саны3098
- Мыңдық саны506
- 1999: ІІ кластың бірлігі1
- 1999: І кластың бірлігі999
Мәтінмен байланыс: Алакөл аумағында реликті шағала, аққұтан, қарақұтан, бірқазан сияқты құстар мекендейді. 1999 жылы табиғатты қорғау үшін қорық ашылған.
V. Өткен материалды қайталау
Есептер (өзен-көл деректерімен)
1.1 есеп
Ертіс өзенінің ұзындығы — 1700 км, ал Алакөл көлінің ұзындығы одан 1229 км-ге қысқа. Алакөлдің ұзындығы неше км?
Шешуі: 1700 − 1229 = 401 (км)
Жауабы: 401 км
1.2 есеп
Ертіс өзенінің ұзындығы — 1700 км, ал Алакөлдің ұзындығы Ертістен 1229 км-ге қысқа. Алакөлдің ұзындығы неше км?
Шешуі: 1700 − 1229 = 401 (км)
Жауабы: 401 км
Қосымша жұмыс
Осы есептердің әрқайсысына екі кері есеп құрастырыңдар:
Алакөлдің ұзындығы — 401 км, ал Ертіс одан 1229 км-ге ұзын. Ертіс неше км?
Алакөлдің ұзындығы — 401 км, ол Ертістен 1229 км-ге қысқа. Ертіс неше км?
Шешуі: 401 + 1229 = 1700 (км)
Жауабы: 1700 км
VI. Үй тапсырмасы
Мұғалім: «Жарайсыңдар, балалар! Қонағымыз сендерге риза: сендер өз еліңнің көлдерін де, математиканы да жақсы білесіңдер».
Қоян тапсырманы ерекше түрде ұсынады:
Жазып алыңдар
- 2 ондық және 4 бірліктен тұратын сан — кітаптың беті: 24-бет.
- Тапсырма нөмірі — бірінші кластың бірлігіне тең: №7.
VII. Рефлексия және бағалау
Сұрақтар
- Сабақта нені үйрендіңдер?
- Ең қызықты сәт қандай болды?
- Есте ерекше не қалды? Не түсініксіз болды?
Қорытынды
Оқушылар жауаптарына пікір білдіріліп, жұмыстары бағаланады. Сабақ аяқталады.
«Осымен сабағымыз аяқталды. Сау болыңдар!»