Ана жақсылығын, Ауырсаң білерсің
Ата-ана мен бала: көңілдің екі әлемі
«Ананың көңілі балада, баланың көңілі далада» — ұрпақ пен ата-ананың табиғи айырмасын дәл суреттейтін тәмсіл. Бала еркіндікке ұмтылса, ата-ана соның амандығын ойлап, әр қадамын көңіл таразысына салады.
Түсінік
Жалғыз баласы атқа шапса, атасы ауылда отырып-ақ «тақымын қысады» — алыста жүрсе де, жүрек жақынға байланады.
Түйін
Ата-ана балаға сөйлеуді үйретсе, бала ата-анаға сабыр мен үнсіздіктің қадірін үйретеді.
Тәрбиенің өзегі — ата-ана
«Баланың бас ұстазы — ата-ана» деген сөз тәрбиенің басты бағытын айқындайды. Ата-ананың сөзі — айқын жол, ал ақылдының сөзі — ақ дария: екеуі де адамды биікке бастайды.
Балаға байланысты өлшем
- Бала жетесіз болса, ата-анасын жерге қаратады; бала жетелі болса, ата-анасын елге қаратады.
- Қала — халқының салтанаты; бала — ата-ананың қолқанаты.
- Әдепті бала ата-анасын мақтатар, әдепсіз бала ата-анасын қақсатар.
Қадірді ұғындыратын өмір сабағы
Адам кей нәрсенің бағасын уақыт өте түсінеді. «Ата-ананың қадірін балалы болғанда білерсің; ағайынның қадірін жалалы болғанда білерсің» — өмірдің қатпарлы шындығы.
Жақсылықты танытатын сәт
Ананың жақсылығын ауырғанда білерсің.
Қайынның жақсылығын қыдырғанда білерсің.
Баланың өзі болғандай, келіннің өзі келгендей.
«Ата-анадан жар жақын» деген сөз бар, бірақ ата-ана қадірі — ең әуелі жүректе.
Мейірім мен кеңдік
Мейірімі мол ананың жүрегі жылы, қолы кең. Кең пейілді атаның жүзі жылы, жолы кең. Бұл — отбасының ішкі мәдениеті мен берекесін ұстап тұрған мінез өлшемі.
Ойға түрткі болатын салыстыру
«Ғашық жардың белгісі — ата-анадан бездірер, қыран құстың белгісі — таудан тасқа кездірер». Кей таңдаудың салмағы ауыр: адамды өзегінен ажыратып жіберуі де, шыңға қарай жетелеуі де мүмкін.
Ұрпаққа айналатын мейірім
«Бала өсірген ата-ана бала болып ойнайды, бала оқытқан ұстаздар бала болып ойлайды» — тәрбиенің адамды жасартатын, жанды жұмсартатын қыры. Баламен бірге күлген жүрек — өмірге қайта құштар жүрек.
Қорытынды
Ата-ана — баланың бағыты мен бақыты. Олардың қадірін бүгін түсіну — ертең өкінбеудің ең әділ жолы. «Ата-анам бар болсын, ауыз-мұрны тар болсын» деген тілек — мінсіздікті емес, барды бағалауды меңзейді.