Қазақша рефераттар

Аурудың қоздырғышы бруцелл - суыққа төзімді, ыстыққа төзімсіз бактерия

Сабақтың барысы

Бұл тәрбие сағаты үй жануарлары туралы білімді кеңейтіп, олардың адам өміріндегі пайдасын түсіндіруге және жұқпалы аурулардың алдын алу жолдарын талқылауға бағытталған.

Кезеңдер

  1. Ұйымдастыру кезеңі
  2. Қызығушылығын ояту
  3. Жаңа сабаққа кіріспе
  4. Жаңа сабақ
  5. Сергіту сәті
  6. Ойын: «Базарлық. Артық болмас білгенің»
  7. Бекіту
  8. Қорытынды

Ұйымдастыру және психологиялық дайындық

Мұғалім оқушылармен амандасады. Психологиялық дайындық ретінде оқушылар бір-біріне жүрек арқылы жылы тілектер айтады.

Қызығушылығын ояту: жұмбақтар

Жаңа тақырыпты бастамас бұрын оқушыларға суреттер көрсетіліп, төмендегі жұмбақтар шешіледі.

Жұмбақтар

  • Иір-иір денесі,
    Сахараның кемесі.
    Ащы шөптер тамағы,
    Шөлге шыдап бағады.

    Жауабы: түйе

  • Мұртын сипап күні бойы,
    Бетін сусыз жуады.
    Тысырды аңдып түн бойы,
    Тышқанды көп қуады.

    Жауабы: мысық

  • Адамға серік,
    Күзетке берік.

    Жауабы: ит

  • Кішкентай ғана бойы бар,
    Айналдырып киген тоны бар.

    Жауабы: қой

  • Екі айнасы бар,
    Екі найзасы бар,
    Төрт жалтырмағы бар,
    Бір шыбыртқысы бар.

    Жауабы: сиыр

  • Ер қанаты —

    Жауабы: ат

  • Төрт аяғы бар,
    Басында екі таяғы бар,
    Иегінде сақалы бар.

    Жауабы: ешкі

  • Ерте тұрады,
    Жар шақырады.

    Жауабы: қораз

  • Балпаң-балпаң басады,
    Адамнан қатты сасады.
    Саусақтары салалы,
    Қыста жылыға қашады.

    Жауабы: қаз

Тақтадан нелерді көріп тұрмыз? Дұрыс, үй жануарларын. Осылайша тәрбие сағатының тақырыбы анықталады: «Үй жануарлары және олардың қауіпсіздігі».

Жаңа сабақ: үй жануарларының пайдасы

Үй жануарлары туралы бейнематериал көрсетіледі. Талқылау барысында оқушылар үй жануарларының пайдасын атап шығады:

  • Көлік

    Мінсең — көлік (ат, түйе).

  • Тағам

    Ет, сүт өнімдері — күнделікті ас.

  • Сусын

    Қымыз, шұбат, айран сияқты пайдалы сусындар.

Ойын: «Базарлық. Артық болмас білгенің»

Ойын шарты: сандықтағы тағамдар мен жүннен тоқылған бұйымдарды алып, олардың қай жануар өнімінен алынатынын айту.

Заттар тізімі

қымыз шұбат жұмыртқа ірімшік айран құрт қазы шұжық күрте шұлық түбіт ішік

Қауіпсіздік: жұқпалы аурулар және сақтану

Үй жануарлары арқылы кейбір жұқпалы аурулар таралуы мүмкін. Сондықтан аурудың белгілерін білу және қарапайым сақтық шараларын ұстану маңызды.

Сарып (бруцеллез)

Бруцеллез — адам мен малға ортақ жұқпалы ауру. Қоздырғышы — бруцелла бактериясы (суыққа төзімді, ыстыққа төзімсіз). Бұл аурудың адамға малдан жұғатыны кейін анықталған.

Көбіне ауыратын мал: қой, ешкі, сиыр, шошқа.

Белгілері: дене қызуы 39–40°C, қалтырау, әлсіздік, тершеңдік, бас ауруы, буын мен бұлшық еттің сырқырауы; жүйке және қантамыр жүйелерінің зақымдануы.

Салдары: дұрыс емделмесе еңбекке жарамсыздыққа әкелуі мүмкін; жүкті әйелдерде түсік қаупі бар.

Алдын алу: сау малға вакцинация жасау; ауру күдігі болса дәрігерге жүгіну.

Құс тұмауы (H5N1)

Құс тұмауы — H5N1 штамымен тарайтын жұқпалы ауру. Ол құстарға, соның ішінде үй құстарына жұғып, оларды күту немесе етін бөлшектеу кезінде адамға да жұғуы мүмкін. Әсіресе тауық пен күркетауық індет көзі болуы ықтимал.

Белгілері: маусымдық тұмауға ұқсас, бірақ ауыр өтеді: 39–40°C қызу, жөтел, тамақ ауруы, бұлшық еттің қақсауы, мұрыннан су ағу, тыныс алудың қиындауы.

Қауіпті асқынулар: жүрек, бүйрек, өкпе қабынуы; өкпеге су толу.

Жұғу жолдары: ауру құспен қатынас (күту, қора тазалау), ауа-тамшы және шаң-тозаң арқылы, құс етін бөлшектеу, мамығын жұлу, етін өңдеу кезінде.

Ескерту: адамнан адамға жұғуы туралы нақты жағдайлар тіркелмегені айтылған.

Топалаң және қарасан

Топалаң — жануарлар мен адамдарда болатын аса жұқпалы ауру. Ауыл шаруашылық малдарының көбі және көптеген жабайы жануарлар ауыруы мүмкін.

Адамға жұғуы: ауру малға күтім жасағанда, мал өнімдерін өңдегенде, ауру малдың сүті мен етін тағамға қолданғанда.

Белгілері: теріде көршиқандардың пайда болуы, ішектің, кейде өкпенің зақымдануы.

Соңғы жылдары кей өңірлерде қарасан ауруының ошақтары тіркеліп, белгілі бір аймақтарда сақтық шаралары күшейтілгені айтылады. Бұл індеттің адамға да жұғу қаупі бар екені ескертіледі.

Назарда ұстаңыз

  • Белгісі бар малмен байланыс жасамауға тырысу, міндетті түрде ересектерге және мамандарға хабарлау.
  • Қора-қопсыны тазалағанда жеке қорғаныс құралдарын қолдану (қолғап, маска), қолды мұқият жуу.
  • Ет пен сүт өнімдерін тек қауіпсіз көзден алып, толық өңдеп пайдалану.
  • Күдік туса, дереу дәрігерге қаралу.

Мақал-мәтел жарысы

  1. Мал өсірсең қой өсір, өнімі оның көл-көсір.
  2. Қойдан қалған қозы қасқырға тап болады.
  3. Ер қанаты — ат.
  4. Ағайын — ащы, мал — тұщы.

Бекіту: сұрақтар

  1. Үй жануарларына қандай жануарлар жатады?
  2. Үй жануарларының пайдасы қандай?
  3. Үй жануарлары арқылы жұғуы мүмкін ауруларды ата.
  4. Қарасан ауруы көбіне қай малдың індеті ретінде айтылады?
  5. Құс тұмауы адамға қалай жұғуы мүмкін?

Қорытынды

Үй жануарлары — тұрмысқа қажетті, пайдалы серік. Дегенмен қауіпсіздік ережелерін сақтап, гигиена талаптарын орындау және жұқпалы аурулардың алдын алу — әрқайсымыздың ортақ міндетіміз.

Сабақ аяқталды. Сау болыңыздар!