Қазақша рефераттар

Оқушылардың математикалық құзіреттілігін сипаттайтын тәжірибелік дағдыларының жеткіліксіздігі

Шебер-сынып туралы мәлімет

Мекеме
Солтүстік Қазақстан облысы, Ғабит Мүсірепов атындағы №1 Новоишим орта мектебі (КММ)
Пәні
Қазақ тілі мен әдебиеті
Мұғалім
Хизат Ақмарал
Іс-шара
Тамыз мәжілісі, шебер-сынып

Тақырып

Қазақ тілі сабағында функционалдық сауаттылықты дамытуда Б. Блум таксономиясы бойынша деңгейлеп оқытудың тиімділігі.

Мақсат

  • Жаңа заман талабына сай жеке тұлғаның шығармашылық қабілетін, жақын аймақтық және ұжымдық ықпалдасу құзыреттерін арттырудың тиімді жолдарын көрсету.
  • Қазақ тілі сабағында Блум таксономиясы деңгейлері арқылы оқушылардың білім, білік, дағдыларын күшейтіп, функционалдық сауаттылықты дамыту.
«Тіл дамыту дегеніміз – тілдік норманың жетілу, ширау, даму дәрежесі».
Тілші-ғалым М. Балақаев

Ұстаз болмысы: жауапкершілік пен миссия

Шығыстың ұлы ойшылы Әбу Насыр әл-Фараби ұстаздың бойында алғырлық, зеректік, шешендік, өнер-білімге құштарлық, әділдік, батылдық сияқты қасиеттер болуы керектігін айтады. Бұл ой бүгінгі күнде де өзектілігін жоғалтпайды: ұрпаққа білім мен тәрбие берудегі мұғалімнің орны айрықша.

Бәсекеге қабілетті тұлға қалыптастырудағы негізгі тетік — білімді ұстаз және сапалы білім беру үдерісі.

Функционалдық сауаттылық — сапалы білімнің кепілі

Ресми деректер мектеп жасындағы балалардың едәуір бөлігінің әдеби мәтінді түсінуде қиындыққа тап болатынын көрсетеді. Мұндай жағдай оқу бар болғанымен, күнделікті өмірде қажет дағдылардың (мәтінді түсіну, ақпаратты қолдану, құжат толтыру, тыңдағанын талдау) жеткіліксіз қалыптасуымен ұштасады.

Кездесетін қиындықтар

Бланк толтыру, ақпарат мәнін түсіну, күнделікті өмірлік есептерді орындау.

Мүмкін салдарлар

Жұмыссыздық тәуекелі, қауіпсіздік ережесін дұрыс түсінбеу, жазатайым жағдайлардың артуы.

Зерттеушілердің пайымдауынша, сауаттылық деңгейінің төмендеуі көбіне дұрыс оқытуға, оқырман мәдениетін қалыптастыруға жеткілікті мән берілмеумен байланысты. Ережені оқымай, түсінбей, санаға сіңірмей әрекет ету — ұқыпсыздық пен қауіптің бастауы.

С. Раев пікірінен түйін

Сауатсыздықтың алғышарттары бала жастан қалыптасады. Әсіресе 1–3-сынып аралығында оқу мен жазуға баулуда жүйелілік пен қызығушылық оятудың маңызы зор. Егер оқушы кітапханаға бармаса, оқулықтан өзге кітап оқымаса, ертеңгі күні оқу сауаттылығы әлсіреуі ықтимал.

Функционалдық сауаттылықтың мәні

Функционалдық сауаттылық — адамның әлеуметтік, мәдени, саяси және экономикалық өмірге белсенді араласуы; ақпаратты түсініп, оны нақты жағдайларда қолдана алуы; жасына, мамандығына қарамай білімін үздіксіз жетілдіруге дайын болуы.

Негізгі сапалар

  • Белсенділік
  • Шығармашылық ойлау
  • Шешім қабылдай алу
  • Өз кәсібін саналы таңдау
  • Өмір бойы білім алуға дайын болу

Мемлекеттік бағдар және ұлттық жоспар

Функционалдық сауаттылықты дамыту 2011–2020 жылдарға арналған мемлекеттік бағдарламада айқын көрсетілді. Сондай-ақ 2012 жылғы 27 қаңтардағы Жолдауда мектеп оқушыларының функционалдық сауаттылығын дамытуға арналған бес жылдық ұлттық жоспардың қабылданғаны атап өтілді.

Ұлттық жоспардың мақсаты

Қазақстанда білім сапасын жетілдіру және оқушылардың функционалдық сауаттылығын дамытуға бағытталған іс-шаралардың жүйелілігі мен тұтастығын қамтамасыз ету.

Күтілетін нәтижелер (жүйелік деңгейде)

  1. 1. Ғылыми-зерттеу тұрғысынан қамтамасыз ету.
  2. 2. Білім беру мазмұнын жаңарту.
  3. 3. Оқу-әдістемелік қамтамасыз етуді күшейту.
  4. 4. Білім сапасын бағалау және мониторинг жүйесін енгізу.
  5. 5. Материалдық-техникалық базаны жаңарту және нығайту.

Ұлттық жоспарды жүйелі іске асыру білім беру жүйесінің бәсекеге қабілеттілігін арттыруға және функционалдық сауаттылықтың орнықты дамуына мүмкіндік береді.

Тіл пәндерінің рөлі және PISA көрсеткіштері

Құзыретті тұлға қалыптастыруда тіл пәндерінің орны ерекше. Бұл өзге тілді мектептердегі қазақ тілі пәніне де тікелей қатысты: мемлекеттік тіл ретінде оқыту — оқушының функционалдық сауаттылығын қалыптастырудың маңызды тетігі әрі «Білім туралы», «Тіл туралы» заңдардың орындалуына ықпал ететін шарттардың бірі.

PISA зерттеулерінен байқалған мәселелер

  • Түрлі мәтіндердің мазмұнын түсіну және өзіндік ойлау дағдыларының жеткіліксіздігі.
  • Математикалық құзыреттілікті сипаттайтын тәжірибелік дағдылардың әлсіздігі.
  • Жаратылыстану-ғылыми ұғымдарды өмірлік жағдаятта қолдану, ақпаратты сын тұрғысынан бағалау, болжам жасау және көзқарасты негіздеу деңгейінің жеткіліксіздігі.

Осыған орай PISA-да табысқа жеткен елдердің (Австралия, Финляндия, Жапония, Жаңа Зеландия, Италия, Оңтүстік Корея және т.б.) тәжірибесін зерделеу маңызды.

Шешім бағыты: Блум таксономиясы арқылы деңгейлеп оқыту

Оқушылардың функционалдық сауаттылығын арттыруды Б. Блум таксономиясы деңгейлері бойынша оқу тапсырмаларын жүйелі әзірлеу арқылы жүзеге асыруға болады. Бұл тәсіл ойлаудың қарапайымнан күрделіге қарай дамуын қамтамасыз етіп, білімді қолдануға, талдауға, бағалауға және шығармашылыққа жетелейді.

Күтілетін нәтиже

Мағынаны ажырата алады.

Топпен жұмыс істеу құзыреті артады.

Көшбасшылық қабілет байқалады.

Білім, білік, дағды деңгейі көтеріледі.

Өз ойын айтуға төселеді.

Функционалдық сауаттылығы артады.

Панарин тесті: тұлғалық ерекшелікті анықтау

Орыс психолог-ғалымы И. Панариннің тест-сауалнамасы бойынша қатысушылар өз қалауы бойынша төрт пішіннің бірін таңдайды. Әр пішін тұлғалық бейімділіктерді шартты түрде сипаттайды.

Төртбұрыш

Еңбекқор, төзімді, өз ісінің шебері; бастаған істі соңына дейін жеткізуге бейім.

Үшбұрыш

Көшбасшылық қабілеті басым; алдына қойған мақсатына жетуге ұмтылады.

Тіктөртбұрыш

Жаңа идеяға жақын, білуге құмар, ізденгіш; жаңалыққа ашық.

Сопақ

Мейірімді, жанашыр; өзгенің қуанышы мен қайғысын бөлісуге дайын.

Әріптестерге арналған жылы лебіз ретінде: бұл аудиторияда өз ісіне жауапты, мақсаткер, жаңашыл әрі жанашыр мамандардың бас қосуы — ортақ жұмыстың сапасын арттыратын күш. Жаңа оқу жылы баршаңызға табысты, шығармашылыққа толы болсын.

Сабақтың өзегі: Қазақстандағы білім беру және функционалдық сауаттылық

Бейнеролик бойынша бүгінгі талқылаудың негізгі арқауы анықталады: Қазақстандағы білім беру жүйесінде функционалдық сауаттылық қалай дамып келеді? Оны дамыту үшін біз не істей аламыз? Бұл сұрақтар мұғалімнің де, мектептің де күн тәртібінен түспеуі тиіс.

Топтық жұмыс: кәсіби бағдар және тілдік тапсырмалар

Мұғалімдерге қысқаша деректер ұсынылып, оқушылардың әр салаға бейімделуіне ықпал ететін кәсіби бағдар беру жұмыстарының маңызы айқындалады. Әр топқа белгілі бір бағыт бойынша таныстыру, жарнамалау және түсіндіру жұмыстарын ұйымдастыру тапсырылады.

Топтарға бөліну (бағыттар)

I топ

Өнер мамандықтары

II топ

Техникалық мамандықтар

III топ

Медицина саласы

IV топ

Педагогика-психология саласы

Тапсырмалар жүйесі

Тапсырма №2

Әр топ өз бағыты бойынша жарнама/насихат жүргізеді. Өлең шығару, постер құру, шағын көрініс қою сияқты шығармашылық форматтарды қолдануға болады.

Тапсырма №3 (грамматика)

Өз салаларыңыздың тақырыбына сай салалас құрмалас сөйлемдер құрастырыңыздар. Құрастырған сөйлемдеріңізді көрші топтарға ұсыныңыздар.

Тапсырма №4

Ұсынылған сөйлемдерге толық синтаксистік талдау жасап, ережелермен дәлелдеп түсіндіріңіздер.

Тапсырма №5

  1. 1) Зерттеушілік бағытта әңгіме құрастыру.
  2. 2) Кумулятивтік әңгіме құру.
  3. 3) Білім беру жүйесіндегі оң өзгерістер туралы «Иә» ұстанымын дәлелмен, фактпен негіздеп сөйлеу.
  4. 4) Білім беру жүйесіндегі кереғар көзқарастарды дәлелді түрде ұсыну.

Тапсырма №6

Әр топ өз спикеріне сөз береді: еліміздің білім беру саласына болашақта қандай жаңалық енгізер едіңіз? Қорытындыда әр топ өз жұмысына өзіндік баға береді.