Жеті құндылық жаттығуы
Тренингтің мақсаты
Мұғалімдердің психологиялық көңіл-күйін көтеру, шығармашылық қабілетін бағалай білу, өзіне құрметпен қарау және әріптестермен дұрыс, сыйластыққа негізделген қарым-қатынас орната білу.
Кіріспе сөз
Сәлеметсіздер ме! Бүгінгі психологиялық тренингке қош келдіңіздер. Бұл кездесу сіздердің көңіл-күйлеріңізді көтеруге, өз бойларыңыздағы шығармашылық әлеуетті бағалауға, өз-өзіңізге құрметпен қарауға және бір-бірімізбен ізгі қарым-қатынасты нығайтуға бағытталған. Тренингке ұйымшылдықпен қатысуға шақырамын.
«Жаңа ғасыр — адамгершілік ғасыры, ал адамгершілік бастауы — мектеп». Н. Ә. Назарбаев
Дүниеде мұғалім мамандығынан құрметті іс аз. Бұл — әрі қиын, әрі жауапты міндет. Нағыз мұғалім өз пәнін терең меңгеріп қана қоймай, сол білімді бала жүрегіне дәл әрі түсінікті жеткізе біледі. Оқушылардың интеллектуалдық деңгейі күн сайын өсіп келе жатқандықтан, мектептегі жұмыс та күрделене түсуде. Қазіргі талапқа сай жан-жақты, білімді, ғылым мен техникадан, өнер мен қоғам өмірінен хабары бар, кәсіби мәдениеті жоғары мұғалім ерекше бағаланады.
Тренинг құрылымы
-
1
Танысу: «Қадір-қасиет»
Есім мен жақсы қасиетті біріктіріп айту арқылы өзін таныстыру.
-
2
Өзін тану: «Менің мінезім»
Өзіндік бағалау мен мінез ерекшеліктерін анықтауға арналған жұмыс.
-
3
Эмоцияны басқару: «Ашулы шарлар»
Ашуды қауіпсіз түрде шығару мен бақылауды үйрену.
-
4
Құндылық пен ізгілік: «Адамгершілік ағашы»
Жақсы қасиеттерді нақтылау, жылы сөз арқылы орта қалыптастыру.
-
5
Таңдау мен мағына: «Жеті құндылық»
Өмірлік басымдықтарды ой елегінен өткізуге арналған оқиға-тапсырма.
-
6
Кері байланыс: «Тілек шамы»
Әсермен бөлісу, айтылмай қалған ойды жеткізу.
Топ ережелері
-
Белсенділік таныту
Әр жаттығуға ықыласпен қатысу.
-
Бірлесе жұмыс істеу
Командада қолдау көрсету.
-
Кедергі келтірмеу
Бір-бірін тыңдап, сөз бөлмеу.
-
Ойды ашық айту
Сезім мен пікірді мәдени түрде жеткізу.
-
Пайдалысын алу
Өзіңізге қажет дағды мен ойды жинақтау.
-
Жақсы қарым-қатынас
Әріптестермен сыйластықты сақтау.
-
Еркіндік пен қауіпсіз орта
Өзіңізді еркін ұстауға, қолайлы атмосфера қалыптастыруға ұмтылу.
Жаттығулардың толық сипаттамасы
1) «Қадір-қасиет»
Мақсаты: танысу және өз бойындағы жағымды қасиеттерді байқау. Әр қатысушы өз есімін айтып, қасына бір жақсы қасиетін қосып айтады (мысалы: «Айгүл — мейірімді»). Жаттығу осылайша кезекпен жалғасады.
2) «Менің мінезім»
Мақсаты: өзіне деген сенімділікті күшейту, өзін тану қабілетін анықтау. Қатысушыларға төрт бөлікке бөлінген кесте беріледі. Әр бөлікке төмендегі жануар/құс атауларынан таңдап жазу ұсынылады.
Кесте бөлімдері
- Үйде
- Жұмыста
- Жолдастарының арасында
- Өзіндік баға
Таңдауға берілген атаулар
Түйе, Жылқы, Сиыр, Қой, Ешкі, Ит, Мысық, Тауық, Қаз, Аққу, Қарлығаш, Үйрек, Бұлбұл, Арыстан, Қасқыр, Түлкі, Маймыл, Қоян, Тауешкі, Тасбақа, Жылан, Балық.
Жауап кілті (мағынасы)
Түйе: шыдамды
Жылқы: тектілік
Сиыр: өкпелегіш
Қой: жайдарлы
Ешкі: ұйымдастырушылық
Ит: адалдық
Мысық: тәуелсіздігі басым
Тауық: шығармашыл
Қаз: тазалық
Аққу: сезімтал
Қарлығаш: бауырмал
Үйрек: ұқыпты
Бұлбұл: әнді жақсы көреді
Арыстан: қайратты
Қасқыр: жігерлі
Түлкі: бейімделгіш
Маймыл: әртістік қабілеті бар
Қоян: елгезек
Тауешкі: талғамы жоғары
Тасбақа: мейірімді
Жылан: салқынқанды
Балық: еркіндікті қалайды
Талдау сұрақтары
- Жаттығудан қандай әсер алдыңыз?
- Өзіңізді теңеу қиын болды ма? Неліктен?
3) «Ашулы шарлар»
Мақсаты: ашуды басқаруға үйрету, оқушымен жұмыс барысында өзін ұстай білуге бағыт беру.
1-кезең: «Жару»
8–10 қатысушы ортаға шығып, шар үрлеп байлайды. Шар — адам денесі, ішіндегі ауа — сезім. Қатысушылар шарды аяқпен жарып көреді.
- Шарды жарғанда қандай күйде болдыңыз?
- Ашуды осылай шығару дұрыс па?
- Осы әрекеттен кейін қандай сезім қалды?
Қатты жарылған шар агрессияны бейнелейді. Ол қауіпті және айналаға зиян келтіруі мүмкін.
2-кезең: «Біртіндеп босату»
Қатысушылар шарды қайта үрлейді, бірақ байламай ұстап тұрады. Жайлап қана ауаның жартысын шығарады: шар кішірейеді, бірақ жарылмайды.
Бұл — ашуды бақылап, қауіпсіз түрде шығарудың белгісі. Кейін шардағы ауаны толық шығару арқылы «ашудың қауіпсіз жолын табу — әркімнің өз қолында» деген ой бекітіледі.
Қорытынды: ашуға ерік бермейік, оны басқаруды үйренейік.
4) «Адамгершілік ағашы»
Қатысушыларға қағаздан жасалған шағын жапырақшалар таратылады. Әр топ мүшесі жапырақшаға: «Жаман қасиеттерден аулақ болу үшін не істеу керек, қандай қасиеттерді бойымызға сіңіреміз?» деген сұраққа жауап жазады. Жылы, мейірімді сөздері бар жапырақшаларды «адамгершілік ағашына» іліп, солғын ағашты «жандандырады».
Сұрақтар
- Ағашымыз жанданды ма? Қалай?
- Неліктен жылы сөз маңызды?
Ең бастысы — сүйе білу. Қайырымдылық елге, табиғатқа, адамға деген махаббаттан басталады. Әрдайым жақсы сөз айтуға, игі іс жасауға бейім болайық.
5) «Жеті құндылық»
Бұл жаттығу өмірлік басымдықтарды анықтауға көмектеседі. Оқиға желісі бойынша жолаушы арманды мақсатты орындайтын киелі құсты іздеп жолға шығады. Қатысушылар берілген параққа өздерінің 7 құндылығын жазады (мысалы: отбасы, денсаулық, жұмыс, үй, ана, әке, бала, ақша және т.б.).
-
1) Бұлақ басы
Қатты шөлдедіңіз. Су ішу үшін бір құндылығыңызды бересіз.
-
2) Екіге бөлінген жол
Дұрыс бағытты табу үшін тағы бір құндылық қажет.
-
3) Арыстанмен арпалыс
Адамды құтқару үшін арыстан тағы бір құндылық сұрайды.
-
4) Қараңғы орман
Шам керек. Жарық алу үшін бір құндылық бересіз.
-
5) Үлкен өзен
Қайық иесі арғы бетке өткізу үшін бір құндылық сұрайды.
-
6) Биік тау және ұя
Ізделген құстың ұясы биікте. Бүркіт алып бару үшін соңғы құндылықты сұрайды.
Қорытынды ой
Соңында киелі құс: «Сендер менің шартыма көндіңдер, енді 7 құндылықтың бәрін қайтарамын» деп, адамзатқа қуаныш сыйлайды. Бұл оқиға әр құндылықтың маңызын, таңдау жасаудың салмағын және өмірдегі тепе-теңдікті еске салады.
6) «Тілек шамы»
Қатысушылар шамды бір-біріне кезекпен ұсынып, бүгінгі кездесуден алған әсерімен бөліседі. Тренинг барысында айта алмаған ойлар болса, осы сәтте ашық айту ұсынылады.
Қорытынды
Құрметті ұстаздар! Сыйластыққа негізделген қарым-қатынасымыз нығая берсін. Ал алдарыңыздағы шәкірттерге деген мейірімдеріңіз күннің шуағындай жылу сыйласын. Тренингіміз осымен аяқталды.
РАХМЕТ!