Ауғанстан ардагерлеріне тағзым
Ауғанстан ардагерлеріне тағзым
Бұл ашық тәрбие сағаты Ауған соғысына қатысқан ардагерлердің ерлігіне құрмет көрсетуге, тарихи шындықты түсіндіруге және жас ұрпақтың отансүйгіштік сезімін нығайтуға бағытталған.
Білімдік мақсат
Ауған оқиғасының тарихи мағынасын ашу, “Ауған соғысы” туралы білімді тереңдету, ардагерлер естеліктері арқылы нақты деректерге сүйеніп түсіндіру.
Дамытушылық мақсат
Маңызды тарихи деректерді іріктеп, материалды талдау дағдыларын қалыптастыру; оқиғаларға сыни әрі диалектикалық тұрғыдан баға беруге үйрету.
Тәрбиелік мақсат
Тәуелсіздік жолында күрескен аға буынның ерлігін үлгі ету арқылы оқушыларды ұлтжандылыққа, Отанды сүюге және азаматтық жауапкершілікке тәрбиелеу.
Әдісі
Еске алу сабағы.
Көрнекілігі
Тақырыпқа сай слайдтар мен суреттер.
Сабақ бағдарламасы
- 1 Ауғанстан соғысы тарихы туралы баяндама
- 2 “Майданда туған жыр”
- 3 “Қанжардан құтқарған қазақ тілі” (көрініс)
- 4 Мақал-мәтелдер сайысы
- 5 Қорытынды
Кіріспе сөз
1-жүргізуші
Құрметті қонақтар, ұстаздар мен оқушылар! Жауынгер ағаларымыздың құрметіне арналған “Ауғанстан ардагерлеріне тағзым!” атты ашық тәрбие сағатымызға қош келдіңіздер!
2-жүргізуші
Ауған соғысы (27.12.1979 — 15.02.1989) — КСРО Қарулы Күштерінің Ауғанстанға әскер енгізуі және елдің ішкі істеріне араласуы салдарынан тұтанған соғыс. КОКП мен КСРО басшылығы 1978 жылғы сәуір төңкерісінен кейін билікке келген “халықтық-демократиялық үкіметті” қолдауды көздеп, “интернационалдық әскери жәрдем” деген уәжбен Ауғанстанның ішкі саясатына араласты. Бұл саясат “қырғи қабақ соғыс” дәуіріндегі ықпал аймағын кеңейтуге ұмтылыстың айқын көрінісі болды.
Тарихи алғышарт
1965 жылғы қаңтарда Ауғанстанда халықтық-демократиялық партия (ХДП) құрылып, көп ұзамай екі бағытқа бөлінді: “Халық” тобын Н. М. Тараки мен Х. Амин, ал “Парчам” тобын Б. Кармаль басқарды.
1977 жылғы мамырда Мәскеудің ықпалымен екі топ бірігіп, астыртын әрекетін күшейтті. Мұхаммед Дауд үкіметі ХДП-ға қысым жасап, 1978 жылғы 26 сәуірде жетекшілерін қамауға алды. Алайда ертеңіне Кабулдағы әскери күштер көтеріліп, Дауд отбасымен бірге қаза тапты. Осылайша Ауғанстанда ХДП билігі орнады.
Жаңа үкімет социализм негізін жедел енгізуге кірісті: жер реформасы, діндарларды қудалау, ағарту саласындағы өзгерістер, кеңестік мамандарды көптеп тарту, көшпелі тайпалардың салт-дәстүрімен санаспау сияқты қадамдар халық наразылығын күшейтті. 1978 жылғы қазанда ірі қарулы қарсылықтар басталды.
1979 жылдың соңына қарай елдің 26 уәлаятында көтерілістер үдеді. Партия ішіндегі билік үшін тартыс та күшейіп, нәтижесінде Кармаль тобы шеттетіліп, өзі Чехословакияға елші ретінде жіберілді. 1979 жылғы қыркүйекте Тараки қаза тауып, билікке Амин келді. Мәскеу бұл өзгерісті өз мүддесіне қауіп ретінде қабылдады.
1979 жылғы 12 желтоқсанда КСРО басшылығының шағын тобы Ауғанстанға әскер енгізу туралы шешім қабылдап, 27 желтоқсанда кеңес әскері шекарадан өтті. Соғыс қимылдары 1989 жылғы 15 ақпанға дейін жалғасты.
Қазақстандық қатысу туралы деректер
Қатысқан
22 000
Қазақстаннан қатысқан азаматтар
Қаза тапқан
761
Қайтыс болғандар
Хабарсыз кеткен
21
Тағдыры белгісіз
Бүгінгі таңда Қазақстанда 10 000-ға жуық ауған соғысы ардагері бар, олардың шамамен 3 000-ы мүгедектік санатына жатады. Ардагерлер ұйымдарының айтуынша, кеңес кезеңінде оларға мемлекет тарапынан белгілі бір деңгейде қолдау көрсетілді.
Өнер және тағзым
Өлең оқу
Жоғары сынып оқушылары әскери киімде сахнаға шығып, өлең оқиды.
Бітпейді соғыс салған салдары, Бейбіт күн адамзатқа арман ба әлі? Қырық бірдің отты жылы көнергенде, Жаңғыртты жолсыз жанжал Ауғандағы. Таулы аймақ — Кабул, Баграм, Қандағар, Өлім сеуіп ұлыған қанды аралда. Он сегіз-жиырмадағы боздақтардың Ерлігінде сан болар ма, бар ма? Бауырым, сен де соған барып қайттың, Кеудеңе орден, медаль тағып қайттың. Тілейміз енді соғыс болмағанын, Жат жерде жансыз дене қалмағанын. Ұрпағымыз бейбіт күн еңбек етіп, Ашық аспан астында самғағанын!
Ән орындау
6-сынып оқушыларының орындауында — “Соғыстың соңғы әні”.
Қазақстан–Ауғанстан байланыстары
Қазақстан Республикасы мен Ауғанстан Ислам Республикасы арасындағы дипломатиялық қатынастар 1992 жылғы 12 ақпанда орнатылды. 2002 жылы Кабулда ашылған Қазақстанның дипломатиялық миссиясы 2003 жылдан бастап Елшілік мәртебесінде жұмыс істейді.
1993 жылдан бастап Ауғанстанның Елшілігі Қазақстанда қызмет атқарады. 2005 жылы елшілік Астанаға көшті. Қазақ-ауған қарым-қатынастары кезең-кезеңімен нығайып, халықаралық іс-шаралар аясында мемлекет басшылары тұрақты түрде кездесіп келеді.
Сауда-экономикалық ынтымақтастықты дамытуда Қазақстан–Ауғанстан бірлескен үкіметаралық комиссиясы маңызды рөл атқарады.
Сайыс және сахналық бөлім
“Ерлік сабағы” ойыны
Ортаға 10–11-сыныптың 6 ер баласы шақырылады. Әр оқушыға газтұмылдырық және пневматикалық қару беріледі.
- Шарт: 5 секундта газтұмылдырықты кию.
- Шарт: 5 секундта пневматикалық қаруды жинау.
- Ойыннан кейін қатысушылар сұрақтарға жауап береді.
Сұрақ-жауап
- Бақытбек Смағұл деген кім?
- Ауған соғысының ардагері, қоғам қайраткері, депутат.
- Қазақстан қандай мемлекет?
- Егеменді, тәуелсіз мемлекет.
- Конституция күнін қашан атап өтеміз?
- 30 тамыз.
- Қандай ордендер мен медальдарды білесіңдер?
- Мысалы: “Қызыл Ту” ордені, “Құрмет” ордені, “Қызыл Жұлдыз” ордені.
- Қазақстанның Қарулы Күштері қашан құрылды?
- 1992 жылы.
- Қазақстан Республикасының мемлекеттік рәміздерін атаңдар.
- Ту, Елтаңба, Әнұран.
Би: “Әскердегі қыздар”
9-сынып қыздары әскери формада сапқа тұрып, би орындайды.
Көрініс: “Жеңіс”
5–7-сынып оқушылары соғыстың аяқталу сәтіндегі халықтың көтеріңкі көңіл күйін сахналық қойылым арқылы жеткізеді.
Ән: “Көк тудың желбірегені”
8-сынып оқушылары орындайды.
Қорытынды сөз
1-жүргізуші
Сонау Ауған жерінде сын сағатта бірін-бірі бауыр тұтқан азаматтар бүгінде еліміздің түкпір-түкпірінде еңбек етіп жүр. Аяулы ағалар, уақыт тауып келгендеріңізге рақмет! Сіздерге ұзақ ғұмыр, мықты денсаулық, отбасыларыңызға береке-бақыт тілейміз. Аспанымыз ашық болып, бейбіт өмір жалғаса берсін.
2-жүргізуші
Тәуелсіз ел Қазақстан — тұрағым, Жарқыратқан нұрлы өмір шырағым. Көк байрағым еркіндікті паш етіп, Қыран қанат — көкке самғар жыр-әнім.
Тәуелсіздік туралы ой
Қазақ жерінде соңғы бес ғасырда мыңдаған ірі-ұсақ көтерілістер мен наразылықтар болғаны айтылады. Олардың бәрінің түпкі мұраты — қасиетті тәуелсіздік еді.
Тәуелсіздік жылдарында Қазақстан мемлекет ретінде нығайып, нарықтық кезеңнің қиын өткелектерінен өтіп келеді. Елімізді әлем мойындайтын деңгейге жеткізу жолында тарихи кезеңдерде басшылық еткен тұлғалардың еңбегі де ескерусіз қалмайды.
Тәуелсіздік күні — әрбір азамат үшін айрықша мәні бар мереке. Өйткені бұл күнді ата-бабамыз ғасырлар бойы аңсап, арман етіп өтті.
Өлең жолдары
Қазақстан — ән мен күйдің аспаны, Қазақстан — болашақтың дастаны. Қазақстан — атамекен, Отаным, Қаламаймын бір өзіңнен басқаны. Тәуелсіздік — ту көтерген жеңісің, Өмір бойы өзің жейтін жемісің. Ата-бабаң тірлігінде аңсаған — Құт-береке, бейбіт өмір, келісім. Еркін, ұшқыр, тәуелсіз елім, Сүйікті Республикам менің. Гүлдене бер сен әрқашанда, Бостандық елі — Республикам менің.
Қорытынды
Қазақстанның тәуелсіздігі — қастерлі құндылық. Еліміз гүлденіп, көркейіп, бейбітшілігі баянды болсын. Осы тәрбие сағатына келген қонақтарға және белсенді қатысқан оқушыларға алғысымыз шексіз. Келгендеріңізге рақмет!