Қазақша рефераттар

Кел жемісті алтын күз, Кемелденсін халқымыз

Атырау облысы • Құрманғазы ауданы • Ақкөл ауылы

Бастауыш сынып мұғалімі: Сабрияува Ахмарал Октябрияевна

Тақырыбы

В. Сутеевтің «Алма» ертегісі

Тілдің грамматикалық құрылысын қалыптастыру

Мақсаты

  • Білімділік: ертегіні оқып, мазмұндауға үйрету; сөздерге жалғауларды дұрыс жалғап айту дағдысын қалыптастыру.
  • Дамытушылық: балалардың танымдық қызығушылығын арттыру.
  • Тәрбиелік: сыйластыққа, адалдыққа тәрбиелеу.

Қажетті құрал-жабдықтар, көрнекіліктер

  • Үнтаспа (пойыздың жүрген/тоқтаған дыбысы)
  • Сюжеттік суреттер
  • Табиғи және жасанды гүлдер (гүл бақтарын құрастыруға)

Билингвалды компонент

  • Қуыршақ
  • Күзгі бақтың суреттері
  • «Алма» ертегісі желісімен салынған иллюстрациялар

Ұйымдастырылған оқу іс-әрекеті: кезеңдер мен мазмұны

Төмендегі құрылым балалардың тыңдау, сөйлеу, салыстыру және қорытынды жасау дағдыларын жүйелі түрде дамытуға бағытталған.

1) Мотивациялық-қозғаушы кезең

  • Үнтаспадан пойыздың жүрген және тоқтаған дыбысын қосу.
  • Балалардың дыбысты тыңдап, оған назар аударуын ұйымдастыру.

Балалардың әрекеті

  • Пойыздың дауысын тыңдайды, дыбысқа еліктеп қатысады.

2) Ұйымдастыру-іздестіру кезеңі

Серуенге шақыру және «пойыз» ойыны

  • Балаларды баққа серуенге шақырып, «пойызға отырайық» деп ұйымдастыру.
  • Бірінің артына бірі тұрып, пойыз сияқты жүруді ұсыну.

Күз туралы сұрақ-жауап

  • «Далаға қараңдаршы, жер мен ағаштар қандай түске боялған?»
  • «Күз мезгілінде неше ай бар? Олар қалай аталады?»
  • «Күзде табиғатта қандай өзгерістер болады?»

Ертегімен таныстыру

  • Балаларды жайғастырып отырғызу, жемістер туралы ертегі тыңдауға бағыттау.
  • Ертегінің атауы «Алма», авторы — В. Сутеев екенін айту.
  • Айту барысында иллюстрацияларды кезекпен көрсету.
  • Мазмұны бойынша сұрақтар қою.

Сөздік жұмысы

«Көкке бойын созады», «мейірбан» сөздерінің мағынасын түсіндіру.

Сергіту сәті

Көкке бойын созады,
Көкке қолды созады,
Кең құшағын ашады.
Көлеңкесін тосады,
Көп ағаштар, ағаштар,
Мейірбанды ағаштар.

Тіл ұстарту жаттығулары

Аң-аң-аң, үстің болды шаң,
Атып қапты таң,
Жайқалып тұр айналаң.

«Мінездеме бер» ойыны

  • Ертегінің бастапқы кезеңіндегі жануарлардың мінез-құлқын бағалау: «Қоян қандай?», «Қарға қандай?» (суреттерді таңдату).
  • Ертегінің соңындағы мінез-құлыққа қайта баға беру: «Барлық жануардың мінез-құлқы өзгерді ме? Аюдың ақыл-кеңесі әсер етті ме?»
  • Тірек сызба арқылы ертегі желісін қайталау.

Дәптермен жұмыс

  • Жануарлардың алмаға баратын жолдарын бояп көрсету тапсырмасын түсіндіру.
  • Жеке балалармен жұмыс: бағыттау, қажет болғанда қолын ұстап сыздыру.

Түстер арқылы белгілеу: жасыл — бірінші; сары — екінші; қызыл — үшінші болып баратын жануардың жолы.

Мақал

«Жолдасы көптің — олжасы көп.»

Мақалдың мағынасын түсіндіру, достық пен бірліктің маңызын бекіту.

Балалардың әрекеті

  • Серуенге келісіп, тізіліп тұрып, белден ұстап «пойыз» болып жүреді.
  • Күзгі табиғат өзгерістерін байқайды, сұрақтарға жауап береді.
  • Иллюстрацияларды қарай отырып, ертегіні мұқият тыңдайды.
  • Жаңа сөздердің мағынасын түсінеді, тіл ұстарту жаттығуларын қайталайды.
  • Жануарлардың мінез-құлқын салыстырады, қорытынды жасайды.
  • Жолдарды түстермен белгілеп, тапсырманы орындайды.
  • Мақалды тыңдап, мағынасын түсінеді.

3) Рефлексивті-түзетушілік кезең

  • «Алма ағашы» ойыны арқылы сабақты талдау және бекіту.
  • Ертегі желісі бойынша суреттерді алма ағашына жапсыру.
  • Балаларды мадақтап, оқу іс-әрекетін аяқтау.

Балалардың әрекеті

  • Суреттерді ретімен алма ағашына іліп, ертегіні әңгімелеп береді.

Күтілетін нәтиже

Нені білуі керек

Шығарманың мазмұнын байланыстырып, жүйелі түрде жеткізу.

Нені игереді

Тілді дамыту арқылы антоним, синоним сөздерді орынды қолдану.

Нені біледі

Жабайы аңдарға қамқор болудың маңызын түсіну.

«Алтын күз» ертеңгілігі: мерекелік сценарий

Бұл бөлім күз мезгілінің ерекшеліктерін ұғындыруға, күз өнімдерімен таныстыруға және балалардың шығармашылық қабілеттерін (ән, би, қимыл-қозғалыс) дамытуға бағытталған.

Мақсаты

  • Күз мезгілінің ерекшеліктерін түсіндіру.
  • Күз өнімдерінің ағзаға пайдасын айту арқылы мерекелік көңіл күй қалыптастыру.
  • Балаларды ән айтуға, би билеуге, белсенді қимыл-әрекетке тарту.
  • Шығармашылық қиялын дамытуға ықпал ету.
  • Ата-аналармен тығыз байланыс орнату.

Өту барысы

  • Әдемі сазды әуен ойналады, балалар тәрбиешімен бірге кіріп, орындықтарға жайғасады.
  • Жүргізуші мерекені ашып, қонақтармен амандасады және «Күзді» ортаға шақырады.

Диалогтар мен көріністер (сценарий)

Мәтін тілдік нормаларға сай редакцияланып берілді.

Жүргізуші

Келді міне алтын күз,
Сары шашты жарқын күз.
Мол өнімі ісімен,
Таңдандырар халқын күз.

Сәлеметсіздер ме, қадірлі қонақтар! Бүгін берекелі де ырысты Алтын күз құрметіне арналған мерекемізді бастаймыз.

Балалар, бүгін бәріміз күз мерекесіне жиналдық. Қонақтар да келді. Бірақ мерекемізге біреу жетіспейді. Ол кім?

Балалар

Ол — күз!

Бірге:

Берекелі күз келді,
Мерекелі күз келді.

Күз

Берекелі бақ дарыған,
Жомарт көңіл жарқын жаз.
Сары алтынға малынған —
Алтын күз деген мен болам!

Армысыздар, құрметті қонақтар, кішкентай бүлдіршіндер! Мерекеге кешігіп қалдым ба?

Жұмбақ

Ағайынды бәрі
Шықса — жасыл,
Түссе — сары.
Бұл не?

Жауабы: жапырақ.

Өлеңдер

Қайрат

Өнім үйіп тастадық, оқуды да бастадық. Берекелі алтын күз, ашық болсын аспаның.

Нұрхат

Күн шуаққа маужырап жатыр еді атырап. Ағаштардан жамырап, ұшты кенет жапырақ.

Аягөз

Қуандырып біздерді, мерекелі күз келді. Кел, жемісті алтын күз, кемелденсін халқымыз.

Ильнара

Жайдары күз, жарқын күз, аяулы күз — алтын күз. Дәнге толы кең далам, дариядай шалқар күз.

Гүлнұр

Ұшты талдан жапырақ сары көбелек секілді. Сапанда жай шатырлап, тамшы жерге секірді.

Аяулым

Апаң сенің базардан алма сатып әкелді. Ең үлкенін, дәмдісін саған сатып әкелді. Не деп барып жеу керек? «Рахмет» деп барып жеу керек.

Ойын: «Кім жылдам?»

Шарты: ұлдар бір шелекке күректерді, екінші шелекке тырнауыштарды жинайды.

Би

«Жапырақтар» биі.

Көрініс

Жемістердің таныстыруы (ортаға жемістер шығады).

Жемістер таныстыруы

Алмұрт

«Мен алмұртпын, алмұртпын, аузыңдамын бар жұрттың.»

Жүзім

«Мен жүзіммін, жүзіммін, моншақ болып тізілдім.»

Өрік

«Мен өрікпін, өрікпін, табиғатқа көрікпін.»

Алма

«Мен алмамын, алмамын, таңдайда қалар бар дәмім.»

Қонақтарға арналған ойын: «Ұйқасын тап»

1)

Пісетін кезі дәл күзде,
Мезгілсіз оны үзбе.
Аузыңнан кетпес бар дәмі —
Оның аты: шабдалы.

2)

Кіп-кішкене болса да,
Ағаштың басын иеді.
Жемісін теріп танисың ба?
Жауабы: шие.

3)

Жапырақты тасалап,
Өсетін жері — бау-бақша.
Күрең қызыл шіркін-ай,
Оның аты: таңқурай.

Ертегі-қойылым

«Шалқан» (орыс халық ертегісі) — рөлдер:

  • Автор — Ақтілек
  • Ата — Абдурахман
  • Әже — Меруерт
  • Немере қыз — Гүлнұр
  • Күшік — Қайрат
  • Мысық — Гүлдана
  • Тышқан — Ақтілек

Қорытынды

Күздің қоштасуы

«Рахмет, балалар! Маған мереке қатты ұнады. Енді орманға баратын уақытым келді. Берекелі бақ — дәулет, арта түссін тойланып. Сау болыңдар, балалар, келесіше жыл айналып!»

Күз балаларға сыйлығын тәрбиеші арқылы таратады.

Жүргізуші

«Осымен Алтын күз мерекесіне арналған ертеңгілігіміз аяқталды. Тамашалағандарыңызға рахмет! Келесі сөз кезегі ата-аналарға беріледі.»

Ұйымдастырылған оқу іс-әрекетінің №2 технологиялық картасы

«Әр нанның ұсағы — еңбек» (қоршаған ортамен таныстыру)

Білім беру саласы

Әлеуметтік

Бөлімі

Қоршаған орта

Тақырыбы

Әр нанның ұсағы — еңбек

Мақсаты

Білімділік

Зат есімге анықтауыш сөздерді қосып, толық сөйлем құрауға үйрету; нанның дастарханға қандай еңбекпен келетінін түсіндіру.

Дамытушылық

Танымдық қызығушылықты арттыру.

Тәрбиелік

Еңбекті қадірлеуге тәрбиелеу.

Құрал-жабдықтар, көрнекіліктер

  • Нан, сүлгі
  • «Реттілігін тап» ойынына арналған материал
  • «Нан үстелге қалай келеді?» иллюстрациялық суреттер
  • Нан түрлерінің суреттері
  • Тұзды қамыр, алжапқыш, сулы сүлгі

Билингвалды компонент

Нан
хлеб
Аспаз
повар
Қамыр
тесто
Алжапқыш
фартук
Тұзды
соленый

Кезеңдер бойынша жоспар

Әр әрекет балалардың сөздік қорын байытып, еңбекке құрмет сезімін қалыптастыруға бағытталған.

1) Мотивациялық-қозғаушы

«Өтінемін» шаттық шеңбері: тәрбиеші «өтінемін» сөзі қосылып айтылған әрекеттерді орындау керектігін түсіндіреді.

Мысалдар:

  • «Өтінемін, қол шапалақтайық.»
  • «Өтінемін, орындарыңда тұрып айналыңдар.»

Балалардың әрекеті

Ойын ережесіне сәйкес қимыл-әрекеттерді орындайды.

2) Ұйымдастыру-іздестіру

Жұмбақ

Жұмсақ, үлпілдек, түсі ақ, кейде қара. Бұл не?

Жауабы: нан.

Сұрақ-жауап

  • Балалар, сендер жейтін нан қандай болады?
  • Нан дастарханға қалай келеді?

Ойын: «Нан дастарханға қалай келеді?»

Реттілікпен сөйлемдерді құрастыру және сәйкес суреттерді табу:

  • Жерді жыртады.
  • Дән себеді.
  • Бидай орады.
  • Бидайды тартады.
  • Қамыр илейді.

Сергіту жаттығуы: имитация ойыны

Алақай, балақай,
Тоқаш пісірейік, балақай!
Қамырға тар тегене,
Қамыр көтерілді — 1,
Қамыр көтерілді — 2,
Қамыр үстелге түсті.
Үстелден жерге түсті,
Жерден домалап қашты.
Кері қай-та-ла-шы!

Тірек сызбамен жұмыс (өлең)

Нан қоқымын шашпаңдар,
Жерде жатса баспаңдар.
Теріп алып қастерлеп,
Торғайларға тастаңдар.

Өлең мазмұны арқылы: нанды шашпау, қадірлеу, нанның көп еңбектің нәтижесі екенін түсіндіру.

Бейнематериал

«Нан дастарханға қалай келеді?» бейнежазбасын көрсету.

Ойын: «Аспазшы»

Балаларға тұзды қамыр (немесе ермексаз) беріп, нан өнімдерін жасап көруді ұсыну.

Балалардың әрекеті

  • Жұмбақты шешеді, сұрақтарға жауап береді.
  • Карточкаларды тәрбиеші айтуымен рет-ретімен қояды, кейін өздері қайталайды.
  • Имитация ойынында қимылдарды өлеңмен бірге орындайды.
  • Өлеңді тірек сызба арқылы қайталайды.
  • Бейнежазбаны қарайды, талқылауға қатысады.
  • Тұзды қамырдан нан, тоқаш сияқты өнімдер жасайды.

3) Рефлексивті-түзетушілік

Көрме ұйымдастырып, жұмыс нәтижесін қорытындылау. Жақсы тұстарын атап, мадақтау.

Балалардың әрекеті

Жасаған өнімдерін көрмеге шығарып, өз жұмыстарын тамашалайды.

Күтілетін нәтиже

Нені білуі керек

Нанның қалай пайда болатынын.

Нені игереді

Нан пісіру барысындағы негізгі іс-қимылдарды.

Нені біледі

Нан түрлерін ажырата алуды.