Баланың қалыпты дамуы үшін отбасы және қоршаған ортада бала өзін қорғайтындығын сезінуі шарт
Балалар неврозы бойынша психотерапия
Еліміздің әлеуметтік-экономикалық дамуы жеделдеген кезеңде адам факторы жаңа негізде қарастырылып, жаңа адамды қалыптастыру міндеті алдыңғы қатарға шығады. Бұл үдерісте әрбір бүлдіршіннің субъективті талап-тілегін ескеріп, оның бейім-қабілетін, тіршілік ету дағдыларын және белсенді, саналы шығармашылық қасиеттерін одан әрі дамыту — кезек күттірмейтін мәселе.
Негізгі қағида: саналы әрі мақсатты бағдарланған тұлғаны қалыптастыру — бүгінгі қоғамның маңызды жоспарлы ұстанымдарының бірі.
Күнделікті өмірде адамдардың жеке ерекшеліктері мен өзгешеліктері арасындағы байланыстар айқын байқалады. Осы байланыстар дұрыс құрылмаса, невроздың пайда болуына әкелуі мүмкін.
Невроздың таралуы және қазіргі заман ықпалы
Балалардың шамамен 20%-ында невротикалық реакциялар немесе невроз белгілері кездесуі мүмкін. Бұл көрсеткіш таңғалдыруы ықтимал, алайда мұнда тосын нәрсе жоқ: қазіргі заман талаптары тек ересектердің психикасына ғана емес, балалардың психикасына да елеулі әсер етеді.
Қауіпсіздік сезімі — қалыпты дамудың тірегі
Баланың қалыпты дамуы үшін отбасында және қоршаған ортада өзін қорғалатынын сезінуі маңызды. Баланың ортамен өзара қатынасын реттеудің негізгі механизмдері эмоциялық байланыс құра білу қабілетіне негізделеді.
- Тілек пен қажеттіліктер тәрбие процесі барысында қалыптасады.
- Қоршағандардың қолдауы немесе қарсы ықпалы бұл дамуға тікелей әсер етеді.
Невроздың пайда болуындағы орта мен биологиялық факторлар
Егер даму үдерісі қоршаған орта жағдайларына немесе мидың зақымдануына байланысты үйлесімді жүрмесе, тұлғалық дамуда невроз көрініс беруі ықтимал. Клиницистер жүйкелік-психикалық ауытқулардың туындауында орта факторларының ықпалын талдай отырып, ең алдымен ортаның психиканы зақымдайтын әсеріне назар аударады (Л. С. Выготский, А. Н. Леонтьев, С. Л. Рубинштейн).
П. В. Симоновтың пайымдауынша, тұлғаның әлеуметтік тәжірибені меңгеру ерекшелігі генетикалық фактордың рөлін жоққа шығармайды. Яғни, әлеуметтік және биологиялық бірлік аясында бірдей әлеуметтік ықпал әр балаға әртүрлі әсер етуі мүмкін.
Психозақымдаушы ықпалдар: тәуекелді арттыратын жағдайлар
Шеткі жүйкелік-психикалық бұзылыстардың туындауында ортаның психозақымдаушы әсерлері маңызды орын алады. Психикалық зақым кез келген жастағы бала үшін естен танарлықтай ауыр тәжірибе болуы мүмкін.
Эмоционалдық депривация (жылылық пен қолдаудың жеткіліксіздігі) баланың ішкі тұрақтылығын әлсіретеді.
Ата-ана мен бала арасындағы қайшылықтар невроз және мінез-құлық бұзылыстарының көрсеткішін арттыруы мүмкін.
Сондықтан балалар неврозы бойынша психотерапияны қарастырғанда, тек жеке ерекшеліктерді ғана емес, баланың күнделікті өміріндегі эмоционалдық байланыстарды, отбасы ішіндегі қарым-қатынасты және қоршаған ортаның психологиялық қауіпсіздігін біртұтас жүйе ретінде бағалау маңызды.