Өзіңізге мінездеме
Психологиялық сабақ
Тақырыбы: Мінез — адам көрсеткіші
Мақсаты: оқушылардың мінез-құлық туралы түсініктерін кеңейту.
Міндеттері
- Мінездегі артықшылықтар мен кемшіліктерді ажырата білуге үйрету.
- Жақсы мінез қалыптастыруға ықпал ету.
- Адамгершілікке тәрбиелеу.
Шаттық шеңбері және әңгімелесу
Адам өмірі — іс-әрекеттер тізбегінен, басқа адамдардың әрекеттерін қабылдаудан және сол әрекеттерге қатысты түрлі көзқарастардан тұрады. Кез келген әрекетті дұрыс түсініп, қабылдай білу әркімнің қолынан келе бермейді. Дегенмен, адам бұл қабілетті өз бойында дамытып, тәрбиелеуге толық мүмкіндік таба алады.
Ойланайық, пікірлесейік
- Неліктен мінез — адамның көрсеткіші деп ойлайсыз?
- Адамның жақсы мінезіне қандай қасиеттер жатады?
- Мінезі қиын адамда жақсы қасиет болуы мүмкін бе?
- Жаман мінезді қалай түзетуге болады?
Мәтінмен жұмыс
Оқушыларға Абай Құнанбайұлының өлеңін оқып, онда айтылған ойларды бүгінгі өмірмен байланыстырып талдау ұсынылады.
Талқылау сұрақтары
- Абай айтқан адам бойындағы міндердің бүгінгі көріністері қандай?
- Өзіңіз бойыңыздағы кемшіліктер туралы ойланып көрдіңіз бе?
Жаңа ақпарат: мінез туралы түсінік
Мінез — адамның жан дүниесі мен бағыт-бағдарының салыстырмалы түрде тұрақталған, тұрлаулы белгісі. Мінез адамды әр қырынан танытады: оның сыртқы ортамен қарым-қатынасының тарихы, әдеттері, ұстанымдары мінезінде көрініс табады.
Мінез түрлері
Мінез иманды немесе имансыз, тәрбиелі немесе тәрбиесіз, бірқалыпты, сабырлы секілді қырлар арқылы сипатталады.
Негізгі ой
Жақсы мінез — адал ниетпен, кең пейілмен және ниеттің тазалығымен өлшенеді.
Тәрбиелі мінез
Тәрбиелі мінезге көпшілдік, ізеттілік, қамқорлық, жолдастықты қадірлеу, жұртшылық пікірмен санаса білу, өз міндетін орындауда жауапкершілік пен адалдық жатады.
Толық мінезді адам
Толық мінезді адам — рухани дүниесі бай, қажеттері мен қызығулары терең, талғамы мен ой-өрісі кең тұлға.
Бірқалыпты мінез
Бірқалыпты мінезді адам тұрақты болады: құйындай ұйытқып тұрмайды, сөзі мен ісі қабысады.
Тапсырма: Өзіңізді тану үшін өз-өзіңізге сын көзбен қарап көріңіз.
- Мінезіңіздің күшті жақтары қандай?
- Мінезіңіздің әлсіз жақтары қандай?
- Басқаларды қалай қабылдайсыз (жақсы ма, әлде жаман ба)?
- Туған-туыс, достарыңызбен қарым-қатынасыңыз қандай?
Тест: өзіңізге мінездеме
Нұсқау
Сізге 6 әріпке (А, Б, В, Г, Д, Е) топтастырылған сұрақтар жиынтығы ұсынылады. Әр жиынтықта 5 сұрақ бар. Сұрақтарға «Иә» немесе «Жоқ» деп жауап беріңіз. Егер бір жиынтықта «Иә» жауабы басым болса — сол әріпті, ал «Жоқ» басым болса — О әрпін белгілеңіз.
А тобы
- Сіз қалжыңдаса білесіз бе?
- Сенгішсіз бе және достарыңыздан ештеңе жасырмайсыз ба?
- Бір сағаттан артық ешкіммен сөйлеспей отыра аласыз ба?
- Өз заттарыңызды басқа біреуге оңай бере аласыз ба?
- Сіздің достарыңыз көп пе?
Б тобы
- Қонақтардың көңілін аулап, еліктіре аласыз ба?
- Нақтылық, уақытпен жүру мінезіңізге тән бе?
- Сіз ақша жинақтайсыз ба?
- Қатаң стильде киінгенді ұнатасыз ба?
- Ішкі тәртіп ережелерін ұстануды қажет деп санайсыз ба?
В тобы
- Ішкі тәртіп ережелерін ұстануды қажет деп санайсыз ба?
- Ұстамдысыз ба?
- Ішкі қарама-қайшылықтарыңыз күшті ме?
- Көпшілік ортада назарды өзіңізге аудара аласыз ба?
- Сізге басқа біреу еліктей ме?
Г тобы
- Дөрекі сөздерді қолданатын адамдармен еркін сөйлесе аласыз ба?
- Емтихан алдында «мен бәрін білемін» деп мақтана аласыз ба?
- Біреуге ескерту жасау сізге тән қасиет пе?
- Достарыңызды таң қалдырғанды ұнатасыз ба?
- Басқа адамдардың пікірін күлкі ету ұнай ма?
Д тобы
- Сіз үшін әртіс, тележүргізуші мамандықтары инженер, лаборант, библиографтан ұнамдырақ па?
- Танымайтын адамдардың ортасында өзіңізді еркін сезіне аласыз ба?
- Кешкісін спортпен айналысу үйде отырып кітап оқығаннан ұнамдырақ па?
- Сіз сыр сақтай аласыз ба?
- Мерекелік дастарханды ұнатасыз ба?
Е тобы
- Демалыста көңіл көтеруге арнайы дайындаласыз ба?
- Жазу жазғанда тыныс белгілерін дұрыс қолданасыз ба?
- Сатып алған заттарыңыз бен шығындарыңызды есептейсіз бе?
- Жинастырып, ретке келтіруді ұнатасыз ба?
- Сізге сенімсіздік қасиеті тән бе?
Нәтиже кілті: сіз туралы басқалардың пікірі
АОО
Сізді көбіне сенімсіз адам деп санайды. Сіз көңілді әрі сөзшеңсіз, бірақ әрдайым айтқаныңызды толық орындай бермейсіз. Достарыңыз сізді оңай көндіреді, сондықтан әсерге тез берілгіш деп қабылдауы мүмкін.
АОБ
Сіз ұяң емессіз, кейде адамдар сізді дөрекі деп ойлауы мүмкін. Ерекше болуға ұмтылып, өзгелерге қайшы келетін кездеріңіз болады. Кейде кеше айтқаныңызды бүгін терістеп, өзіңізге-өзіңіз қайшы түсесіз. Ұқыпсыздық, мұңсыздық, жауапкершіліктің төмендігі байқалуы мүмкін.
АБО
Сіз айналаңызға ықпал етуді ұнатасыз. Ашықсыз, байсалдысыз, басқалардың пікірін сыйлайсыз. Адамдар сізді қиындыққа қалдырмайды деп ойлауы мүмкін.
АБВ
Сіз айналаңызға ықпал еткіңіз келеді. Сондықтан кей адамдар сізді дөрекі деп қабылдауы мүмкін, көпшілік сізден қашқақтауы ықтимал.
ООО
Сіз ұстамды, тұйық болуыңыз мүмкін. Сіздің не ойлап тұрғаныңызды бірден аңғару қиын, сондықтан көп адам сізді түсіну оңай емес деп есептейді.
ООВ
Әңгіме барысында кейде екінші адамға сөз бермей кетуіңіз мүмкін. Сырт көз сізді ұстамсыз, мінезі қиын деп бағалауы ықтимал.
ОБО
Сіз сияқты адамдар мектепте үлгілі оқып, жақсы баға алады; мұғалімдер сыйлайды. Ал жолдастарыңыз кейде сізді мақтаншақ деп ойлауы мүмкін.
ОБВ
Ұсақ-түйекке бола ренжіп, ұрысып қалуыңыз мүмкін. Сізді өкпелегіш, күдікшіл адам деп қабылдауы ықтимал.
Сіз шындығында қандайсыз?
ООО
Сіз жаңалыққа құштарсыз, қиялыңыз ұшқыр. Күнделікті күйбең сізді тез жалықтыруы мүмкін. Мінезіңіздің шынайы қырын білетіндер аз. Сырттай ұстамды, жуас, өміріне көңілі тоқ адам болып көрінуіңіз ықтимал, ал шындығында оқиғаларға толы өмірді қалайсыз.
ООЕ
Сіз ұялшақ болуыңыз мүмкін, әсіресе бейтаныс ортада бұл анық байқалады. Отбасы мен жақын достарыңыздың арасында ғана еркінсіз. Бөтен адамдар жанында қысыласыз, бірақ оны жасыруға тырысасыз. Сіз шыншыл әрі еңбекқорсыз; идеяларыңыз көп, алайда қарапайымдылықтан кейде көлеңкеде қаласыз.
ОДО
Сіз ашықсыз, адамдармен кездескенді ұнатасыз, оларды маңайыңызға жиі жинайсыз. Жалғыздық сізге ұнамайды. Көп жағдайда бәрінен өзгеше жасауға талпынасыз, бірақ өзіңізді тежеп қалатын кездер де болады.
ОДЕ
Сіз ұстамдысыз, бірақ ұяң емессіз. Қарым-қатынаста өз орныңызды білесіз: бәрімен сыпайы, кішіпейілсіз. Қоғамнан тыс қалсаңыз өзіңізді жайсыз сезінуіңіз мүмкін. Адамдарға жақсылық жасағанды ұнатасыз, бірақ кейде бос арманға беріліп кетесіз.
ГОО
Сіз өз ойыңызды біржақты айтып, оны қызу қорғауға дайын болуыңыз мүмкін. Сондықтан қарсы пікір айтатындар көп, тіпті достарыңыз да сізді әрдайым түсіне бермеуі ықтимал. Бірақ сіз бұған аса мән бермейсіз.
ГОЕ
Мінезіңіз күрделі болуы мүмкін: қалжыңды бірден түсіне бермейсіз. Басқа адамдардың әрекетін жиі сынап, өз айтқаныңызбен жүргенді қалайсыз. Кейде бағынбай, ашуыңыз келетін сәттер болады. Сондықтан достарыңыз аз болуы ықтимал.
ГДО
Сіз ерекше адамсыз және достарыңызды таң қалдырғанды ұнатасыз. Біреу кеңес берсе, кейде әдейі керісінше жасап көресіз: бұл сізге қызық, ал өзгелерді ашуландыруы мүмкін. Ең жақын достарыңыз сіздің өзімшіл емес екеніңізді жақсы біледі.
ГДЕ
Күш-қуатыңыз мол, кез келген ортада өзіңізді еркін ұстайсыз. Достарыңыздың арасында басты рөлде болғанды қалайсыз. Түрлі ойындар ұйымдастырғанды ұнатасыз. Айналаңыздағы адамдар беделіңізді мойындайды, өйткені ойларыңыз салмақты әрі шынайы.
Практикалық тапсырма
Дәптеріңізге «Мінезімнің жақсы жақтары» және «Мінезімнің кемшіліктері» деген екі бағаннан тұратын кесте құрып, толтырыңыз. Жағымсыз әдеттер мен кемшіліктерден арылуды символдық түрде көрсету үшін шарды үрлеп, «кемшілікті шардың ішіне жинап», кейін оны бойдан алыстату жаттығуын жасауға болады.
Қорытынды
Сабақ соңында кері байланыс парағын толтырып, бүгінгі ой-түйіндерді, өзіңіз үшін маңызды болған тұстарды және келесі қадамдарыңызды белгілеңіз.