Казіргі кезде тіл кемістігі бар балалар саны күннен - күнге артуда
Тіл кемістігі бар балалармен жұмыста логоритмиканың маңызы
Қазіргі кезде тіл кемістігі бар балалардың саны күннен-күнге артып келеді. Педагогтар мен мамандарды ең алдымен балалардың сөйлеу тілінің дамуы алаңдатады. Осындай қиындықтарды түзетудегі тиімді әдістердің бірі — логоритмика.
Логоритмикамен шұғылдануды ортаңғы жастан бастауға болады. Бұл тәсіл сауықтыру, оқыту, тәрбиелік және коррекциялық міндеттерді қатар шешуге бағытталады.
Негізгі қағида
Сөз, әуен және қимылдың синтезі балалардың белсенділігін арттырып, өзіне деген сенімділігін қалыптастыруға ықпал етеді.
Практикадағы байқаулар
Өз жұмысымда логоритмика элементтерін жүйелі түрде енгізе отырып, сөзді, әуенді және қимылды біріктіру балалардың сабақ барысында өзін еркін ұстауына көмектесетінін байқадым. Түрлі тәсілдерді алмастыра қолдану ұйымшылдықты талап етеді, ал бұл өз кезегінде баланың ойлау қабілетін жетілдіреді.
- Ритмикалық қабілеттері жақсарады.
- Балалар өз қимылын басқаруды меңгеріп, жинақы әрі мұқият бола түседі.
- Дауыс, тыныс алу, есте сақтау және байқағыштық қабілеттері дамиды.
Сабақты ұйымдастыру реті
Музыкалық сабақтарға логоритмика элементтерін енгізу жақсы нәтиже бере бастады: балалар сабақтарды асыға күтеді және тілдік жаттығулары бар ойындарға белсене қатысады. Жаттығулар мен өлеңдерді мен балалардың қол, аяқ және дене қимылын әуен ырғағына сәйкестендіріп таңдаймын.
Алдымен әрекетті өзім көрсетемін.
Қажетті ырғақпен айтып немесе әуендете отырып орындаймыз.
Балалар сол ырғақта өздері қайталайды.
Логоритмикалық ойын-жаттығулар үлгілері
Төмендегі мәтіндер — сөз, қимыл және ырғақты қатар қолдануға арналған қысқа үлгілер. Әрқайсысында дыбысқа еліктеу, ырғақ және қарапайым қозғалыс арқылы сөйлеуді белсендіру көзделеді.
«Құймақтар»
Қамырды илейміз — ух-туқ! Ух-туқ! Табаны қыздырамыз — ух-туқ, ух-туқ! Ди-ди, ла-да — құймақ пісіреміз, Хлоп-шлеп, хлоп-шлеп! Құймақ ыстық!
- «Ух-туқ»: жұдырықты түю және жазу.
- Табаны: екі қолмен шеңбер жасау.
- «Құймақ ыстық»: қолды алға созып, алақанға үрлеу.
«Құмырсқалардың жаттығуы»
Құмырсқа ерте оянды. Керілеміз! Тік тұрамыз. Секіреміз. Жаңа күн басталады! Біз әрқашан бірге, көңілді өмір сүреміз. Жаңбыр: кап-кап-кап! Құс: кар-кар-кар! Жел: хлоп-хлоп-хлоп! Аяқтар: шлеп-шлеп-шлеп! Балалар: ха-ха-ха! Мама: ах-ах-ах! Бұлт: бах-бах-бах!
- Ояну: отырып, көзді уқалау.
- Керілу: тұрып, созылу.
- «Жаңбыр»: алақанды тізеге соғу.
- «Жел»: алақанды шапалақтау.
- «Аяқтар»: аяқтарды кезекпен топылдату.
«Шар»
Тез шарды үреміз. Шар үлкейе түсті. Шар кенет жарылып кетті! Жел шығып кетті. Шар жіңішке, кішкентай болып қалды.
- Үрлеу: саусақтарды біріктіріп, кейін ашу.
- Үлкею: қолды екі жаққа жаймен созу.
- Жарылу: шапалақтау.
- Жел: алақанға үрлеу.
- Кішірею: қолды қайта қосу.
«Ешкілер»
Міне, көпір! Міне, сүзеген ешкі! Қыңыр мен қынар кездессе — сүзіседі. Сүзісті, сүзісті. Төбелесті. Сосын өзенге құлап кетті.
- Көпір: алақанды алақанға қою.
- Ешкі: сұқ саусақ пен шынашақты алға созу.
- Сүзісу: саусақтарды 8 рет түйістіру.
- Құлау: саусақты төмен түсіріп, тізе арасына енгізу қимылы.
«Шапалақта»
Кел, балақан, балақан! Шапалақта алақан! Жай, жай, жай — қозғап барлық денеңді. Қолды қатты соқ енді: Сарт, сарт, сарт!
- Жай шапалақ және денені жеңіл қозғалыспен қосу.
- «Сарт»: қаттырақ шапалақтау.
«Сұрқоян»
Ұзын құлақ сұр қоян, Естіп қалып сыбдырды. Ойлы-қырлы жерлерден Ытқып-ытқып жүгірді.
«Ағаштар»
Тербеледі ағаштар, Адымнан жел еседі. Кіп-кішкентай ағаштар Үлкен болып өседі.
«Аю»
Маймақ аю жайраңдап, Жүреді ол маймаңдап. Дейді аю біріне: «Бал бересің бір бөшке».
Қорытынды: логоритмиканың түзету-дамыту әсері
Тіл кемістігі күрделі балалармен логоритмика сабақтарын жүргізу барысында келесі нәтижелер айқын көрінеді:
Қимыл-қозғалыс дағдылары
- Қимыл-қозғалысты қалыптастырады.
- Сымбатты, жүрісті және қозғалысты түзетуге көмектеседі.
- Ептілік, шапшаңдық, төзімділікті дамытады.
Психофизиологиялық даму
- Тыныс алу дағдысын жетілдіреді.
- Моторикалық функцияларды дамытады.
- Есте сақтау, есту, көру арқылы зейінді күшейтеді.
- Бет мимикасының дамуына ықпал етеді.
Түйін
Логоритмика — сөйлеу тілін қозғалыс және әуенмен табиғи түрде ұштастырып, баланың сенімін, еркіндігін және тілдік белсенділігін жүйелі түрде арттыратын тиімді әдіс.