Қазақша рефераттар

Нақыл сөз - білгенге ақыл сөз

Кіріспе сөз

Табиғат — тіршілік атаулының құтты қонысы, өмірдің түлеп өсуіне қажетті нәрі, жер бетіне көрік берген сәні. «Табиғат», «Жер-Ана», «атамекен», «туған жер» ұғымдары бір-бірімен тамырлас әрі тағдырлас.

Табиғат — адам бойында адамгершілік қасиеттерді қалыптастыратын ұлағатты ұстаз, тәлімі мол тәрбиеші. Сондықтан бүгін табиғатымыздың құрметіне білім сайысын өткіземіз.

Сайыс кезеңдері

Әділқазылар алқасымен таныстырғаннан кейін сайыс келесі бес кезең бойынша өтеді.

  1. 1-кезең: «Бәйге»

    10 / 20 / 30 ұпай

    Интерактивті тақтада 10, 20, 30 ұпайлық ұяшықтар көрсетіледі. Әр топ өз қалаған ұяшығын таңдап, сұрақтарға жауап береді. Әр топ 3 рет таңдау жасайды. Ұпай саны ұяшыққа байланысты есептеледі.

    10 ұпай
    • Жазық деген не? Түрлерін ата.
      Жазық — құрлық бетінің тегіс немесе сәл белесті алқаптары. Түрлері: тегіс және бедерлі.
    • Кенді пайдалы қазбаларды ата.
      Темір, мыс, қорғасын, алтын, алюминий, никель, графит.
    • Ауа құрамындағы ең көп газ қайсы?
      Азот.
    20 ұпай
    • Қазақстанның қорықтарын ата.
      Наурызым, Барсакелмес, Ақсу-Жабағылы, Марқакөл, Алматы, Үстірт, Алакөл, Қатон-Қарағай, Қорғалжын.
    • Қазақстанның өзендерін ата.
      Сырдария, Жайық, Іле, Ертіс, Есіл, Тобыл.
    • Қазақстандағы биік тауларды ата.
      Тянь-Шань, Алтай, Іле Алатауы, Жоңғар Алатауы.
    30 ұпай
    • ҚР тәуелсіздігін алғаш болып мойындаған мемлекет қайсы?
      Түркия.
    • ҚР БҰҰ-ға қашан мүше болды?
      1992 жылдың наурыз айында.
    • Семей ядролық сынақ полигоны қашан жабылды?
      1991 жылы.

  2. 2-кезең: «Нақыл сөз — білгенге ақыл сөз»

    1 минут

    Әр топ табиғат пен туған жер туралы мақал-мәтелдерді жазады. Бұл кезеңге 1 минут уақыт беріледі. Берілген уақыт ішінде ең көп мақал жазған топ жеңімпаз атанады. Әр топтан тек бір оқушы жазады.

  3. 3-кезең: «Есте сақта»

    1 минут

    Тақтада дүниетану пәніне қатысты ұғымдар мен заттардың суреттері көрсетіледі. Суреттерді мұқият қарап алуға 1 минут беріледі. Уақыт аяқталған соң суреттер өшіріледі, оқушылар есте қалған атауларды жазады. Ең көп суретті дұрыс атаған топ жеңімпаз болады.

    Көрсетілетін суреттер
    • Глобус
    • Карта
    • Компас
    • Тау
    • Өсімдік
    • Қасқыр
    • Түлкі
    • Қоян
    • Көмір
    • Бұлт
    • Күн
    • Жауын-шашын
    • Адам
    • Мұрын
    • Көз
    • Аяқ
    • Қол

  4. 4-кезең: «Капитандар сайысы»

    Мәнерлеп оқу

    Әр топтың басшысы табиғат пен туған жер туралы өлең оқиды. Бағалау кезінде өлең мазмұнына және мәнерлеп оқу шеберлігіне баса назар аударылады.

  5. 5-кезең: «Табиғат суреттері»

    Таныстыру

    Әр топ үйден «табиғат» тақырыбында сурет салып әкеледі. Суретін таныстырып, идеясы мен мазмұнын түсіндіреді.

Көрініс: «Аңшы мен бала»

Табиғатқа мейірім мен жанашырлықтың мәнін ашатын қысқа диалог.

Аңшы: Құс аулауға шығасың ба?

Бала: Шығамын.

Аңшы: Атқаныңды жығасың ба?

Бала: Жығамын.

Аңшы: Міне, мылтық. Атасың ба?

Бала: Атамын.

Аңшы: Құсың қайда, қарағым-ау?

Бала: Атпадым.

Аңшы: Тоғайдан құс таппадың ба?

Бала: Таппадым.

Аңшы: Көлде құс көп еді ғой.

Бала: Көп екен.

Аңшы: Неге атпадың?

Бала: Дәлелім жоқ екен.

Аңшы: Атуға қимадың ба?

Бала: Қимадым.

Туған жердің құстарын да
Өз үйіне қайта сыйладым.

Қорытынды және марапаттау

Бүгінгі сайысымыз өз мәресіне жетті. Туған жер табиғатына сүйіспеншілікпен қамқорлық жасап, оны қорғау — әрқайсымыздың азаматтық борышымыз әрі парасатты парызымыз.

Негізгі ой

Табиғатты қорғау — туған жерге деген сүйіспеншіліктің нақты көрінісі.

Қорытынды өлең жолдары

Қазақстан — атамекен, Жер-Анам,
Ата-баба өсіп-өнген кең далам.
Қазақстан, сенде туып, сенде өстім,
Қарыздармын сол үшін де мен саған.

Қазақстан — туған жерім, киелім,
Қасиетіңді қастерлеп, басымды иемін.
Табиғатың — тұнып тұрған қазына,
Соның бәрін аялаймын, сүйемін.