Қазақша рефераттар

Мақал - мәтелдер мағынасын ашу

Құқық бұзушылық және жасөспірім

Бұл тәрбиелік шараның негізгі мақсаты — оқушыларға құқықтық тәрбиенің өмірлік маңызын түсіндіру, қоғамдағы құқықтық сананың және жігердің рөлін ашу, құқықтық сауаттылыққа баулу және өз пікірін еркін, дәлелді айтуға үйрету.

Мақсаты

  • Құқықтық тәрбиенің өмірлік қажеттілігін түсіндіру.
  • Қоғамдағы құқықтық сана мен жігердің маңызын ұғындыру.
  • Құқықтық сауаттылыққа тәрбиелеу, ойды еркін жеткізуге дағдыландыру.

Көрнекіліктер

  • Интербелсенді тақта арқылы дайындалған слайдтар.
  • Қанатты сөздер, мақал-мәтелдер.
  • Тірек сызбалары.

Құрылымы

  1. I Ұйымдастыру кезеңі
  2. II Халық даналығы: мақал-мәтелдердің мағынасын ашу
  3. III Сұрақ-жауап және пікірталас
  4. IV «Ойлан тап» тапсырмасы
  5. V Қорытынды

I. Ұйымдастыру кезеңі

Қоғам әрдайым тәртіпке сүйеніп қалыптасады және тіршілік етеді. Егер қоғамда тәртіп болмаса, ол құлдырайды, яғни болашағы болмайды. Мұны адамдар ертеден-ақ жақсы түсінген, сондықтан қоғамдық тәртіпті орнықтырудың жолдарын қарастырған.

Алайда қоғамдық тәртіпті бұзуға бейім азаматтар да аз болмаған. Осыдан құқық бұзушылық құбылысы пайда болады. Құқық бұзушылық — қоғам өміріне тән дерт; адам баласы өмір сүрген ортада ол әрқашан белгілі бір деңгейде кездеседі.

Негізгі анықтама

Құқық бұзушылық — заңды, құқықтық нормалар жүктеген міндеттерді бұзу немесе тыйым салынған әрекеттерді жасау. Ол адамның іс-әрекетімен, мінез-құлқымен, сондай-ақ әрекетсіздігімен сипатталады.

Әрекет

Құқық нормаларының талаптарын нақты іс-қимыл арқылы бұзу немесе құқыққа қайшы әрекет жасау.

Әрекетсіздік

Құқық нормалары талап еткен істі орындамау арқылы құқық бұзушылыққа жол беру.

Адам өз іс-әрекеті арқылы басқа адамдармен, қоғаммен және мемлекетпен қарым-қатынасқа түседі. Заң бұзушылық көбіне адамның мінез-құлқынан байқалады.

Адамның ойы тікелей заңмен реттелмейді, бірақ кез келген іс-әрекет ой елегінен өтіп, сана-сезімнің қатысуымен жүзеге асады. Ақылы дұрыс адамның әрекеті ерік пен ойдың бақылауында болады. Сондықтан құқық бұзушылық — қоғам мен жеке тұлғаларға зиян келтіретін және құқықтық нормаларға қарсы әрекет немесе әрекетсіздік.

II. Халық даналығы: мақал-мәтелдер

Тақырыпқа қатысты мақал-мәтелдерді айту және олардың мәнін талдау — оқушылардың ойлауын тереңдетіп, жауапкершілік пен әділет туралы түсінігін күшейтеді.

Тәрбие мен мінез

  • «Ісін өндіре алмаған қырсыз бала, қырсығын әкесінен іздейді.»
  • «Ұяда не көрсең, ұшқанда соны ілерсің.»
  • «Балаңды беске дейін ештеңеден тыйма, бестен он үшке дейін құлыңдай қина, он үштен ары сырласыңдай сыйла.»
  • «Жақсы бала — сүйініш, жаман бала — күйініш.»

Әділдік пен заң

  • «Атаңа не қылсаң, алдыңа сол келер.»
  • «Біреуге ор қазба, өзің түсесің.»
  • «Заңның құрығы — бәрінен ұзын.»
  • «Ұрлықтың түбі — қорлық.»
  • «Өтірікшінің құрығы — бір-ақ тұтам.»
  • «Тура биде туған жоқ.»
  • «Туғанды биде иман жоқ.»
  • «Қолыңмен істегенді мойныңмен көтер.»
  • «Тек жүрсең, тоқ жүресің.»
  • «Заңды сыйлаған — еркін жүреді.»

III. Сұрақ-жауап және пікірталас

Мұғалім слайд тапсырмалары негізінде сұрақтар қояды, оқушылар жауап береді, ал мұғалім жауаптарды нақтылап, толықтырады.

Сұрақ Жауап (қысқаша)
Жеке адамның құқығы дегеніміз не? Адамның мүддесін қанағаттандыруға бағытталған, заңмен қорғалатын мүмкіндік пен тәртіп.
Құқықтың қандай түрлерін білесіңдер? Жеке (азаматтық), саяси, экономикалық, әлеуметтік, мәдени және басқа да құқықтар.
Адам құқығы қай уақыттан пайда болады? Туғаннан бастап беріледі.
Оларды іске асыру үшін не қажет? Өз міндеттерін орындау, заң талаптарын сақтау.
Адамның негізгі құқығы қандай? Өз құқықтарын пайдалану және оларды қорғау құқығы.
Құқық қашан және қайда пайда болды? Қоғамда адамға құқық қажет болған кезде қалыптасады.
Бостандық деген не? Бостандық — таңдау жасау мүмкіндігі.
Бостандықты не шектейді? Саналы жауапкершілік, басқа адамның құқығы және заң талаптары. Бостандық пен бетімен кету бір ұғым емес.

IV. «Ойлан тап» тапсырмасы

Интербелсенді тақта көмегімен ұғымдарды анықтамаларымен сәйкестендіру ұсынылады.

Ұғымдар

  1. 1.Құқық
  2. 2.Конституция
  3. 3.Мемлекет
  4. 4.Азамат
  5. 5.Құқық бұзушылық
  6. 6.Президент
  7. 7.Парламент
  8. 8.Егемендік

Анықтамалар

  1. AЕліміздің негізгі заңы
  2. БМемлекет басшысы
  3. ВНегізгі саяси-қоғамдық ұйым
  4. ГТәуелсіздік
  5. ДЗаңдар жүйесі
  6. ЕЗаң шығарушы орган
  7. ЖЗаң жүйесін бұзу
  8. ЗҚұқығы бар ел тұрғыны

Дұрыс жауаптары

1 — Д, 2 — А, 3 — В, 4 — З, 5 — Ж, 6 — Б, 7 — Е, 8 — Г.

V. Қорытынды

Құқықтық тәрбие мен құқықтық жігерлі сана ең алдымен отбасынан басталады. Қоғамды дамыту үшін әрқайсымыз заңға құрметпен қарап, өз бойымызда құқықтық сана мен жігерді жүйелі түрде шыңдауымыз қажет.

Құқық бұзушылықтың алдын алу үшін құқықтық насихатты күшейтіп, құқықтық тәрбиені одан әрі жетілдіру — маңызды міндет. Бұл бағыттағы тұрақты жұмыс жасөспірімдердің жауапкершілігін арттырып, қауіптің алдын алуға мүмкіндік береді.

Түйін

  • Заңды білу — қауіпсіздік пен жауапкершіліктің негізі.
  • Бостандық әрдайым жауапкершілікпен бірге жүреді.
  • Құқықтық тәрбие — отбасы, мектеп және қоғамның ортақ ісі.